Yapay Zekâ ile Kafaları Değiştirme Vakti

Aslı Tuğçe Sözdinler

‘Sonbahar sanattır, diğerleri mevsim’ diyordu Cemal Süreya. Ağaçlar yapraklarını dökerken, doğa kendini yenilemeye hazırlanıyor. Sonbahar, eskiyle vedalaşıp yeni olana kucak açan bir mevsim; sonbahar değişim mevsimi.

‘Değişim’ çok güçlü bir kelime. Her ne kadar çoğunlukla ‘Değişim kaçınılmaz’ ya da ‘Tek değişmeyen şey değişim’ gibi sözler duysak da, bilinçli değişimin bazen oldukça zor olabileceğine inanıyorum. Evet bazen hayatın akışı içerisinde içimizde yapraklar dökülüyor ve biz istesek de istemesek de yeni gelen yapraklara yer açıyoruz. Oysa bazı değişimler, Adam Grant’ın ‘Think Again’ kitabında yazdığı gibi, büyük bir emek ve kararlılık istiyor. İster değiştirmek istediğimiz kariyerimiz, ister kötü beslenme alışkanlıklarımız, ister çevre dostu olmayan davranışlarımız olsun, her şey yeniden düşünebilmekle başlıyor.

Yeniden ve yeniden düşünmek, eski alışkanlıkları sorgulamak, başka bakış açıları geliştirebilmek – tüm bunlar belirli bir pratik gerektiriyor. Fakat bu yolculukta asıl mesele, kendi içimizde ikna olabilmekten geçiyor. Çünkü ikna olmadan değişimin önünü açmak zor. İkna olmak ilginç bir kavram. Bazen tüm gerçekler önümüze serilse bile direnç gösterebiliyoruz. Bu direnç, çoğu zaman değerlerimiz ve inançlarımızın karmaşasında saklı kalıyor.

• Son zamanlarda yapılan çalışmalar yapay zekanın ikna konusunda ne kadar etkili olabileceğini ortaya koyuyor. 

Yapılan bir araştırmada yapay zeka destekli bir sohbet botunun, komplo teorilerini çürütmede etkili bir araç olabileceği gösterildi. ChatGPT ile oluşturulan bu bot, katılımcılara komplo teorileri hakkında kanıtlar sunarak onların düşüncelerini sorgulamalarını sağladı. 1.000’den fazla katılımcıyla yapılan çalışmada, komplo teorilerine olan güvenin ortalama %21 oranında azaldığı görüldü ve bu etki, bazı katılımcılarda iki ay boyunca sürdü. Bu sonuçlar, yapay zekânın, insanların yanlış bilgiye dayalı inançlarını değiştirmedeki potansiyeline işaret ediyor.

Bir diğer çalışmada, yapay zeka aracılığıyla kişiselleştirilmiş mesajların, insanları ikna etmede %81,7 oranında daha başarılı olduğu tespit edildi. Yani, yapay zekanın insanların demografik verilerine dayanarak hazırladığı mesajlar, aynı içeriği sunan insanlara kıyasla daha ikna edici oluyor. Düşünsenize karşınızda hiç sinirlenmeyen, olayı kişiselleştirmeyen biri var. Karşımızdakinin insan olmayışı, karşı çıkma potansiyelimizi, inatlaşmamızı azaltabilir mi?

• Yapay zekanın bu ikna gücü tehlikeleri beraberinde getirse de, etik sınırlar içerisinde kullanıldığında iklim krizine inanmayan insanların düşüncelerini değiştirmek için çok etkili olabilir. 

Yapay zekanın kişisel özelliklere göre mesajları uyarlama yeteneği sayesinde, insanların çevre dostu davranışlara yönlendirilmesi gibi değişimin zor olduğu konularda ön plana çıkarılabilir. Yapay zekanın ulaşabileceği kitleler ve bu mesajları insanlara ulaştırmanın maliyeti düşünüldüğünde, iklim değişimi ile ilgili insanları bilinçlendirme ve pozitif davranış değişikliği için umut verici yeni bir pencere açılıyor.