Telesağlık nedir?

Int.Dr. Şevval Karadağ / Remote Clinic – Kurucu

Covid-19 salgını ile birlikte ‘evde kal’dık ancak sağlık ihtiyaçlarımız devam etti, hastaneler ise Covid-19 enfeksiyonu için riskli bölgeler haline geldi. Tam da bu noktada hayatımıza telesağlık girdi. En pratik tanımıyla evimizden sağlık uzmanı ile görüntülü/sesli görüşmeye telesağlık diyebiliriz.

Birçok kişi, yaklaşık 10 yıldır telesağlık hizmetlerinden faydalanıyor. Tatilde size veya çocuğunuza bir şey olduğunda doktorunuzu hemen ararsınız değil mi? Peki, semptomlarınızda değişiklik olduğunda veya test sonuçlarını doktora yorumlatmak için hastaneye gitmeden doktorunuz ile görüştünüz mü? O zaman siz de telefon üzerinden sesli/görüntülü sağlık hizmeti alarak telesağlık kullanıcısı olmuşsunuz demektir.

Doktora uzaktan erişim ihtiyacı, aslında pandemi ile hayatımıza girmedi; ancak McKinsey'in 2021 tarihli araştırmasına göre, salgın sonrası telesağlık talebi 38 kat arttı. Görüntülü/sesli görüşme yapma zorunluluğu, hasta ve doktorların telesağlığa dair çekincelerinin kırılmasını sağladı. Doğal olarak sektör, müthiş bir büyüme yaşadı.

Günümüzde artan telesağlık talebi, iki farklı yöntem ile karşılanıyor: hastane bazlı telesağlık ve hastane bazlı olmayan telesağlık hizmetleri. Bazı hastaneler, pandemi döneminde sistematik çözümler ile çok hızlı bir şekilde telesağlık hizmetine geçiş yaparken diğerleri, kısa vadede talebe yetişmekte zorlandı. Fakat uzun vadede, telesağlık hizmetinin sağlık hizmetlerinin kalıcı bir parçası olacağı ve neredeyse tüm sağlık hizmeti sunucularının zamanla sürdürülebilir çözümler üreteceği söylenebilir.

Hastane bazlı olmayan telesağlık hizmetine gelecek olursak; burası daha çok girişimcilerin alanı. Dünya çapında birçok ülkede doktor ve hastayı direkt olarak buluşturan platformlar kurulmuş durumda. Fair Health'in 2014-2019 yılları arası telesağlık taleplerini inceleyen araştırması, hastane bazlı telesağlık hizmet talebinin yaklaşık %200; hastane bazlı olmayan telesağlık talebinin ise yaklaşık %1400 arttığını ortaya koyuyor. Hastane bazlı olmayan platformların tercih edilme sebebi olarak doktor çeşitliliği ve fiyat avantajları öne çıkıyor.

Öte yandan, yasal düzenlemeler de gelişmeler ışığında değişti. Telesağlık, son dönemde birçok ülkede yasal oldu ve sağlık sigortaları tarafından geri ödeme kapsamına alındı. Ayrıca hasta verilerinin korunması, görüntülü görüşmelerin kaydı ve saklanması ve telesağlık hizmeti ödemeleri yasalar ile düzenlenen konular arasına girdi.

Özellikle değinmek istediğim bir konu var, telesağlık sadece videolu doktor görüşmesi değil. Hasta takibinin dijital ortama taşınması da telesağlık hizmetlerinin önemli bir parçası. Hasta verileri kaydı, muayene notları, test sonuçları, akıllı cihazlardan veri takibi, çevrim içi ilaç reçeteleme ve telesağlığa özel sigorta geri ödemeleri ile telesağlık baştan uca bir deneyim. Bundan dolayı son zamanlarda dünya bir kavram değişikliğine gidiyor. Artık telesağlık, sanal bakım (virtual care) hizmeti olarak da literatürde geçiyor.

Özetlemek gerekirse; mevcut sağlık hizmeti hastanın doktora geldiği bir düzen üzerine inşa edilmişti; ancak bugün sağlık hizmetinin hastanın bulunduğu yere ulaştırılması üzerine yeni bir sağlık sistemi inşa ediliyor.