YZ Şirketlerinin Umursamaz Yaklaşımı

Yapay zekâ şirketlerinin ürünlerinin temelini oluşturan Büyük Dil Modelleri için ciddi miktarda veriye ihtiyacı olduğunu ve bunları internetin hemen her yerinden ayrım yapmadan topladığını daha önce konuşmuştuk. Bunun sebep olabileceği sorunlara ve farklı ihlallere dair de hemen her gün yeni davalar ve tartışmalar karşımıza çıkıyor.

Ancak bütün bu tartışmalara rağmen bu şirketler daha sorumlu davranmanın veya veriyi üreten tarafla bir ortaklık kurmanın yollarını aramak yerine umursamazlığın seviyesini artırmaya ve her türlü önlemi ve uyarıyı hiçe saymaya devam ediyor.

Bu sorunun gündeme gelmesinin ana sebebi ise en popüler YZ arama motoru olan Perplexity hakkında ortaya çıkan son bilgiler. Haziran başında Forbes, Perplexity’nin hem kendilerinin hem de Bloomberg’in ödeme duvarı arkasındaki haberlerinden bilgileri çekip bunları doğru kaynak göstermeden kullanıcılara sunduğunu ortaya çıkardı. Tam Perplexity yönetimi bu krizi çözmeye çalışırken Wired, Perplexity’nin daha fazlasını da yaptığını gösterdi.

Wired’da yayınlanan araştırma, internetteki en eski kontrol mekanizmalarından birisi olan robots.txt’nin Perplexity tarafından göz ardı edildiğini gösterdi. Eğer bilmiyorsanız, robots.txt websitenizi hangi botların girebileceğinizi yönetmenizi sağlayan basit bir metin dosyası. Eğer burada sitenizden veri toplamaya gelen bir botu engellerseniz (mesela bir arama motorunu veya ChatGPT’nin veri toplama sistemini) sitenizi ziyaret edememeleri lazım. 

Ancak Perplexity sitesinde kullandıkları botun adını yayınlamış olmasına rağmen, çoğu zaman siteleri gizli IP adreslerini kullanarak ziyaret ediyor ve Wired gibi kendisini engelleyen sitelerden bile veri çekip bunları özetleyebiliyor. Normalde Wired’ın sitesine girememesi gereken Perplexity, son üç ayda siteyi en az 1000 kez ziyaret etmiş. Ancak Wired şirketin başka IP adresleri veya gizli botlar kullanıp kullanmadığından emin değil.

İşin daha komik yanı ise Perplexity bu şekilde ifşa edilmiş olmasına rağmen Wired’ın sitesine girip oradan veri çekmeye devam ediyor. Hatta Wired’ın bu araştırmasını sorduğunuzda yazının altı paragraflık bir özetini bile veriyor. Twitter’ın akademik API erişiminin kötüye kullanımıyla veri toplayarak hayatına başlayan bir şirket için çok da şaşırtıcı sayılmaz.

Maalesef bu umursamazlık Perplexity ile sınırlı bir durum değil. Örneğin bir diğer YZ botu Poe, ödeme duvarı arkasındaki haberleri HTML dosyası olarak sizinle paylaşabiliyor. robots.txt engellemelerini hiçe sayan YZ şirketlerinin sayısı ise tahmin edilenden çok daha yüksek. Diğer yandan bu teknolojinin hâlâ ciddi bir uydurma sorunu olması da çoğu zaman kaynak göstermeye çalıştığında olmayan linkler uydurmasına neden oluyor. Yani sizin haberinizi özetleyip sonra olmayan bir linke insanları gönderebiliyor.

Yapay zekâ alanındaki güncel gelişmeler ciddi bir teknolojik dönüşümü getirebilir, bu gayet mümkün. Ancak eğer teknolojinin yönünü bu umursamaz, internetteki her şeyin sahibi kendisiymiş gibi davranan ve kimseyi umursamayan şirketler belirlerse; “yapay zekâ devrimi” yerine “yapay zekâ balonu”ndan bahsedeceğimiz günlerin gelmesi yakın demektir. Bu teknolojinin gerçekten faydalı ve dönüştürücü bir araç olabilmesi için onu nasıl geliştirdiğimiz ve kullandığımız konusunda tek söz sahibinin bu şirketlerin başındaki isimler olmadığı bir ortama ihtiyacımız var.