Tenisin ekonomisi

Son günlerde arka arkaya sporun ekonomi ve pazarlama yönüne ilişkin raporlar açıklandı. SportsPro tarafından yayınlanan En Pazarlanabilir 50 Sporcu raporunda 9 tenisçi yer alırken, Sportico tarafından yayınlanan En Çok Kazanan Sporcular Listesi’ndeyse 3 tenis oyuncusu ilk 100’e girdi. Bu tip analizlerde dikkat çeken bir nokta ise, kadın tenisçilerin diğer kadın sporculara göre konumu. En Çok Kazanan Sporcular’a “kadın sporcu” filtresi eklediğimizde, ilk 10’un 7’si tenisçilerden oluşuyor.  

Tenisin diğer sporlara göre konumu 

^Sportico

Öncelikle şu ilginç detayla başlamak lazım. Sportico’nun raporunda her sporun en yüksek gelire sahip 15 sporcusunun kazançlarını nasıl elde ettikleri incelenmiş. Basketbol, futbol, Amerikan futbolu ve beyzbol gibi takım sporları gelirin en fazla olduğu sporlar. Bu 4 sporun ardından golf ve tenis geliyor. Bu 2 bireysel sporun takım sporlarına göre ayrıştığı nokta ise kazancın kaynağı. Takım sporlarında kazancın büyük kısmı saha içi gelirlerden gelirken, golf ve tenis ise saha dışı kazancın saha içindekinden anlamlı olarak daha fazla olduğu sporlar. En yüksek gelire sahip tenis oyuncularının kort içi kazançları, toplam kazançlarının yalnızca %16’sını oluşturuyor! Yani gelirlerinin %84’ünü kort dışından sağlıyorlar. Tenise en benzer konumda olan golfte bile bu oran %63,4’te kalıyor. 

En çok kazanan tenisçiler 

Sportico’nun raporu 31 Mayıs 2022’ye kadar 12 aylık dönemde elde edilen gelirler dikkate alınarak oluşturulmuş. Buna göre; En Çok Kazanan 100 Sporcu listesinde yer alan 3 tenisçi var: 8 numarada Roger Federer, 20 numarada Naomi Osaka ve 52. sırada Serena Williams. Osaka ve Serena aynı zamanda 100 kişilik listede yer alan tek kadın sporcular. Tenis adına bu listede dikkat çeken noktalardan biri, bu 3 ismin de bu sene kortlarda oldukça az gördüğümüz isimler olması. Serena Williams ve Roger Federer emekliliklerini açıklayarak bu listede son kez yer bulurken, listeye girmelerini sağlayan gelirlerinin kort içi payı %1 bile değil. Naomi Osaka ise bu dönemde şampiyonluk kazanmasa da, Melbourne’de yarı final, Miami’de final oynadığı sezonda 1.2 milyon dolarlık bir para ödülüne ulaşmış. Kort dışı geliriyse 53.2 milyon dolar ile tüm sporcular arasında 5. sırada, 25 yaş altı sporcular arasındaysa 2. sırada! Osaka’dan daha fazla saha dışı gelir elde eden dört sporcunun her biri, yaptıkları sporların yaşayan efsaneleri: Lebron James, Roger Federer, Tiger Woods ve Cristiano Ronaldo. 

Tenisin eşit ödül parası mücadelesi 

Sporda son dönemde yaşanan ve kazanılan “eşit ücret” mücadelelerine rağmen, 100 kişilik En Çok Kazananlar listesinde yalnızca 2 kadın sporcunun olması, hala gidilecek yol olduğunu gösteriyor. Teniste bu mücadelenin tarihi biraz daha geriye gidiyor. Billie Jean King ödül eşitsizliği sebebiyle Amerika Açık’ı boykot etmekle tehdit ettiğinde ve kadın ve erkek şampiyonlara eşit ödül verilmesini sağladığında takvimler 1973’ü gösteriyordu. 2007’deyse Venus Williams’ın mücadelesi sonuç vermiş ve kadın-erkek şampiyonlara eşit ödül vermeyen son Slam olan Wimbledon da bu tutumundan vazgeçmişti.  

Kadın tenisçilerin listelerdeki dominasyonu 

Ödül parasında kısmen de olsa sağlanan eşitliğin yanı sıra, kadın tenisinin korttaki başarısı kadar kort dışında da adını duyuran yıldızlar çıkartması 2010’ların başından beri yapılan ölçümlerde kadın sporcular arasında tenisi farklı bir noktaya konumlandırıyor. Forbes tarafından yayınlanan benzer bir listede, 2011-15 arası Maria Sharapova, 2016-19 arası Serena Williams bu listenin zirvesindeyken, 2020 yılından itibaren ise Naomi Osaka en çok gelir elde eden kadın sporcu konumunu koruyor. 31 Mayıs 2022’ye kadarki 12 aylık dönemde En Çok Kazanan Kadın Sporcular listesinde ilk 3 Naomi Osaka, Serena Williams ve Emma Raducanu şeklinde sıralanırken, ilk 10’daki isimlerin 7’sini tenisçiler oluşturuyor. 2020 yılındaysa ilk 10’da 9 tenis oyuncusu bulunuyordu. 2021’de düzenlenen Tokyo Olimpiyatları ve 2022 başında Pekin’de Kış Olimpiyatları’nın etkisi listeye de yansımış görünüyor.  

Ayrışan sporcular 

En Çok Kazanan Kadın Sporcular listesinde özellikle 4. sırada yer alan Eileen Gu’dan sonra gelirler birbirine daha yakın ilerliyor. Öncelikle, ilk 4 sıradaki isimlere merceği biraz daha yakınlaştıralım: 

• Naomi Osaka: Olimpiyat öncesinde Osaka’nın marka işbirliklerinden, kort içinde olduğu kadar kort dışında da nasıl büyüdüğünden bahsetmiştik. Özellikle vatandaşı olduğu Japonya’da düzenenlenen Tokyo Olimpiyatları öncesinde markaların ilgi odağı haline gelen, ayrıca toplumsal olaylara karşı aldığı tavırla ve mental sağlık konusunda yaşadıklarıyla da gündem olan Osaka, bu dönemde en çok kazanan kadın sporcu konumuna gelmişti. Daha önce de bahsettiğimiz gibi, 4 kez Slam şampiyonu Naomi Osaka, sporda Z kuşağının ilk yıldızlarından biri. Ayrıca Haiti ve Japon kökenlerine sahip olup Amerika’da yaşaması Osaka’yı çok büyük bir coğrafyada ilgi odağı haline getiriyor. Asya pazarının etkisini hiçbir zaman göz ardı etmemek gerekiyor. Ve artık kendi bakım ürünlerini, kendi koleksiyonlarını, kendi yapım şirketini, kendi ajansını kuran Osaka’yı bir yandan da, tıpkı Serena Williams gibi, bir iş kadını olarak görmek mümkün. Serena’dan farkıysa buna çok daha erken yaşta başlamış olması. 
• Serena Williams: Williams’ın neden bu listesinin üst sıralarında yer aldığını açıklamaya çok da gerek yok aslında. Kariyeri boyunca kazandığı 94 milyon dolarlık ödül parasına erişmenin imkansızlığı ve sponsorluk gelirleri bir yana, pek çok farklı iş koluna yatırım yaptığı Serena Ventures isimli bir şirketin de sahibi olan Serena Williams, tenisi bırakırken artık hayatının bu tarafına odaklanacağını belirtmişti.
• Emma Raducanu: 2021’de kendi evinde Wimbledon ile başlayıp, Amerika Açık’ta elemelerden gelerek şampiyonlukla sonuçlanan bir peri masalının ardından patlama yaratan Emma Raducanu, tüm kadın sporcular arasında en yüksek gelire sahip 3. sporcu konumunda. Amerika Açık sonrası başarılı sonuçlar almakta zorlansa da, En Pazarlanabilir Sporcular listesinde 12. sırada yer alıyor. Amerika Açık şampiyonluğu sonrası Porsche, Tiffany&Co, Dior, HSBC, Vodafone, Evian gibi markaların yüzü olması ekonomik anlamda Raducanu’yu güçlü kılıyor. Henüz 19 yaşında olan genç sporcu, Osaka’dan da sonraki bir kuşağı temsil ediyor ve Asya’da Çin’e, Doğu Avrupa’da Romanya’ya dayanan kökleri ve Kanada doğumlu bir İngiliz vatandaşı olmasıyla yine çok geniş bir coğrafyaya hitap ediyor. Mandarin dilinde konuşabilen bir Grand Slam şampiyonunun Asya pazarında yaratacağı etkiyi, Rumence konuşabilen bir Grand Slam şampiyonunun Doğu Avrupa pazarında yaratacağı etkiyle çarpıp hepsini Avrupa ve Kuzey Amerika parantezine alınca ortaya bir pazarlamacının arayıp da bulamayacağı bir nimet çıkıyor. Raducanu’yla aynı yaşta ve çok benzer bir profilde olan Serbest Kayak Olimpiyat Şampiyonu Eileen Gu da kendisiyle aynı saha dışı gelire sahip.  

Halef-Selef benzerliği 

Bu üçlü dışında listede en çok dikkat çeken noktalardan biri de, bu sene dünya 1 numarası iken emekliliğini açıklayan Ash Barty ile mevcut dünya 1 numarası Iga Swiatek’in gelir dağılımlarındaki benzerlik. Listedeki diğer tüm sporcuların aksine, bu iki ismin kazançlarının büyük bölümü kort içinden geliyor. Kort dışı gelirleri toplam gelirlerinin üçte birini oluşturuyor. 2.5 milyon dolarlık sponsorluk gelirine sahip Iga ve Barty, tenisçilerin domine ettiği listede en düşük kort dışı gelire sahip iki isim ve ve 1 numaranın halef ve selefi olan bu ikilinin isimleri En Pazarlanabilir Sporcular listesinde de ilk 100’de yer almıyor. 

Tenisin ekonomisinin geleceği 

Serena Williams ve Roger Federer’in emeklilikleri sonrasında, En Çok Kazanan Sporcular listesinde ilk 100’de tenisi temsil edecek tek kişi şu anda Naomi Osaka gibi görünüyor. Emma Raducanu tenisçiler arasında bu listeye girmeye en yakın isim olsa da, tenisindeki duraklama markaların üzerindeki ilgisinin sürekliliği konusunda soru işaretleri oluşturuyor. Öte yandan kort dışı gelirlerde başarının tek faktör olmadığı da kupaları silip süpüren iki dünya 1 numarasının gelir dağılımından anlaşılıyor. Her şeye rağmen, listede yer alan Coco Gauff, Leylah Fernandez gibi genç isimlerle tenis bir süre daha kadın sporcular arasında kazanç anlamında dominasyonunu koruyacak gibi görünüyor. Erkek tenisçilerde ise, NextGen olarak adlandırılan nesilden bu listeye girmeyi başarabilen olmadı. Tenisin geleceği olarak görülen Carlos Alcaraz’ı seneye bu listede görebilir miyiz? 2023 için açıklanacak listede tenis adına ilk kontrol edilecek noktalardan biri de bu olacak.