Tıklanma Ekonomisinin Sonuna Gelirken

Bülteni uzun zamandır takip edenler veya bu alanda yazdıklarımı ve söylediklerimi daha önceden görmüş olanlar uzun yıllardır baskın olan tıklanma ve sayfa görüntülenmesine dayalı ekonominin sürdürülebilirlikten fazlasıyla uzak olduğunu savunduğumu biliyordur. Yıllar içerisinde yaşanan farklı gelişmelerin de bu ekonomiyi iyice zayıflattığını ve giderek daha da güvenilmez hâle getirdiğini bültende anlatmıştım.

Buna rağmen medyanın büyük bir kısmı gelir modellerini geliştirip kendilerini daha güvenli bir noktaya çekmektense bildikleri yolu hiç değiştirmemeyi tercih etti. Çünkü görünürde bu model öyle ya da böyle iş görüyor gibiydi ve farklı bir şeyler denemek gereksiz görünüyordu.

Üretken YZ teknolojilerinin bir anda gelişmeye ve yaygınlaşmaya başlamasıyla değişti. Bir anda insanların istedikleri bilgiye çok daha hızlı bir şekilde ve çoğu zaman hiçbir siteye tıklamadan ulaşmaya başladı. Perplexity ile başlayıp Google ve OpenAI gibi platformlarla devam eden YZ destekli arama motorları da bilgiye hızlı bir şekilde (her ne kadar bazen hatalı olsa da) ulaşmanın cazibesinin görülmesine yardımcı oldu. 

Bu durum yukarıda bahsettiğimiz ekonomik model için ciddi bir darbeye dönüştü. Normal aramalar ile sitelere giden ziyaretçi sayısı azaldıkça buradan elde edilen gelirler de düşmeye ve birçok yayının ekonomik anlamda zorlanmasına neden olmaya başladı. YZ alanından gelen her yeni haber —mesela Google’ın AI Mode duyurusu— bu dönüşümün kalıcı hâle geleceğini bizlere gösteriyor. Sektör de bu durumu kabullenmeye başladı, artık tıklanma ekonomisinin sonuna doğru ilerliyoruz.

Sayfa görüntülenmelerinin bildiğimiz anlamda değerini yitirmeye başlaması büyük kırılmalara neden olacak, orası kesin. Dönüşümün zorlu olacağından ve süreç içerisinde farklı krizlerle karşı karşıya kalacağımızdan da şüphem yok. Tam da bu yüzden dönüşümü atlatabilmeye ve sonrasında daha güçlü bir medya ekonomisi kurabilmeye odaklanmak gerekiyor.

Ancak dönüşüm esnasında farkında olmadan hem medyaya hem de internete zarar verecek yollara başvurmaktan kaçınmak gerekiyor. Kısa vadede faydalı gibi görünen bazı yöntemler sonrasında daha fazla zarara sebep olabilir. Örneğin bu süreçte şirketlerden pay almak adına talep edilecek bazı düzenlemeler sonrasında bu şirketlerin daha da güçlenmesine ve kontrolün iyice kaybedilmesine sebep olabilir. Tıpkı tıklanma ekonomisinin cazibesiyle Google ve Meta’ya teslim edilen kontrol gücü gibi.

Tıklanma ekonomisinden sonrasına geçmeye başladığımız bu dönemde dikkat edilmesi gereken birçok farklı başlık var. Bir yandan yeni ekonomiler ve yaklaşımlar geliştirmeye çalışırken diğer yandan da önceki dönemin hatalarına tekrar düşmemek için ekstra dikkatli olmak gerekiyor. Önümüzdeki bültenlerde de bunları konuşmaya ve olası çözümleri ele almaya devam edeceğim.