Orman Yangınları Hakkında Merak Edilenler

Orman yangınları hakkında merak edilenleri Yuvam Dünya Bilim Kurulu Üyesi & İstanbul Üniversitesi - Cerrahpaşa Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Doğanay Tolunay’a sorduk!

Geçtiğimiz yaz yanan ormanlar şu an ne durumda? Yangın sonrası ne gibi onarım çalışmaları yapıldı, nasıl sonuçları oldu?

Geçtiğimiz yıl yaklaşık olarak 2.800 yangında 140 bin hektar orman alanı yandı. Bu ormanların iklim değişikliği de dikkate alınarak yörenin doğal türleri ile ormanlaştırılması gerekiyordu. Bunun için öncelikle yanmış ağaç gövdelerinin ormandan uzaklaştırılması, bu ağaçların yanmamışsa kozalaklı dallarının toprak yüzeyine serilmesi, yeterince kozalak ve tohum yoksa çevreden toplanan tohumların yanan alanlara ekilmesi, fidan dikiminin ise genetik kirlenmeyi önleyecek şekilde yeterince tohum olmayan alanlarda yöreden toplanan tohumlardan üretilmiş fidanlarla yapılması mümkündü. Makiliklerin ise kendi haline bırakılması bitki örtüsünün yeniden yeşermesi için yeterliydi. Özellikle tohumla gençleştirmenin başarılı olması için yanmış ağaçlar en geç geçtiğimiz ilkbahar başında tamamen kesilmeliydi. Ancak yanmış ağaçların halen kesilmeye devam ettiği ve bu esnada yeni çıkan fidanların zarar gördüğünü gözlemliyoruz. Maalesef yanan tüm alanlarda tohum ya da fidan dikimi çalışmaları tamamlanamadı.

Hepimizin aklındaki soru: Bu yaz bizi neler bekliyor?

İlkbaharın yağışlı geçmesi ve sıcaklıkların Mayıs ayı sonuna kadar mevsim normallerinin altında seyretmesi nedeniyle henüz yangın mevsimi tam olarak başlamadı. Ancak Mayıs sonunda yaz aylarının ilk sıcak hava dalgasıyla karşılaştık ve sıcaklıklar 35 derecelere ulaştı. Bu sıcak hava dalgası otların, ağaçlardan dökülen yaprakların kurumasına neden oldu. Bahar aylarının yağışlı olması nedeniyle otlar da boylanmıştı. Bu nedenle yanıcı madde yükü arttı. Önümüzdeki yaz özellikle yağış olmazsa Temmuz ve Ağustos aylarında oluşabilecek ve 40 dereceleri aşabilecek sıcak hava dalgalarında büyük orman yangınlarıyla karşılaşabiliriz.

Orman yangınlarını önlemek adına nasıl düzenlemeler yapılmalı?

Ülkemizde önleyici tedbirler olarak adlandırılan ve afet risk azaltımı başlığı altında değerlendirilebilecek çalışmalar göz ardı ediliyor. Orman yangınları özelinde öncelikle aşağıda sıralanan önleyici çalışmalar geliyor:

• Orman yangınları çıkış nedenlerinin incelenerek bunların önlenmesi için adımlar atılması,
• Toplumdaki farkındalığın arttırılması,
• Yangın riskini arttıran meteorolojik koşullar oluştuğunda alarm verilmesi,
• Denetimlerin artırılması (kolluk kuvvetlerinden destek alınabilir),
• Orman içindeki tesislerin yangın risk değerlendirmesinin yapılması, risklerin ortadan kaldırılması (örneğin elektrik nakil hatlarının altındaki bitki örtüsünün temizlenmesi, arkları önleyecek şekilde bakımlarının yapılması),
• Ormanlardan ormancılık dışı izinlere (enerji tesisi, elektrik nakil hattı, yol vb.) sınırlama getirilmesi,
• Trafoların orman içine kurulmaması, var olanların bakımlarının yapılması ve yakınlarında söndürme ekipmanlarının bulunması,
• Patlatmalı maden ocakları gibi tesislerde alarm durumunda patlatmaların durdurulması,
• Kış ve ilkbahar aylarında yol kenarları ve yerleşim alanlarının yakınlarındaki ormanların altındaki kuru otların ve ağaçlardan dökülmüş yaprakların denetimli yakılması,
• Alarm durumunda ormanlardaki odun üretimi ve diğer rutin işlere ara verilmesi ve tüm personelin yangınlara hazır halde beklemesi,
• Orman yangınlarına neden olan faaliyetler, yangından korunma ve kaçış yöntemleri gibi konularda kamu spotlarının hazırlanması,
• Bahçe temizliği ve anız yakmanın engellenmesi ya da sonbahara ertelenmesi.

Bireysel olarak alabileceğimiz kritik önlemler nelerdir?

• Ormanlarda ateş yakılmaması,
• Araç camlarından izmarit atılmaması,
• Ormanlara çöp atılmaması,
• Fren gibi parçalardan çıkabilecek kıvılcımların ormanda yaşayan canlılar için zarar oluşturmasını önlemek için araç bakımlarını yaptırılması
• Araçların kuru otlar üzerine park edilmemesi
• Orman içinden geçen yollarda trafik kurallarına uyularak kaza riskinin azaltılması, alabileceğimiz önemli bireysel önlemler arasında yer alıyor.