Yeşil Tüketim

Dr. Öğr. Üyesi Bilge Baykal, Halil Alaoğlu

Dünyadaki çevresel faktörlerdeki olumsuz gidişatı en aza indirmek, bütün işletmelerin ve insanların en önemli sorumluklarından biri. Bu durum firmaların çevre dostu ürünlere eğilimini artırıyor ve kullandığı teknolojileri revize ederek artan talebi karşılamaya zorluyor. Firmaların bunu başarmak için neler yapması gerektiğini, karşılaştığı sorunların neler olduğunu anlayabilmek ve tüketicilerin yeşil ürün ve stratejilere karşı algılarını anlamak ise oldukça zor.

Artan insan nüfusu, sanayileşme, teknoloji insan türünün diğer yaşam alanlarına da sahip olmaya başlaması, diğer türlerin yaşam alanlarının küçülmesi ve tükenmeye başlaması doğanın yaşam döngüsünü maalesef bozuyor. Bu gerçeğin fark edilmesiyle dünya ekonomisinde büyük bir dönüşüm yaşanmaya başlandığını gözlemliyoruz. Bu doğrultuda ortaya çıkan yeşil pazarlama, sürdürülebilirlik, gelecek nesillere yeşil bir dünya bırakmak ve sınırlı kaynakları en verimli şekilde kullanabilmek için  gerekli. Bu doğrultuda, ürünlerin üretimi ve tüketiminin her evresinde çevre ile ilgili durumların ön plana çıkması sebebiyle, firmaların üretim stratejilerini çevre ile dost ve çevreye daha az zarar veren  ürünlere göre yeniden planlamaları söz konusu. Bu sebeple geri dönüşümlü ambalaj, ozon ve çevre ile dost, yeşil ürün gibi kavramların tüketiciler tarafından benimsenmesi firmaların karar alma ve  uygulama stratejilerini değiştiriyor. 

 Yeşil ürün

Yeşil pazarlama sadece tüketilecek ürünler ve endüstriyel ürünlerde değil, aynı zamanda hizmetlerde de uygulanabilecek geniş bir kavram.  Bunu yapmak için firmalar tüketicileri çok iyi analiz edip doğru ürünü ortaya çıkarmak zorunda. Yeşil ürün, çevreye zarar vermeden geri dönüştürülebilir ve doğal kaynaklara daha az zarar verip daha az tüketen herhangi bir mal ya da hizmet olarak tanımlanabilir. Firmalara düşen en büyük görev ise, müşterilerine bu evreleri şeffaf bir şekilde açıklayıp bir ürünün gerçek bir yeşil ürün olduğunu beyan etmesi ve uluslararası kullanılan geri dönüşüm işaretlerini doğru bir şekilde kullanması.  Yeşil tüketim için ise, tüketicinin sadece yeşil ürünlerin seçimi ya da satın  almasına karar vermesi değil aldığı yeşil ürünün kullanımı, tamir durumu, atık olarak değerlendirilmesi  ya da yenisiyle değiştirmesinde sergilediği tutum ve davranış diyebiliriz. 

Yeşil tüketici olmak

Yeşil tüketici için en büyük etken alacağı yeşil ürünün gerçek manada çevreye zarar vermediğine  emin olmak. Bunun yanı sıra, tüketicilerin zorunlu ihtiyaçlarının hepsi çevre dostu olmamakta ve bazı zorunlu ihtiyaçlar çevreye zarar vermesine rağmen bunlardan vazgeçmek için yatırım ve zamana ihtiyaç bulunmaktadır. Örneğin, elektrikli otomobillerin hayatımıza  girmesiyle benzine olan zorunluluk kalkmaya başlıyor ve şarj istasyonları yatırımları artmaya başladı. IKEA ise, aldığı güzel bir kararda bundan sonra şarj edilemeyen pilleri satmayacağını, bunun yerine yeniden şarj olabilen pillere odaklanacağını bildirdi. Danone markasının bağlı olduğu Hayat Su şirketi ürettiği su şişelerinin hem boylarını kısalttı hem de kapaklarını incelterek çok büyük bir tasarruf sağladı. 

Firmaların yeşil ürünlerini satacağı dağıtım kanallarını da çok iyi belirlemesi ve gerekli şartları oluşturması gerekiyor. Örneğin, yeşil ürünü satacağı mağazanın iç yapısında kullanılan malzemelerin geri dönüştürülebilir, çevre dostu olmasına dikkat etmesi ve buna dikkat etmeyen mağazalar ile çalışmaması gerekiyor. IKEA’nın dünyanın birçok yerinde mağazaları bulunuyor ve bu mağazalara ürünlerini deniz taşımacılığı ile gönderiyor. Ürettirdiği ürünleri demonte olarak  dünyanın başka bir yerine taşırken, aracın hacmini tam olarak doldurarak hem nakliyeden tasarruf edip hem de müşteriye daha fazla ürünü tek seferde gönderiyor. Bu durum hem müşterilerini memnun ediyor hem de çevreye daha az zarar vererek, çevre dostu olduğunu gösteriyor. Aynı zamanda firmaların, halkla ilişkiler, reklam gibi tutundurma araçlarını kullanarak yeşil ürünleri ile ilgili tüketicilerin bilinçlenmesini sağlamaları gerekiyor.

Doğayla savaş halindeyiz eğer kazanırsak, kaybedeceğiz.

Firmalara ve eğitmenlere düşen en büyük görev, çevreyi korumak için neler yapılması gerektiğini öğretmek ve bunu toplum için alışkanlık haline getirmek. Fiyat, hem yöneticiler hem tüketiciler açısından en önemli pazarlama karması elementi. Gelecek için atılması gereken asıl önemli adım ise sadece tüketicileri bilinçlendirerek yeşile yönlendirmeye çalışmak ve her şeyi tüketicilerin inisiyatifine bırakmak değil, firmaları kurallar,  yaptırımlar ve teşvikler ile kısıtlayarak, zorlayarak ve destekleyerek daha hızlı yeşil dönüşüme götürmek. Bunu yapabilecek tek organ ise devlet. Hubert Reeves’in “Doğayla savaş halindeyiz eğer kazanırsak, kaybedeceğiz.” söylemi doğrultusunda elden geldiğince yeni çözümler üretilerek savaş yerine barış yapılmalı, yapılacak bütün çalışmalarda insan ile birlikte yaşamak zorunda olan tüm canlı cansız varlıkların da yaşam hakkı korunmalı ve bu hususta devlet, firmalar  ve tüketicilerin işbirliği içinde duyarlı davranılmalıdır.