Silikon Vadisi kendi medya evrenini kuruyor: Teknoloji anlatısına kim yön verecek?

QuandoHer salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.
Teknolojik ilerlemeler hız kazandıkça teknoloji şirketlerine duyulan güvensizlik de tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşıyor. Yapay zekanın işleri devralacağı, algoritmaların hayatı manipüle ettiği ve teknoloji şirketlerinin etik standartları hiçe saydığına yönelik endişeler giderek artan oranda yaygınlaşırken Silikon Vadisi, çözümü teknofobikliğiyle ünlü geleneksel medyadan uzaklaşarak kendi medya evrenini kurmakta buluyor. Eleştirinin sınırlı olduğu ve CEO’ların rock yıldızı gibi yansıtıldığı bu evren, şirketlere sorgulanmadan konuşabilecekleri güvenli bir sahne sunuyor.
Bu dostane medya ekosistemi, teknoloji şirketlerinin hem imajlarını yönetmesine hem de artan güvensizlik dalgasına karşı yeni bir anlatı oluşturmasına yardımcı oluyor.
Rakamlar: Yakın tarihli anketler, teknoloji ekosisteminin içinde bulunduğu güvensizlik iklimini doğruluyor. Gallup’ın Haziran ayında 1402 ABD’li yetişkinle yaptığı bir anket, katılımcıların yalnızca %24’ünün büyük teknoloji şirketlerine “çok” veya “oldukça fazla” güven duyduğunu gösteriyor. Geçen yılki %27 seviyesinden 3 puanlık bir düşüşe karşılık gelen bu oran, teknoloji şirketlerinin bir kategori olarak ankete dahil edildiği 2020’den bu yana görülen en düşük seviyeye tekabül ediyor.
Kâr amacı gütmeyen Common Sense Media tarafından bu yılın başlarında yayımlanan başka bir anket de ABD’deki gençlerin Google, Apple, Meta, Microsoft ve Amazon gibi büyük teknoloji şirketlerine duydukları inancı kaybettiğine işaret ediyor. 1000’den fazla gençle yapılan ankete göre gençlerin %64’ü, büyük teknoloji şirketlerinin akıl sağlıkları ve refahlarıyla ilgilendiğine inanmıyor. %62’lik bir kesim ise eğer kârlarına zarar verecekse teknoloji şirketlerinin kullanıcı güvenliğini gözetmeyeceğini düşünüyor.
- Katılımcıların %53’ü büyük teknoloji şirketlerinin etik ve sorumlu tasarım kararları almadıklarını, %47’si ise bu şirketlerin yapay zeka konusunda sorumlu kararlar alacağına inanmadıklarını söylüyor.
- Gençlerin %52’si, teknoloji şirketlerinin kişisel bilgilerini güvende tutmadığına inanırken %51’i, şirketlerin farklı kullanıcı ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak adil ve kapsayıcı olduğuna inanmadığını söylüyor.
Ek olarak: Tech Oversight Project’in Haziran ayında 541 seçmenle yaptığı Kamu Politikası Anketi de ABD’lilerin büyük bir çoğunluğunun büyük teknoloji şirketlerinin CEO’larından hoşlanmadığına ve bu CEO’lara hayatlarını etkileyecek politikalar konusunda güvenmediğine işaret ediyor. Katılımcıların %74’ü Mark Zuckerberg’ü, %55’i Sundar Pichai’yi, %44’ü Tim Cook’u, %67’si Jeff Bezos’u, %50’si ise Sam Altman’ı onaylamadığını söylüyor.
Katılımcıların %70’i, büyük teknoloji şirketlerinin yalnızca ABD Başkanı Donald Trump’a hitap etmeye çalıştığını söylerken %52’si, yapay zeka politikalarına yönelik karar alma konusunda büyük teknoloji şirketlerinin CEO’larından daha çok hükümete güvendiğini ifade ediyor.
Yalnızca %7’lik bir kesim, hayatlarını etkileyecek politika kararları konusunda teknoloji CEO’larına güveniyor.
Öte yandan: Silikon Vadisi, teknoloji şirketlerine yönelik güvensizliğin artış gösterdiğinin farkında. Bu noktada şirketler, teknoloji ekosistemine dair dostane bir anlatı oluşturmak için kendi medya evrenini yaratma yoluna gidiyor. Palantir Technologies gibi yeni nesil teknoloji girişimleri ve Andreessen Horowitz gibi teknoloji yatırımcıları, bu dostane medya ekosistemini yaratan öncü şirketler arasında yer alıyor. Bu şirketler tarafından kurulan platformlar, Mark Zuckerberg ve Elon Musk gibi yıldız isimleri de ağırlamayı başarıyor.
Temkinli sorular, yıldız CEO’lar, dostane söyleşiler ve daha fazlası
Silikon Vadisi’nin en güçlü isimleri, artık eleştirel medya kuruluşlarına karşı temkinli hâle gelen teknoloji sektörü için güvenli bir alan sunan alternatif program ve podcast’lere konuk oluyor. Bu platformlardan bazıları, doğrudan şirketler tarafından kurulurken diğerleri, milyarderlerin gözüne girmeyi başaran Lex Fridman gibi teknoloji yanlısı içerik üreticiler tarafından oluşturuluyor.
Örneğin: Palantir Technologies ve Andreessen Horowitz gibi öncü şirketler, bu yıl kendi medya girişimlerini kurdu. Mark Zuckerberg, Elon Musk, Satya Nadella ve Sam Altman gibi popüler CEO’lar ise giderek artan oranda geleneksel medyadan uzaklaşarak küçük içerik üreticiler tarafından kurulan alternatif kanallara uzun ve samimi röportajlar vermeye başladı.
- Bir zamanlar birkaç podcast yayıncısının tekelinde olan bu ekosistem, teknoloji dünyasının en güçlü isimleri tarafından desteklenen tam teşekküllü bir medya evrenine dönüştü. Bu yeni medya evreni, eleştirel bir yaklaşım yerine temkinli soruların benimsendiği, CEO, kurucu ve yatırımcıların rock yıldızı gibi lanse edildiği, dostane söyleşiler yapılan ve neredeyse alternatif bir gerçeklik yaratılan bir ekosistem oluşturdu.
Palantir CEO Alex Karp’ın dijital finans platformu Brex’in sponsor olduğu Sourcery with Molly O'Shea adlı YouTube programına verdiği röportaj, bu yeni medya ekosistemini oluşturan içeriklerin en güçlü örneklerinden biriydi. Program açılışında Karp’ın yanı sıra ABD bayrağının dalgalandığı ve AC/DC’nin Thunderstruck şarkısının remiksinin yer aldığı bir sahne de bulunuyordu.
Programda Palantir’in ofisinde yapılan bir tur sırasında Karp, şirketin etik anlayışından övgüyle söz ediyor, bir kılıç sallıyor ve çocukluk yıllarında baktığı Rosita adlı köpeğinin bedenini şu anki evinin yakınlarına nasıl gömdüğünü anlatıyordu. Sunucu Molly O'Shea ise bu anıya "Bu gerçekten çok tatlı" diyerek tepki veriyordu.
Röportajda Palantir’in ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Ofisi (ICE) ile tartışmalı bağları hakkında ise hiçbir soru yer almıyordu.
Bununla birlikte: Palantir, bu yılın başlarında hem dijital hem de basılı olarak yayın yapan The Republic adlı bir dergi de yayımlamaya başladı. Alex Karp’ın başkanlığını yaptığı kâr amacı gütmeyen Palantir Savunma Politikaları ve Uluslararası İlişkiler Vakfı tarafından finanse edilen ve editör ekibi üst düzey Palantir yöneticilerinden oluşan dergi, "Platformu olmaması gereken çok fazla insan var. Ve platformu olması gereken, fakat platformu olmayan da çok fazla insan var” vizyonuyla yola çıktı.
Derginin yayımladığı makaleler arasında ABD’nin telif hakkı yasalarının ülkenin yapay zeka alanındaki hakimiyetini engelleyeceğini savunan bir makale ve iki Palantir çalışanının Silikon Vadisi’nin orduyla işbirliği içinde çalışmasının toplum için ne kadar faydalı olduğunu anlattığı bir yazı da yer alıyor.
Bu argümanların, CEO Alex Karp tarafından da sıklıkla dile getirildiği biliniyor.
Geniş açı: The Republic ayrıca, geçen yılın sonlarında girişim yatırımcısı Max Meyer tarafından kurulan Arena dergisinin de içlerinde bulunduğu teknoloji dostu yeni medya organları arasına katıldı.
Arena’nın ilk sayısında yer alan ve editörleri tarafından kaleme alınan bir mektupta “Arena’da haberleri (news) değil, yeniyi (new) takip ediyoruz. Buradaki misyonumuz, geleceği yavaş ama emin adımlarla —ve bazen çok hızlı bir şekilde— bugüne taşıyan insanları desteklemek” ifadelerine yer verilmişti.
Mektup, Wired ve TechCrunch gibi yayınların sektöre dair haberlerde aşırı eleştirel olmasını eleştiren kurucu Meyer’in görüşlerini yansıtıyordu.
Meyer, Palantir kurucu ortağı Joe Lonsdale ile yaptığı bir podcast programında da “Geçmişten bu yana bu sektörü ele alan yayınlar artık aşırı olumsuz bir tutum içinde. Cesur ve pozitif olarak onlarla savaşacağız” demişti.
Benzer şekilde: Teknoloji girişimlerine yaptığı yatırımlarla ünlü risk sermayesi şirketi Andreessen Horowitz (a16z) de Eylül ayında aracı platformları tamamen ortadan kaldırarak Substack'te bir a16z sayfası açtı. Şirket, sayfanın duyurusunda “Ya medyanın geleceği algoritmalar veya geleneksel kurumlar tarafından değil de doğrudan hedef kitleleriyle etkileşim kuran bağımsız sesler tarafından kontrol ediliyorsa?” ifadelerine yer verdi.
Şirket, benzer bir vizyonla dijital medya girişimi BuzzFeed’e 50 milyon dolar yatırım da yapmıştı.
Substack sayfası ayrıca, geçen ay a16z’nin medyanın geleceğini şekillendiren içerik üreticiler ve hikaye anlatıcıları için 8 haftalık bir burs programı başlattığını duyurdu. Program, şirketin kurucuların “çevrimiçi anlatı savaşını” kazanmak için ihtiyaç duydukları meşruiyeti, marka kimliğini, uzmanlığı ve ivmeyi elde edebilecekleri bir alan yaratan yeni medya stratejisine de entegre edildi.
Önemli ayrıntı: a16z’nin Substack sayfasına yazı yazan yatırımcılar arasında yer alan Katherine Boyle’un podcast programı da yakın zamanda YouTube’da 220 bin aboneye ulaştı ve Ekim ayında a16z'nin yatırımcıları arasında olduğu OpenAI’ın CEO’su Sam Altman’ı ağırladı.
Bazı platformlar organik büyüdü
Teknoloji ekosisteminin yeni medya sahnesinin diğer kanadı ise doğrudan bir şirketin medya kolu olarak kurulmak yerine organik bir şekilde büyüdü. Örneğin TBPN adlı video podcast serisi, yayın hayatına geçen yılın sonlarında başlamış olmasına rağmen hızla büyüdü. Programın teknoloji yanlısı tutumu, Meta CEO’su Mark Zuckerberg de dahil pek çok ünlü ismi konuk etmesinin önünü açtı. Zuckerberg, Eylül ayında Meta’nın yeni akıllı gözlüklerini tanıtmak üzere programa konuk oldu.
Benzer şekilde: 24 yaşındaki podcast sunucusu Dwarkesh Patel de son yıllarda teknoloji liderleri ve araştırmacılarıyla yapay zeka üzerine yaptığı uzun ve samimi röportajlar sayesinde kendi medya imparatorluğunu kurdu. Geçen ay Patel, Microsoft CEO’su Satya Nadella’yı konuk aldı ve Nadella ile birlikte şirketin en yeni veri merkezlerinden birini gezdi.
Elon Musk da bu tip teknoloji yanlısı medya platformlarını benimseyen ilk CEO’lardan biriydi. Ünlü CEO, 2022’de Twitter’ı satın aldıktan sonra eleştirel yayın kuruluşlarıyla bağlantılarını neredeyse sıfıra indirdi, köklü medya kuruluşlarına verdiği röportajları önemli ölçüde azalttı ve hatta kendisine yorum için ulaşan muhabirlere kaka emojileri içeren otomatik yanıtlar göndermeye başladı.
Lex Fridman ve Joe Rogan gibi yeni nesil sunucuların programları ise Musk’ın favori medya platformları arasında yer aldı. Ünlü milyarder, pek çok kez görüşlerini neredeyse hiç sorgulamayan bu isimlere uzun röportajlar verdi.
Öte yandan: Musk’ın yarattığı medya anlatısı, teknoloji ekosistemindeki yeni medya sahnesinin ne kadar gerçeklikten kopuk hâle gelebileceğini ve alternatif gerçeklerin peşinden koşabileceğini de gösterdi. Daha önce sıklıkla taraflı olduğunu öne sürerek Wikipedia’yı eleştiren Musk, bu yıl yapay zeka girişimi xAI’ın sohbet robotu Grok’tan güç alan “Grokipedia” adlı alternatif bir platform da kullanıma açtı. Bir süre sonra Grokipedia, Musk’ın aşırı sağ dünya görüşünü yansıtan sonuçlar üretmeye başladı.
Grok da defalarca Musk’ın görüşlerini yansıtan ve CEO’yu pohpohlayan yanıtlarıyla gündeme geldi. Sohbet robotunun küfür ve hakaret içerikli, ırkçı, yanıltıcı ve hatta kendini Elon Musk sandığı yanıtlar vermeye başlaması global çapta tepki topladı.
Kısa bir süre önce Grok, Musk’ın Lebron James’den daha formda olduğunu ve Mike Tyson’ı boks maçında yenebileceğini iddia ettiği yanıtlar verdi.
Bu süreçte büyük teknoloji şirketlerinin sektöre eleştirel yaklaşan geleneksel medyaya karşı tutumu da biraz daha sertleşti ve tepkiselleşti. CEO’lar, bu yayın kuruluşlarına verdikleri röportajları minimuma indirirken şirketler, yorum taleplerine yalnızca sözcü düzeyinde yanıt vermeye başladı.
Örneğin Amerikalı gazeteci Karen Hao, bu yıl yayımlanan kitabı Empire of AI’da 2019’da OpenAI hakkında yazdığı eleştirel bir şirket profili yazısından sonra şirketin üç yıl boyunca kendisine resmî bir açıklama yapmayı kasıtlı olarak reddettiğinden bahsetti.
Perspektif: Teknoloji şirketlerinin benimsediği yeni medya stratejisi, yıllardır eğlence sektörünün önde gelen figürleri ve politikacıların benimsediği stratejiyi de yansıtıyor. Şarkıcılar, aktörler ve politikacılar, uzun yıllardır kendilerine hem yeni kitlelere ulaşabilecekleri hem de fazla eleştiriye maruz kalmadan kendilerini tanıtabilecekleri güvenli bir alan sunan platformlara konuşmayı tercih ediyor.
Üstelik bu yeni medya sahnesi, yolsuzlukları ortaya çıkarmayı veya statükoya meydan okumayı hedeflemese de geleneksel medyanın zaman zaman abartıya kaçan karamsar ve teknofobik tonuna bir alternatif sunuyor. Daha az regülasyon duvarına çarpan ve şirketlerin nasıl yönetildiğine dair daha az sorgulama yapan bu ekosistem, CEO’ların kendilerini ve inşa etmek istedikleri dünyayı nasıl gördüklerini yansıtıyor. Bu nedenle en sıradan sorular bile geleceği şekillendiren teknoloji CEO’larının zihinlerinin içine beklenmedik bir pencere aralayabiliyor.










