‘Sırlar İmparatorluğu’ IOC’de seçim zamanı

“IOC demokratik olmayabilir ancak yapısı, kendi ülkeleri ya da sporlarından önce olimpik harekete bağlı olan tüm üyeleri özgür ve bağımsızdır ve bu Oyunların gittikçe daha başarılı bir şekilde organize edilmesini sağlamıştır.”

                                                  Avery Brundage (1952-1972 IOC başkanı)

Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) 130 yıllık tarihindeki 10. başkanını seçmeye hazırlanıyor. Thomas Bach’ın 2013’te başlayan iktidarı, 19 Mart’ta Yunanistan’ın Costa Navarino kentinde düzenlenecek 144. IOC oturumuyla sona erecek. Yeni başkan, 109 üyenin oylarıyla yılda 2 milyar dolar üreten devasa bir çarkın başına geçecek. Bugüne kadar sadece beyaz ve erkek başkanların oturduğu koltuğa bu kez aralarında farklı kökenlere de sahip olan 7 aday var. Bunlar arasında öne çıkanlar ise Kirsty Coventry, Sebastian Coe ve Juan Antonio Samaranch Salisachs. 

Mesele “IOC’de seçim” olunca “efsane” başkanlardan Avery Brundage’ın yukarıda andığımız sözü, kurumun meşhur “bilinmezliğini” ve “Sırlar imparatorluğu” lakabını açıklamaya yardımcı oluyor. İşin ilginci ara sıra yükselen şeffaflık çağrılarına rağmen hiçbir güçlü aday, bu talebi istikrarlı şekilde öne çıkarmıyor. IOC’de sözü geçenler büyük ticari gruplar, küresel politik organizasyonlar olmaya devam ediyor. Başkanı belirleyen de yani "kingmaker" da bir kez daha böylesi bir güç odağı olacak.

Adaylar kimler, vaatleri neler?

Prens Faysal bin Hüseyin (Ürdün): Aynı zamanda bir aristokratlar kulübü olan; barondan, şeyhten, milyarderden geçilmeyen IOC’nin başkan adayları içindeki en üst düzey aristokrat Ürdün Kralı 2. Abdullah’ın küçük kardeşi Prens Faysal bin Hüseyin. İlginçtir, seçilmesi hâlinde ilk Asyalı başkan olacak olan Prens’in seçim öncesi en dikkat çekici vaadi “şeffaflık”tı. IOC üyelerine daha fazla söz hakkı sağlanması ve olimpik atletlere daha iyi ödemeler yapılması gerektiğini savunan Prens Hüseyin, “Şeffaflık ve dürüstlük adına dünyanın kimin, ne için yarıştığını bilmesine hakkı var” dedi. Cesur söylemlerinden tahmin edebileceğiniz üzere kazanma şansı da düşük.

Sebastian Coe (Büyük Britanya): Dünya Atletizm Federasyonu Başkanı, 4 olimpiyat madalyalı eski atlet ve eski Muhafazakar Parti milletvekili Coe, favoriler arasında görülüyor. Bugüne kadar başkanlık için hem politik oyunu iyi oynayan hem de dolu bir CV’ye sahip olan Coe, son dönemin ateşli tartışmalarından trans kadınların kadın spor kategorilerine dahil edilmesi konusundaki olumsuz görüşüyle tanınıyor.

Kirsty Coventry: Mevcut başkan Thomas Bach’ın açıktan desteğine sahip olan 41 yaşındaki Zimbabveli (beyaz) olimpik yüzücü, seçilirse IOC tarihinin ilk Afrikalı ve ilk kadın başkanı olacak. Zimbabve’yi 30 yıl yöneten ve 95 yaşında ölen Robert Mugabe’nin “Altın kız” olarak tanımladığı Coventry, ülkesinde Spor Bakanlığı da yapıyor. Coventry adaylar içinde en muhafazakar görüşlere sahip isim olarak IOC çevrelerinin “geleneksel olanı yüceltme” eğilimine hitap ediyor.

Juan Antonio Samaranch Salisachs: IOC tarihinin en önemli başkanlarından Juan Antonio Samaranch’ın oğlu olan 64 yaşındaki İspanyol, organizasyonun güçlü isimlerinden biri olarak seçime iddialı giriyor. Hâlihazırda asbaşkan olan Samaranch, IOC üyelerine daha fazla yetki vadederek öne çıkarken aynı zamanda kurumun işleyişini en iyi bilen, bir başka deyişle geleneksel yöntemlere de en hakim aday olarak görülüyor. 

David Lappartient: Uluslararası Bisiklet Birliği Başkanı 51 yaşındaki Fransız, eski bir politikacı. Merkez sağ çizgiden politikaya giren ve 13 yıl boyunca Sarzeu kasabasının belediye başkanlığını yapan Lappartient, olimpik sporculara ödeme yapılmasını, IOC’nin kurucu başkanı Pierre de Coubertin’ın değerlerine aykırı düştüğü gerekçesiyle reddediyor. Lappartient son dönemde daha güçlü görünse de favorilerden biri değil.

Johan Eliasch: Spor malzemeleri üreticisi HEAD’in CEO’su olarak öne çıkan ve Uluslararası Kayak Federasyonu başkanı olan milyarder iş insanı, 2024’te IOC üyesi oldu ve çevreci fikirleriyle dikkatleri üzerine çekti. 

Morinari Watanabe: 2017’den beri Uluslararası Jimnastik Federasyonu’nun başkanı olan Japon iş insanı favoriler arasında değil ama ilginç önerilere sahip. Bunlar arasında öne çıkan ise olimpiyat oyunlarının bıraktığı devasa ekonomik tahribatın önüne geçme ve çeşitliliği sağlama adına her organizasyonun 5 farklı kıtanın 5 şehrinde oynanması. 

‘Kingmaker’ kim?

“Sırlar imparatorluğu”, fazla öne çıkmadan kapalı kapılar ardında ustaca çalışan, kritik üyeleri “bağlayan”, sponsorları yönlendiren “kingmaker”ları ile yani “başkan belirleyici”leriyle de tanınır. Geçmişte Kuveyt kraliyet ailesi üyesi Şeyh Ahmed el Sabah bu isimlerin başında geliyordu. Onun sonu kötü oldu. Bu seçimlerde ise herkesin dilinde 1.5 milyar nüfuslu “spor cücesi” Hindistan var. Muhafazakar otokrat Narendra Modi’nin, sporu, ülkenin bölgesel bir güç olma ihtirasında bir araç olarak kullanma hedefi kapsamında gündeme gelen 2036 Olimpiyat Oyunları adaylığı bu atılımın merkezinde duruyor. “Modigark” olarak anılan Modi destekçisi dev sermayedar grupları arasında yer alan Ambani ailesi ise son yıllarda olimpiyat çevrelerinde çok daha aktif ve “kingmaker” payesini kazanabilmek için adaylar ve üyelerle yakın temas içinde. Özellikle de Kirsty Coventry ve Sebastian Coe ile daha sıkı fıkı oldukları konuşuluyor.