Uzun bir süredir gündemimizde tek bir konu var. Evet, doğru bildiniz seçimlerden bahsediyorum. Bu öyle bir konu ki artık ne apolitik kalmak de ne politik doğruculuk yapmak işe yarıyor. En basitinden bir soğanla bile hayatımızın ortasına oturan siyaset bizi zorla politik gençler olmaya zorladı. Siyaset artık gözümüzü kapatıp "Aman ne olacaksa olsun" diyebileceğimiz bir şey değil.Seçimleri düşünmek beraberinde pek çok değişim umudunu da içeren karışık bir paketi de beraberinde getiriyor. Bu paketin içinde sadece olumlu değişimler yok elbette. Bir ülkenin kaderi söz konusu olduğunda insanın aklına türlü türlü geçmiş seçim deneyimleri geliyor ve bu durum da "seçim anksiyetesi" dediğimiz durumu doğuruyor. "Ya yine böyle olursa?" gibi etkisiz bir cümle ile başlayan seçimi kaybetme korkusu atakları, sosyal medya, akraba polemikleri ve taksici sohbetleri gibi dış etkenlerle de büyüyerek azımsanmayacak bir kaygı çukuruna dönüşüyor.En basitinden geçen gün taksiyle dev İstanbul trafiğini aşmaya çalışırken, "sana söz yeniden baharlar gelecek" müziği çalındı kulaklarımıza, insan bir umutlanmıyor değil böyle anlarda, beynimin olumlu düşünmeye daha meyilli tarafı, "inşallah"lı cümlelere başlarken o sıradaki umutlu ruh hâlim taksicinin "Yalan söylüyorsunuz, inanmıyorum size" cümleleriyle bölündü. Yüz ifademin bu kadar kısa sürede değiştiğimi daha önce görmemiştim. Seçim anksiyetesi yine içimde boy göstererek bu sefer taksiciyi hedef aldı."Hâlâ neyin yalanından bahsediyorsun?" "Şimdi böyle öfkeli ve kinci olunacak zaman mı?" gibi cümleler beynimin içine doluşarak bana gereksiz birkaç sinir anı yaşattılar. Sonra kendime geldim. Ve kimsenin ağzını torba gibi büzemeyeceğimi hatırladım.Seçim anksiyetesinin bir diğer kayda değer yönü, diğer insanların düşünceleriyle alev almasıdır. İster akraba sohbetlerinin ortasında, ister esnafla ayaküstü sohbette olsun, içimizdeki kaygıların başkalarının düşüncesiyle artmasını engelleyemeyiz. Kontrolümüzde olmayan bu tür sohbetlerde kabul etmemiz gereken en önemli şeylerden birinin de içinde yaşadığımız coğrafyanın çok çeşitli doğası olduğunu düşünüyorum. Homojen bir toplum değiliz. Hiçbir zaman da olmadık. O yüzden farklılıklarımızı kabul etmezsek içimizdeki endişe canavarını daha da mutlu etmiş oluruz.<a fr-original-style="" href="https://scitechdaily.com/election-anxiety-new-study-sheds-light-on-the-mental-health-toll-of-national-politics/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Scitechdaily sitesinde</a> seçim anksiyetesi üzerinde yapılan bir araştırmada, ABD'deki 2020 tarihli başkanlık seçimlerini ele alan siyaset bilimci Kevin Smith, seçimlerden iki hafta önce ve iki hafta sonra uygulanan panel anketinde ABD'lilerin seçimlerden önce daha endişeli olduğunu buldu. Araştırmayla ilgili bir diğer önemli şey, kaygı düzeyi yüksek olanların siyasetle daha çok ilgilenenlerden olmasıydı. Siyasetle yakından ilgilenen kişilerin seçim sonrası daha da kaygılandıkları ortaya çıktı. Araştırmacılar bu durumu seçim sonrası belirsizliğine bağladılar.Bu araştırmadan yola çıkarak, bizi en çok endişelendiren şeyin seçim öncesi kutuplaşmış bir ortamda oluşabilecek bazı ani gelişmeler ve seçim sonrası gelen rahatlama ya da gerilimle birlikte oluşabilecek belirsizlikten kaynaklandığını ifade edebiliriz.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Uyuyamıyorum çünkü….</h3>Uyuyamamanızın nedenini nasıl tamamlardınız bilmiyorum ama ben yatmadan önce çok fazla siyasi Tweet okuduğumu itiraf ettim. Her bir seçim anketine ayrı ayrı bakıyor ve kafamda bir sürü senaryo kuruyorum.&nbsp;Sosyal medyaya her girdiğimde sanki milyonlarca odası olan bu sanal platformun her yerinde kavga varmış gibi hissediyorum. Normalde kriz durumlarında sosyal medyadan uzak durmak mental sağlığımız için en çok önerilenler arasındadır. Ama beynim heyecanlı bir olayın öncesinde nedense daha fazla bilgi tüketmek ister. Ne zaman bir konuyu düşünmek istemesem aklıma hemen o konuyla ilgili onlarca fikir üşüşür. Bu düşünceler <a fr-original-style="" href="https://www.amazon.com.tr/Pembe-D%C3%BC%C5%9F%C3%BCnme-Zeynep-Selvili-%C3%87arm%C4%B1kl%C4%B1/dp/9751038766" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Zeynep Selvili Çarmıklı’nın Pembe fili düşünme&nbsp;</a>kitabında oldukça iyi açıklanıyor.Psikolojik bir deneyin adı olan pembe fil, içinizden pembe fili düşünme diye bir kez bile tekrarladığınızda zihninizde tek kalan şeyin pembe fil olduğunu kanıtlıyor.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://nesslabs.com/pink-elephant-paradox#:~:text=The%20Pink%20Elephant%20Paradox%20illustrates,healthier%20to%20acknowledge%20the%20emotion" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Araştırmalar sonucunda</a> zihne bir şeyi yapmamasını söylediğinizde aynı anda pek çok şeyi yapmaya çalıştığı için bocalıyor ve siz istemediğiniz düşünceleri zihninizden atmaya çalışırken, aslında ortada kalan tek şey istenmeyen düşüncenin kendisi oluyor.Eğer overthinking&nbsp;(fazla düşünme) sendromuna sahipseniz seçimle ilgili de geçmiş deneyimleri en ince ayrıntısına kadar inceleyecek ve korkutucu senaryolardan bir Tweet dizisi oluşturabilecek kadar malzemeye sahip olacaksınızdır. Korktuğumuz şeylerin her birini en ince ayrıntısına kadar düşünmemiz bize sadece daha fazla varsayım getirecektir.&nbsp;Seçim öncesi sosyal medyadan uzak durmak her ne kadar ütopik bir gerçeklik olarak görülse de en azından Tweet altlarındaki tartışmalara girmemek, sinir hücrelerimizin her bir eleştirel yorumla gerilmesini engellemek yine bizim elimizde. Ortam gergin, kutuplaşma en üst seviyede, mayın tarlasında yürür gibi her gün bir siyasi mitingin ortasında kalıyoruz. Herkes en doğruyu bildiğini düşünüyor. Böyle bir ortamda yapılabilecek en iyi şeyin, tüm varsayımlardan uzakta, oy kullanacağımız anın rahatlığına odaklanmak olduğunu düşünüyorum. Zira ben bu yıl oy mührümü pusulaya hiç olmadığım kadar umutla basacağım. Çünkü bu bir vatandaş olarak yapabileceğim tek şey, ve sosyal medyada başkalarına laf atmak beni daha iyi bir yurttaş yapmayacak.

20’lik, kafada oluşan saçma soruların, açılmayı bekleyen ve bazen suratımıza çarpılan kapıların, gündem ile üzerimize çökebilecek fenalığın paylaşıldığı bir bülten. 

Kafada oluşan saçma soruların, açılmayı bekleyen ve bazen suratımıza çarpılan kapılar.

20'lik

Hayatlarımızın kaderi kimin ellerinde? Gençliğimiz var fakat umudumuz var mı?

Seçim anksiyetesinin görünmez sancıları

Yaralarımızı sarmanın tam da ortasında olduğumuz günlerdeyiz. Genelde hayatımızda yıkım yaratan çoğu durum için bu iki kelimeyi kullanırız. Yaraları sarmak hiç geçmeyecek bir acının ardından zor da olsa iyileşmeye çalışma çabamızdır. Duygusal acı hissi hayatımızın ortasına oturduğunda bu en az fiziksel acı çekmek kadar gerçektir. Fiziksel acının tersine duygusal acıyı reddedip yerine daha yumuşatıcı argümanlar koymamız ise ne yazık ki daha kolaydır.Yaralarımızı sarabilmek için acıyı görmezden gelmeden yaşamamız mı gerekir? Biz acılarımızı her şeyiyle yaşıyor muyuz? Bugün acılarımızı yumuşatmanın geniş ölçekli etkilerini konuşacak ve acıyı yaşamanın şekli olur mu diyerek okları bir kez daha kendi duygularımıza çevireceğiz.6 Şubat sabahı korkunç bir felakete uyandık. Bazılarımız acıyı fiziksel olarak deneyimlememiş olsa bile kalbimize ve oradan da tüm vücudumuza çöreklenmişti. Bu acı hissini çok çeşitli şekillerde tanımlayabilirdik. Tüm umudunu kaybetmek, birden her şeye karşı isteğin sıfırlanması, çaresizlik, yediğin yemeğin boğazında düğümlenmesi, öfke ve suçlulukla karışık bir şeyler yapmak istemek ama yapamamanın verdiği acizliğin ağırlığı altında ezilmek, gibi duygudan duyguya atladığımız pek çok gün geçirdik ve geçirmeye devam ediyoruz.Tüm bu acı dolu hislerin getirdiği amansız yas ile yönümüzü yeniden çizmekte zorlandık. Sosyal medyada profesyonellerinkiler de dahil olmak üzere ‘acıyı azaltmak’ adına çeşitli bilgi paylaşımları başladı. Bunların çoğu iyi niyetli olsa da, kocaman ve çok önemli bir detay atlanıyordu. Kalbimdeki üzüntüyü her gün meditasyon yapmak hafifletecek mi? Önce duygularımı tamamen yaşamam gerekmez mi? Neden onları bastırmak ve de en kötüsü, gömmek zorundayım?<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Acımı şimdi yaşamazsam ne zaman yaşayacağım?</h3>Acı hissinin iyi hissetmekle zıt bir duygu olduğunu düşünüyoruz. Acıya uzak durulması gereken, iyi hissetmeye ise daima hayatımızın ortasında büyümesi gereken bir bitki gibi bakıyoruz. Ama acılar tüketilmeden iyi duygulara geçiş yapılması mümkün müdür? İkisi aynı anda yaşanamaz mı?<a fr-original-style="" href="https://psychcentral.com/blog/how-to-deal-with-emotional-pain#in-the-moment-techniques" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">California'dan klinik psikolog ve profesör Steven M. Sultanoff,&nbsp;</a> deneyimlediğimiz yüksek dozlu acıları "virgülden sonra" olarak adlandırıyor. Önce bizi inciten ya da yıkan bir olayı yaşarız ve ardından duygularımız bu olayın etkisiyle depresyon ya da yasa benzer tepkiler vermeye başlar. Duyguların yaşanması ise tam da bu noktada gereklidir. Acının geriye itilmesi travmanın patlama tarihini her zaman ileri atacaktır. Travma oluşumu, yaşanmayan ve çözülmeyen tüm duygularımızı kapsayan uzun bir süreçtir.<a fr-original-style="" href="https://www.psychologytoday.com/us/blog/emotional-fitness/202203/releasing-your-emotional-pain-is-necessity" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Psychology Today’de yer alan</a> bir diğer araştırma ise, duygularımızı kabul etmeyerek aslında onları daha da güçlendirdiğimizi gözler önüne seriyor. Teksas Üniversitesi’nde yapılan bu çalışmada acıyı bastırmanın hayatımızın herhangi bir alanında daha güçlü geri döneceği kaydedilirken, aynı zamanda bastırılan acı hissinin günlük rutinlerimizi aksatma özelliğinin olması da diğer sonuçlar arasında yer alıyor.Hayatımızı yaşamaya çalışırken acı hissimiz beynimizde kısa devreler yapmaya devam eder. En azından benim kendi "rutinime" dönmeye çalışırken durumum beynimin sürekli acı veren şeyleri hatırlamaya çalışmasıyla durmaksızın tekrar etti. Hayat devam ederken duygularımızın kendiliğinden kaybolmadığını hepimiz gördük. Bessel van der Kolk'un <a fr-original-style="" href="https://www.bkmkitap.com/beden-kayit-tutar?utm_source=1000kitap&utm_medium=fiyatlar&utm_campaign=841" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Beden Kayıt Tutar</a> adlı kitabında anlatıldığı gibi, travmatik tepkiler vücuttan uzun bir süre atılamaz. Vücudumuzun bir <a fr-original-style="" href="https://theconversation.com/the-body-keeps-the-score-how-a-bestselling-book-helps-us-understand-trauma-but-inflates-the-definition-of-it-184735" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">duman dedektörü hâline geldiği travmatik olay tepkilerinde</a> beynimiz bize acıyı yaratan olayın anılarını durmadan hatırlatacaktır. Bu yüzden iyileşmenin anahtarı, bedenimizde yaşadığımız yıkıcı ya da yaratıcı her hisle iletişim kurup, bu hislerin içinden geçmektir.Acı bir kez yaşandığında, vücut zehrini atmış olur. Empati kurmak için de bedenimizde ve duygularımızda yer açmamız gerekir. Evet, bedenimizi ve zihnimizi sıfırlayan çok kötü bir olay yaşadık ama bu duyguların içinden geçerek aynı zamanda birbirimizle iletişim ve seferberlik kurmayı da öğrendik. Acılarımız görmezden gelindiğinde, içimizde bir şeyler yapmaya çalışan insanı da görmezden geliriz. Çünkü yaşadığımız her duygunun sonunda "Ben şimdi ne yapabilirim" ışığı her zaman vardır.Kendimizi iyi hissettirmek için tüm çabalarımız değerli ancak duygularımızı da unutmadan tüm şeffaflığı ile yaşamaya çalışmalıyız.Acıyı yaşamanın kısa yolu yoktur.

Acılarımızın üzerinden atlamanın etkisi günü kurtarıyor. Ya sonrası? 

Acıyı yaşamanın tek bir yolu mu var?

Popüler akımlara kurban etmek istemediğim pek çok konu var. Kendini sevmek de bunlardan biri. Son birkaç yılda wellness olarak bilinen iyi hissetme trendleriyle birlikte yükselişe geçen ‘kendini sevme’ kavramı hafifleştirilerek küçük birer ticari paket hâlinde satılmaya başlandı. Geniş bir kişisel gelişim yelpazesinin arasında yer alan kendini sevmek konusunun alıcısı çok olmasına karşın büyük bir kesimin bu duyguya oldukça yüzeysel bir yerden baktığını görüyoruz. Kendimizi sevmek, pahalı bakım ürünleriyle, gua sha masaj taşlarıyla ve detox meyve sularıyla aynı kategoriye konulduğunda sadece bir süs eşyası gibi görünüyor.&nbsp;Peki ya içimizdeki nefreti, güvensizliği ya da endişeyi de yüzümüze masaj yaparak geçirebilir miyiz?Köpük banyolarına ve saatler süren yüz bakımlarına karşı değilim, kendimizi şımartmayı ve iyi hissetmeyi her zaman savunuyorum ama aynı zamanda öz sevginin kapitalist düzlemde kendini sadece alım gücüyle var etmesini değiştirmenin yollarını arıyorum. Öz sevginin önce içten büyüyen bir güdü olması sonra ise tüm bedenimize yayılması gerekiyor. Kalbimizdeki çiçeğimizi çürüttüğümüzde hangi ürün bize yardım edebilir?<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kendimizi sevmek neden bu kadar zor?</h3>Kendini sevmek teriminin ilk yükseldiği trendlere baktığımızda karşımıza hayat standardımızı ve duygusal durumumuzu asla umursamayan motivasyon konuşmacılarının ve kitapların çıktığını görüyoruz. ‘Her sabah erken kalkıp meditasyon yaparak hayatını değiştirebilirsin’. ‘Sabahları portakal suyuyla güne başlamak canlandırıcı olabilir çünkü sen buna değersin!’ Gerçekten buna mı ihtiyacım var?Kendimizi sevmek <a fr-original-style="" href="https://nesslabs.com/self-love#:~:text=Self%2Dlove%20can%20lead%20to,for%20learning%20and%20personal%20growth." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">hayat motivasyonumuzu arttıran</a> ve bizi duygusal olarak olgunlaştıran temel bir davranışımız. Acı olan şu ki, yaşamımız boyunca öz sevgiyi ya da öz değeri bir şeyleri başarmakla karıştırıyoruz. Bakımlı olan herkesin kendini sevdiğini sanıyor ve üstüne üstlük yapılacaklar listesindeki her şeyi başarabilen insanların, herkes tarafından sevilmeye layık olduğunu düşünüyoruz. Uzun lafın kısası kendimizi sevmekle aramızda hep bir koşul oluyor. Kendimizi sevebilmek için hep bir ‘kanıtlayıcı etken’imiz olması gerekiyor. Çocukluktan itibaren düşük notlarımız ya da başka ‘kusurlarımız’ yüzünden utanç duyarak büyürken kendimizi asla olduğumuz hâliyle sevebileceğimize inanamıyoruz. Sonra da o davranışlar bugünkü yetişkin hâlimizde bizi içten içe mutsuz ama dışarıdan daima meşgul ve memnun görünmeye mecbur bireyler yapıyor. Ne çelişki ama!Positive Psychology’deki bir <a fr-original-style="" href="https://positivepsychology.com/3-steps-negativity-bias/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">araştırmada</a> bilim insanları beynimizin bir olumsuzluk ön yargısına sahip olduğunu bulmuşlar. Bu olumsuzluk önyargısı bizleri tehlikelerden koruyarak, daima hayatta kalmaya yönelik davranışları seçmeyi zorunlu tutuyormuş. Bu yüzden çağlar boyunca kendini sevmek bir şımarıklık ve narsist bir rahatlık aracı olarak görülerek insanların ulaşamayacağı bir yere itiliyor. Biz de yıllar içinde toplumlar olarak güzelliklerin tadını çıkarmanın ancak hak ettikten sonra olabileceğine inanmaya başladık. Kendimizi sevmek için oldukça çalışkan ve başarılı insanlar olmamız gerekiyor-muş gibi.. Sonra başarılı olduğumuzda da kendimize olan güvenimizi abarttık. Bu durum da bir başka davranış olan narsistliğin kendini sevmek ile karıştırılmasına neden oldu.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kendini sevmek aynı zamanda narsist olmak mıdır?</h3>Science Daily sitesinde yapılan bir <a fr-original-style="" href="https://www.sciencedaily.com/releases/2021/03/210325150223.htm" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">araştırmada</a>, araştırmacılar narsizmin kendini sevmekten değil, kendinden nefret etmekten doğduğunu öne sürüyor. 300’den fazla öğrencinin katıldığı çalışmada, narsistlerin derinlere yerleşmiş güvensizlikleri nedeniyle, olumsuz özelliklerini bastırmak için, kendilerini abarttıkları ortaya çıkmış. Buna göre narsistlik bir öz sevgi davranışındansa, düşük öz sevginin abartılı bir telafi edicisi olarak kendini gösteriyor.Narsistlerin öz değerlerini başkalarının gözündeki imaja göre aldıkları belirtilirken, öz sevgisi yüksek bireylerin kendilerini kanıtlama ya da etiketleme ihtiyacı duymadan hareket edebildikleri de çalışmanın diğer bulguları arasında öne çıkıyor.Öz sevginin dış dünyamızda pek çok pekiştiricisi olsa da, öz sevgi aslında içsel bir iştir. Sadece güzel yanlarımızı görmenin ötesinde tüm duygularımızı, sınırlarımızı ve hassaslıklarımızı birlikte değerlendirip bütündeki resme bakabilmektir. Kötü duygularımızın yüzüne kapı çarptığımızda buradaki hisleri görmezden gelmiş oluyoruz. Bu da kendimizle ilgili öz değer duygumuzu zedeleyebiliyor. Kendini sevmekteki öncü değerlerden biri kendi hislerimizi ve düşüncelerimizi dinlemeye vakit ayırabilmekte.O zaman ‘öz sevgi nedir?’ diye tekrar sorduğumuzda, cevabımızı Sarah-Len Mutiwasekwa’nın Psychology Today’deki <a fr-original-style="" href="https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-upside-things/201911/self-love" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">makalesinden</a> alabiliriz:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">&nbsp;"Kendini sevmenin ne anlama geldiği hakkında hiçbir fikri olmayan tanıdığım birçok bakımlı insan var. Kendinizi sevmek bir bencillik eylemi değil, başkalarına karşı bir nezaket eylemidir çünkü kendinizi sevdiğinizde, başkaları sizin çözülmemiş sorunlarınızla uğraşmak zorunda kalmaz."</blockquote>Biz tabii hâlâ kendimizi şımartmaya, bazen çikolata yemeyi abartmaya, bazen saatlerce ayna karşısında yüz bakımı yapmaya devam edeceğiz ama aynı zamanda kendimize ‘bugün nasılsın?’ diyerek hâlimizi hatırımızı da soracağız. Sahi sormak istiyorum en son ne zaman kendinize ‘bugün nasılsın’ diye sordunuz?***Bensu'nun 20'likten bağımsız, Medium'da yazdığı İngilizce yazıları okumak için&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://soundsofromantic.medium.com/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buraya</a>&nbsp;tıklayabilirsiniz.

Popüler kültürden kapitalizme uzanan kendini sevme çılgınlığının sınırlarını nasıl çizmeli?

Kendimi sevmek beni kibirli biri yapar mı?

Son zamanlarda tabağımızdaki bir konu tek başına ağır basıyor. Hollywood’daki bir sır perdesini aralamış gibi davranılan "nepo baby" konusu 2022 yılında hayatımıza bomba gibi düştü. Aslında Hollywood’un ünlüler ve çocuklarından oluşan dev bir açık hava tiyatrosuna dönüştüğü her zaman bildiğimiz bir şeydi, ama <a fr-original-style="" href="https://www.vulture.com/article/what-is-a-nepotism-baby.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Vulture sitesi</a> yaptığı ilginç şematik görseller ve makalelerle tüm gözleri daha dikkatli bir şekilde nepo bebeklere çekmeyi başardı. Ağzında altın kaşıkla doğmanın bir başka versiyonu olan nepo bebek kavramının kökeni "kayırmacılık" eylemine dayanıyor. Hollywood evrenindeki kayırmacılık kültürünü pek çok yapımda çok da gizli saklı olmayan bir biçimde görebiliyoruz. Bu bağlamda nepo bebeklere kayırmacılığın modernize edilmiş sansasyonlu bir hâli diyebiliriz.<a fr-original-style="" href="https://www.news24.com/you/celebs/international/rise-of-the-nepo-babies-how-famous-parents-and-big-bucks-helped-open-the-door-for-this-generation-of-achievers-20230105-2" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Nepo bebek etiketi&nbsp;</a>TikTok'ta 30 milyon görüntülenerek rekor bir sayıya imza attı. Herkes sevdiği yapımlardaki oyuncuların aslında bir yönetmenin kızı ya da oğlu olmasından şikâyet ederken ortalık kızışmaya devam ediyor. Peki nepo bebeklerden ne istiyoruz? İşte bugün nepo bebeklerin kendilerini sektöre kanıtlama hikâyelerini konuşacağız.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neden nepo bebekleri yargılıyoruz?</h3>Nepo bebeği olayları kendi içlerinde bölümlere ayrılsa da, insanları burada rahatsız eden şeyin doğuştan şanslı olmak mı yoksa Hollywood’daki bu kemikleşmiş kayırmacılık sistemi mi olduğu ayrı bir tartışma konusu. Nepotizmin sınırlarını, Hollywood’daki aile bağlarının demiryolları gibi tüm sektöre yayılması olarak belirlemek istesek bile, konu hem magazine hem de politikaya aynı anda dokunduğu için çok daha fazlasını irdelemek için alan sağlıyor.Peki burada nepo bebek tiyatrosunun ana oyuncularını ne yapacağız? Teknik olarak bakarsak nepo bebekleri sadece ünlü bir aileye sahip olmakla kalmıyor aynı zamanda anne-babalarının genetik özelliklerini de alarak onların birer kopyası olarak doğuyorlar. Peki Stranger Things’in yükselen yıldızı Maya Hawke’a annesi Uma Thurman’ın etkileyici genlerini aldığı için ne kadar kızabiliriz? Evet güzel olmak Maya Hawke’in suçu değil. Zaten bizim de amacımız nepo bebeklerin doğuştan gelen imtiyazlarının yetenekleriyle nerede kesiştiğini sorgulamak. Ebeveynlerinin bağlantıları sayesinde mi yoksa yeteneklerinin ve gayretlerinin sonucunda mı bulundukları yere geliyorlar?Bu soruya nepo bebekler tabii ki çok yetenekli oldukları için bulundukları noktaya geliyor dersek kendimizi kandırmış oluruz. Nepoların bağlantıları onlara diğer insanlara kıyasla oldukça büyük kapılar açıyor olabilir ama bizim asıl merak ettiğimiz konu: Şans ve yeteneklerinin kesişimi nerede? Bu şansı nasıl kullanıyorlar?&nbsp;Nepo bebeklerini çok güzel ya da "imtiyazlı" oldukları için yargılamadığımızı netleştirdiysek asıl konuya geliyorum. Toplumun nepo bebeklerine bu kadar takmasının sebebi, nepoların hayata bu kadar şanslı ve önde başladıklarının çok da farkında olmamaları. Nepo bebeklerin bazıları<a fr-original-style="" href="https://www.elle.com/culture/celebrities/a41894075/0125-0141-an-idol-rising-december-2022/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;Lily-Rose Deep’in Elle dergisine</a> verdiği röportajda olduğu gibi, kendilerine ünlü çocuğu olmakla ilgili çok yüklenildiğini savunuyorlar. &nbsp;Bu noktada ebeveynlerinin kariyerlerinin önünde "bir yük" olarak durduğunu düşünenler bile var. Günümüzde, mütevazi olmamak bir nepo bebeğin yapabileceği en ölümcül günahlardan biri. İnsanların sesini çıkardığı nokta da aynı zamanda nepo bebeklerinin içine doğdukları bu geniş ağı ne kadar iyi kullandıkları ile ilgili. Burada bu konuyu kendisi de bir nepo olan &nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.washingtonpost.com/arts-entertainment/2022/08/01/nepo-babies-nepotism-hollywood-celebrities/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Kit Keenan’ın cümlelerinden</a> daha iyi anlamaya çalışalım:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Bence bir nepo bebeğin yapabileceği en kötü şey, sahip olduğu her şeyi kendi başına kazandığını söylemektir. Hayatta bana ne verildiğini biliyorum ve bu fırsatları diğer insanlara yardım etmek için kullanmaya çalışıyorum ve sadece bunu kabul etmeye çalışıyorum.</blockquote>Burada Lily-Rose Deep’in cümlelerine geri dönüyor ve yeni bir tartışma başlatıyorum. Lily diyor ki"Rol için doğru olman dışında hiçbir şey sana rolü kazandırmayacak. Belki ayağınızı kapıya sokarsınız ama yine de ayağınız kapıdadır. Ondan sonra gelen çok iş var." Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz? Lily gerçekten haklı mı? Yoksa artık bir nepo bebek olmanın gölgesinden kurtulmaya mı çalışıyor?<img src="https://images.aposto.com/2023/0/4/1674131946392.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.42" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İllüstrasyon:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/gizemyyildirim/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Gizem Yıldırım</a><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Nepo bebeklerin başarısı: Aileden mi, yetenekten mi?</h3>Nepo bebeklerin en büyük kazançlarından birinin geniş bir sosyal çevreye doğma olduğundan bahsetmiştik. Nepo bebeklerin meslek hiyerarşisinde "çaba" çok daha geri planda kalmış gibi görünse de aslında burada ailenin mesleğini devam ettirmekle ilgili daha ciddi bir yönelim olduğunu görebiliyoruz. <a fr-original-style="" href="https://www.washingtonpost.com/arts-entertainment/2022/08/01/nepo-babies-nepotism-hollywood-celebrities/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Komedyen Wayne Brady'nin kızı Maile Masako Brady</a> “Ben bir aktrisim, ben bir şarkıcıyım. Temelde bir şekilde babamın yaptığını yapıyorum. Sanatın içinde büyüdüğüm ve bana bazı avantajlar verildiği için çok şanslıyım” diyerek baba mesleğini sürdürmeyi seçtiğini belirtiyor.&nbsp;Daha adil bir yaklaşım için nepo bebek konusunun kayırmacılıktan ziyade bir de aşağılama olarak kullanılan bir diğer yüzünü konuşmak da doğru olacak. Nepo bebek doğmak, küçümseniyor mu? Bu yargıya da kuş tüyü yastıklarda oturarak büyümediğini söyleyen Vittoria Ceretti’nin bir cümlesinin arkasından bakalım. <a fr-original-style="" href="https://www.glamour.com/story/vittoria-ceretti-slams-lily-rose-depp-nepo-baby-comments" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ceretti bir Instagram hikâyesinde</a> şu sözleri paylaşıyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Saygı duyduğum birçok nepo bebek arkadaşım var, ancak [nepo bebeklerinin] kendilerini benimle karşılaştırmasını dinlemeye dayanamıyorum. Manzaralı, rahat, seksi bir yastığın üzerinde doğmadım. Sizin hatanız olmadığını biliyorum ama lütfen geldiğiniz yeri takdir edin ve bilin.”</blockquote>Ceretti’nin bu sözlerinde büyük haklılık payı olsa da, hayatın dengesiz şans dağıttığı bu sistemde kendi şansını kendi yaratanların daha büyük emeği olduğunu varsaymak kimi zaman iddialı bir yaklaşım olabilir. Burada çaba göstermek eylemine değinerek herkes kendi şansını kendi yaratır ama bazılarının anahtarı çoktan elindedir demek istiyorum. Çünkü doğuştan bu şansa sahip nepo bebeklere bakıp "Sen benim yaptığımın çeyreğini yapmadın bu yüzden sus ve işine bak" demenin değiştirilemeyen gerçeklerden şikâyet etmek olduğunu biliyoruz. Bu yüzden daha kendimize dönük, "Biz elimizden geleni ne kadar yapıyoruz?" diye sormanın daha yapıcı olduğunu düşünüyorum.Vulture’ın dediği gibi nepo bebekleri seviyoruz, onlardan nefret ediyoruz ve onlara takmış durumdayız. Nepo bebek kelimesinin neden bu kadar olay olduğunu merak ediyor olabilirsiniz. Çünkü onları ne kadar çekemesek de, hayatımızı arada sıkıcı bulabildiğimiz için onların skandal ve gösteriş dolu hayatlarına ihtiyacımız var. Daha önce <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/celiskilerin-icinden-dogan-suclu-zevkin-anatomisi-zevklerimizden-neden-utanmaliyiz" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">suçlu zevk makalesinde</a> bahsettiğim gibi, yorgun bir günden sonra eve geldiğimizde kim bizim stres atıcımız olacak? Kardashian’ları izlemek bize hiçbir zaman cahil etiketi yapıştırmayacak ama kafamızı toplayacak ve bizi eğlendirecek. İşte nepo bebeklerinin hayatımızdaki rolü de sadece bu olmalı.

Nepo bebeği olmanın görülmeyen yanı: Doğuştan imtiyaz sahibi olmak bir lanet de olabilir mi?

Ünlü doğmak başarıyı engeller mi arttırır mı?

İşte o son viraja geldik.Yıl değerlendirmeleri, öğrendiğimiz dersler, aldığımız ama belki de uygulamaya elimizin ve aklımızın gitmediği kararların açıldığı günlerdeyiz. Ama önümüzde 365 gün daha var, değil mi? O zaman açılsın ajandalar, yeni hedefler ve kararlar not alınsın. Evet hevesliyiz, hiç olmadığımız kadar! Üstelik gençliğimiz de var. 31 Aralık gecesini 1 Ocak'a bağlayan sürede her şeyi yapabileceğimizi ve hayata yeniden başlayabileceğimizi düşünüyoruz.Peki sonra ne oluyor?Daha yılın ilk ayını bitirir bitirmez üzerimize bir ağırlık çökmüş gibi hissediyoruz. Daha önümüzde pek çok ay olmasına rağmen genel bir isteksizlik giriyor hayatımızla hedeflerimiz arasına. Sanki ajandamızın kapağını büyük bir şevkle açıp yeni hayatımıza giriş yapmamışız gibi umutsuz hissediyoruz. Peki tüm o heyecan nereye gidiyor?Heyecanımız gitti çünkü bütün bir yıl sindire sindire yememiz gereken büyüklükte bir yemeği bir ayda yemeye çalıştık. Şu anda midemiz tamamen doldu ve yeniden hareket edebilmeyi bekliyoruz. Bu benzetmemin bilimsel bir karşılığı da var. <a fr-original-style="" href="https://www.psychologytoday.com/us/blog/brain-wise/201612/the-science-why-new-years-resolutions-dont-work" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Psychology Today</a>’deki yeni yıl kararları makalesinde Dr. Susan Weinschenk alışkanlıkların koşullu doğasından bahsederek büyük bir alışkanlığı değiştirmek için küçük yeni bir tane yaratmanın önemini vurgulayarak ekliyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Alışkanlık yaratmak kolaydır ama küçük bir eylem seçmelisiniz. Daha fazla egzersiz yapmak küçük bir eylem değil. Yeni yıl kararlarının işe yaramamasının büyük bir nedeni budur. Eski bir alışkanlığı yenisiyle değiştirmek istiyorsanız bu küçük olmalıdır.</blockquote>Alışkanlık yaratmak kolay olsa da yeni yıl kararlarımızı devam ettiremememizi etkileyen bazı yanlış davranış kalıplarımız da olmalı. Bugün yeni yıl kararlarımızın ardındaki dev kuyuya girecek ve alışkanlıklarımızda neleri değiştirebileceğimize bakacağız.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yeni yıl hedeflerinin sürdürülebilirliği mümkün müdür?</h3>2022’de en çok önemsediğiniz yeni kararınız neydi ve gerçekleştirebildiniz mi? 20’lik olarak 100 kişinin katıldığı küçük bir anket yaptık. Sonuçlar %61 oranında yeni yıl hedeflerinin gerçekleştirilemediğini gösteriyordu. En yaygın hedeflerden bazıları ise şunlardı:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yeni iş bulmak / iş değiştirmek</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sınavları kazanmak</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Daha fazla para kazanmak</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kendini sevmeyi öğrenmek</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Terapiye başlamak</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Toksik insanları hayatımızdan çıkarmak</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ülke değiştirmek</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Aşkı bulmak</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hedef üniversiteyi kazanmak / mezun olmak</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Daha çok gezebilmek</li></ul>Cevaplara baktığımızda birçoğunun hayatımızı bir noktadan diğer noktaya taşıyan ya da yeni başlangıçlar yapmamızı sağlayan kararlar olduğunu görüyoruz. Yeni yılda, yeni ve büyük hedefler koymayı önemsiyoruz. Bu isteğimiz araştırmacıların "<a fr-original-style="" href="https://pubsonline.informs.org/doi/10.1287/mnsc.2014.1901" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yeni başlangıç etkisi</a>" adını verdiği durumun zamansal dönüm noktalarına denk gelmesiyle doğru orantılı olarak gelişiyor. Yeni yıl da bu zamanlardan biri. Yeni bir sayfa açtığımızı düşünerek hayatımız üzerinde daha çok söz sahibi olmak istiyoruz. Peki hedeflerimizin sürdürülebilirliğini etkileyen şeyler nedir?<a fr-original-style="" href="https://www.verywellmind.com/how-to-keep-your-new-years-resolutions-2795719" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">VeryWell Mind’ın</a> yer verdiği bir çalışmada yeni yıl kararları veren kişilerin sadece %12’sinin hedeflerinde başarıya ulaştıkları kaydedilirken, <a fr-original-style="" href="https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0234097" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">2020’de yapılan başka bir çalışmada,</a> katılımcıların %55’inin bir yıl boyunca hedeflerini sürdürebildiklerinden mutlu olduklarını ortaya koydu.Bu çalışmalara bakarak yeni yıl kararları vermek kadar bu kararların arkasındaki motivasyonları da incelemek gerekiyor. Çünkü kendimize verdiğimiz nedenler yeni yıl kararlarını devam ettirme süremizi büyük oranda etkiliyor.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yeni yıl kararlarına çok mu anlam yüklüyoruz?</h3>Şöyle bir düşündüğümüzde ocak ayına girdiğimizde önümüzde bizi kocaman bir yılın bekliyor olması üzerimizde büyük bir ‘hayatımı değiştireceğim’ stresi yaratıyor olabilir. Özellikle ocak ayının ilk günlerinde söylenen o meşhur ‘yeni bir yıl yeni bir ben’ cümlesi geri kalan 300 küsur gün için oldukça iddialıdır. Bu daha en baştan kendimize ‘kanıtlayacak’ bir misyon yüklemektir. Daha yaşanmamış bir yıl için bu kadar iddialı olmak vücudumuzda güçlü bir adrenalin yaratabilir. Vücudumuzdaki adrenalin ise ‘<a fr-original-style="" href="https://www.psychologytools.com/resource/fight-or-flight-response/#:~:text=The%20fight%20or%20flight%20response,body%20to%20fight%20or%20flee." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">savaş ya da kaç’</a> durumuyla ilişkilidir. Stresli durumlara karşı verilen bu otomatik tepkiyi yeni yıl hedeflerimize uygularsak karşımıza böyle bir manzara çıkabilir.Zihnimiz ve bedenimiz bizi üzerimizde baskı yaratan durumlardan korumak ister. Yeni yıl hedeflerimiz biz fark etmesek de aşırı anlam yüklediğimiz ve bu yüzden de bizi strese sokan bazı durumları tetikleyebilir. Dolayısıyla vücudumuz bizi korkutan şeylerden uzaklaştırmak isteyecektir. Yani yeni yıl hedeflerimizden ve yeni benliğimizden!Peki yeni yıl kararlarından tümden uzak mı durmalıyız? Tabii ki hayır. Sadece kendimizi ve sınırlarımızı iyi tanımalı ve hedeflerimize bir farkındalık getirmeliyiz. Psychology Today’deki makaleye tekrar dönecek olursak, Dr. Susan Weinschenk’in söylediği alışkanlıklar psikolojisi kavramı burada oldukça işimize yarayabilir. Alışkanlıklarımızın hayatımıza oturmasına alışırken büyük sözlerdense küçük eylemlerin daha çok işlevi vardır. Yeni bir alışkanlığı ise ancak mevcut olan bir alışkanlığa ekleyerek oluşturabiliriz.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Peki nasıl yapmalı?&nbsp;</h3>Sabit hedef belirleyerek bu hedefin alt dallarına inmeliyiz. Hedefimiz her gün düzenli olarak spor yapmaksa, spor eylemini sadece spor salonlarıyla sınırlı tutmamalıyız. Ofisimize giderken haftada 2 gün asansör yerine merdivenleri kullanabiliriz. Seçenekler bu şekilde artırılabilir. Asıl amacımızın hedeflerimizi gerçekleştirmek olduğunu düşünsek bir önemli adım da bu hedeflerin sürdürülebilirliği.<a fr-original-style="" href="https://www.refinery29.com/en-us/why-new-years-resolutions-fail" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Refinery 29’da</a> da bahsedildiği gibi yeni yıl hedeflerimize yaklaşırken ‘yeni yıl taahhütlerime ayak uydurmak için zaman yaratırken onlara nasıl daha farkındalıkla yaklaşabilirim’ diye düşünmemiz bizim için bir hedefi başarmaktan çok onu daha verimli bir şekilde hayatımıza dahil etmemizi sağlayacaktır. Sonuçta her yıl gibi yine yarıştığımız şey hedeflerimiz değil, kendimiziz.

‘Yeni bir yıl yeni bir ben’ gerçekten bizi motive eden bir cümle mi? Nerede yanlış yapıyoruz?

Yeni yıl hedefleri belirlemenin çekici ama karmaşık doğası

Görsel: <a fr-original-style="" href="https://www.giselledekel.com/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Giselle Dekel</a>Bahar ve yaz aylarından sonra içimizde oluşan coşku ve neşenin azaldığı, şarjımızın yavaş yavaş bittiği günlere girmek üzereyiz. Nasıl ki doğanın uyanmasıyla enerji kazanıyorsak, doğanın kış uykusuna yatmasıyla bizler de erken kararan havayla ve günlerin kısalmasıyla kendi yöntemlerimizle baş etmeye çalışıyoruz.'Keşke kış uykusuna yatabilseydik' dediğinizi duyar gibiyim. Ama biz insanların mevsimler için bir kısayolu ne yazık ki yok. Uzun günlerin tadını çıkardıysak, güneşli teraslarda gün batımlarını izleyip enerjileri depoladıysak artık karanlık ve soğuk günlere karşı topladığımız enerjiyi kullanmanın vakti geldi.<a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/ben-her-bahar-sanatci-olurum" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bahar aylarına yazdığım teşekkür mektubu</a> niteliğindeki yazımda, kış aylarının görev bitirme odaklı oluşundan, bahar aylarının ise bir başlatma ve keşfetme dönemi olduğundan bahsetmiştim. Şimdi tam da o bitirme hissimizin yükseldiği aylara giriş yapıyoruz. Kış kapıda fakat artık güneş kendini her gün biraz daha geri çekmeye başladı. Biraz daha uyuşuk ve daha az motive olmaya başladığımı hisseder gibiyim. Eğer siz de öyleyseniz bu karmaşık duruma gelin birlikte bakalım.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kış ayları motivasyonumuzu gerçekten çalıyor mu?</h2>Ben kışı gerçekten çok severim ve bu sevgime bağlı olarak çevremdekilere de kışı sevdirme çalışmalarım hiç bitmez. Ama yalan söylemeyeceğim kışın yataklarımızdan zor kaldıran ürpertici doğasını hiç kimseye romantize edemem. Kışa girerken yapmak zorunda olduğumuz şeyler artarken bize lazım olan hazinelerimizden enerjimiz ve motivasyonumuzun gidişini izlemeyi hiçbirimiz sevmiyoruz.<a fr-original-style="" href="https://www.nimh.nih.gov/health/publications/seasonal-affective-disorder" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü'ne göre</a> mevsimsel duygu durum bozukluğu (SAD) yaşayan insanlar, bu belirtileri sonbaharın ya da kışın başında hissetmeye başlıyorlar. "Peki ama kış aylarının vücudumuza ve zihnimize tam olarak yaptığı şey nedir?" diye sorduğumuzda karşımıza mevsimsel duygu durum bozukluğunun biraz daha az şiddetlisi olan "<a fr-original-style="" href="https://www.psychologytoday.com/us/blog/nurturing-self-compassion/201909/bracing-the-winter-blues#:~:text=Commonly%20known%20as%20%E2%80%9Cseasonal%20affective,in%20women%20than%20in%20men." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kış hüznü</a>" kavramı çıkıyor. &nbsp;Işığın azalması, sosyal olarak geri çekilme ve sıcak iç mekânlarda kalmak <a fr-original-style="" href="https://www.turkiyeklinikleri.com/article/tr-sirkadiyen-ritim-saglik-ve-beslenme-iliskisi-74583.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Sirkadiyen ritim&nbsp;</a>olarak bilinen vücudumuzun uyku/uyanıklık ve ruh hlâi döngülerini bozarak bizi yeniden bir düzen kurmaya zorluyor. Hâliyle vücut da alıştığı düzenden çıkarken bir mutsuzluk ve keyif kaçması hissediyor.<a fr-original-style="" href="https://www.verywellmind.com/how-to-beat-the-winter-blues-5087998" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Verywell Mind’da yayınlanan bir makalede</a> Psikiyatrist ve <a fr-original-style="" href="https://www.talkiatry.com/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Talkiatry’nin&nbsp;</a>kurucu ortağı Georgia Gaveras’a göre, kış hüznü ile mevsimsel duygu durumu arasındaki temel fark, şiddet ve işlevle ilgili.Gaveras kış hüznünü, "İnsanlar bazen üzgün hissederler ve bunda yanlış bir şey yok" şeklinde açıklayarak bunun insanların duygularını dışarı vurması olduğunu belirtiyor ve devam ediyor;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Kış aylarında insanlar evlerini karanlıkta terk eder, bütün gününü penceresiz bir ofiste geçirir ve sonra karanlıkta tekrar eve gidip gelmek için işten çıkar. Bu, çoğu insanın eğilimlerini etkileyebilir."</blockquote>Ben de evden çalışan bir serbest yazar olarak kış hüznünün getirdiği motivasyonsuzluğa zaman zaman düşüyorum. Bu durumla baş etmenin yolunu ise daha fazla hareket etmekte buldum. Kışın ısınmak isteyen vücutlarımız hâliyle hareketsiz kalmayı seçiyor ama ben çalışma aralarımda bir kahveyi ya da başka bir ödülü kendime bahane ederek sık sık dışarı çıkıyorum. Motivasyonsuzluğumun nedeninin hep aynı mekânda kalmak ve sosyal anlamda canlanamamak olduğunu göz önüne alırsak, mekân değiştirmek psikolojimi de olumlu yönde etkiliyor.Soğukla arkadaş olmak zor. Ama bazen sevmediğimiz şeylerle de iyi geçinmemiz gerekiyor. Eh, işin <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/pembe-gozluklerin-ardindaki-gerceklerden-kacis-psikolojisi-toksik-pozitiflik" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">toksik pozitiflik&nbsp;</a>yönüne kaçmadan sevmediğim durumların sevdiğim yanlarını bulmak benim için her zaman kolay oldu. Erken kararan hava motivasyonumuza göz dikmiş olabilir ama soğuk havalar düşmanımız değil! Soğuk havanın dinç tutan taraflarını yanımıza alarak daha motive olmak her zaman olmasa da çoğu zaman mümkün.&nbsp;

Kısalan günler düşmanımız olmak zorunda değil

Motivasyonum nerede? Kış günlerine hazırlıklı olmanın yolları!

Ekim ayına girince aklıma tek bir şey geliyor. Sıcak renkler, havaların soğuması ve yaprakların dökülmesi değil, Pumpkin Spice Latte de değil. Daha ürkütücü, karanlık havası olan bir atmosfer… Evet doğru bildiniz: Cadılar Bayramı (Halloween)! Sıcak yaz günlerinin ardından ekimin gelmesiyle hava hafiften tenimizi ısırmaya başlar. İşte ben o zaman Cadılar Bayramı çalma listemi yapar ve yollara düşerim. Doğanın kendi Cadılar Bayramı izlerini bırakmasını beklerim; örümceklerin ağlarını örmesi, ağaçların çıplaklaşması ve havanın daha erken kararması benim bu bayram ile özdeşleştirdiğim bazı doğal işaretlerdir. Tabii ki sokakları gezerken bal kabaklarının şık dekoratif görüntüsünün beni etkilemesine de izin veririm. Sık sık olmasa da vitrinlerin Cadılar Bayramı süslemeleri yapmaları beni mutlu eder.Eminim çoğumuzun çocukluğuna özgü bazı Cadılar Bayramı anıları vardır. Hangimiz izlediğimiz dizi ve filmlerdeki "şaka mı? şeker mi?" diye kapı kapı gezen çocuklara özenmedik ki? Ben şahsen her zaman ufak bir Amerikan kasabasının Cadılar Bayramına yaklaşan günlerde iki katlı evlerinin bahçelerine yaptıkları biraz ürkütücü biraz da komik süslemelerini görmek istemişimdir. Her bayramın kendine has bir güzelliği var ve Cadılar Bayramı da şimdiki modernize edilmiş gösterilerden çok daha fazlası elbette. İçinde biraz okült, biraz tarih ve oldukça da karanlık öğeler barındırıyor. Bir zamanların korunmak için yapılan ayinlerinin günümüzün en büyük kutlama şölenlerinden birine dönüşmesine biraz daha yakından bakalım.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Karanlıktan aydınlığa: Cadılar Bayramının renkli kostüm partilerine dönüşme yolculuğu</h2>Cadılar Bayramının kökleri Keltlerin eski ruhsal geleneği olan ve ‘yaz bitişi’ anlamına gelen Samhain bayramından geliyor. Samhain bayramı da her yerde gördüğümüz turuncu renklerin ve farklı dekorasyonların aksine oldukça karanlık ve ciddi bir bayram olma özelliği taşıyor. Cadılar Bayramına esas ürkütücü havasını veren ise, bir hasat kutlaması olmakla beraber, dünyadaki kötü ruhları kovma esasına dayanıyor. Keltler her yıl ölen insanların, yaşayanların arasında yürüdüklerini düşündüklerinden bu ruhları yatıştırmak için kapılarının önüne yemek ve tatlı bırakıyorlar. Bu uygulama size bir yerden tanıdık geldi mi? Evet meşhur “şeker mi? şaka mı?” sorusunun esası bu kadim ritüelden geliyor.Cadılar Bayramı hakkındaki teoriler bunlarla da sınırlı değil. Kimi tarihçiler bir ruhlar festivali olmadığını öne sürerken, kimi araştırmacılar da, Cadılar Bayramının pagan kökenlerini kabul etmesine rağmen, bayramın adının bir Hristiyan bayramı olan <a fr-original-style="" href="https://www.britannica.com/topic/All-Saints-Day" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">All Saints' Day'</a>den türetildiğini söylüyor. Bu bayramın ise putperestliği yok etmeyi isteyen Hristiyanlar tarafından uyarlandığı biliniyor. Cadılar Bayramının bu düzenlenmiş hâlinde, Samhain’in ürkütücü ritüellerinin yerini, masada toplanıp yemek yemek gibi daha neşeli ve aile dostu etkinlikler alıyor.Cadılar Bayramının tarihî hikâyesine daldıktan sonra, artık dikkatimizi günümüz dünyasındaki kutlamalara çevirebiliriz. Bana göre Cadılar Bayramının en güzel hâli dizilerde ya da filmlerde izlediğimiz hâlidir. En sevdiğimiz karakterlerin günlük yaşam telaşına Cadılar Bayramının ürpertici doğasının eklenmesine bayılıyorum. Bu yüzden bugün dizilerdeki Cadılar Bayramlarını konuşacağız:<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Stranger Things – Trick or Treat Freak</h3><a fr-original-style="" href="https://www.imdb.com/title/tt6020792/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Stranger Things’in 2. sezonuna ışınlanıyoruz</a>. Eleven’ın Upside Down’dan nasıl kaçtığını ve Hopper ile nasıl tanıştığını hatırlıyoruz. Stranger Things atmosfer itibariyle Cadılar Bayramı temasına oldukça uygun bir dizi olduğundan, buram buram gerilimle karışık ürkütücü bir his yaşayabiliyorsunuz. Bu bölümde Eleven kostüm giymek ve şeker toplamaya çıkmak istiyor. Ama Hopper ona şeker getireceğini söyleyerek tuhaf bir olayın peşine düşüyor ve Eleven’ı evde bırakıyor. Her köşeden bir canavar çıkan Stranger Things evreninde bu sefer biraz fazla turunculuk, tuhaf kostümler ve çözülmesi gereken bir avuç gizemli olay ile baş başa bırakılıyoruz.&nbsp;<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">How I Met Your Mother – The Slutty Pumpkin Returns</h3><a fr-original-style="" href="https://www.imdb.com/title/tt2072526/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Günümüzün en ikonik&nbsp;</a>dizilerinden birinin Cadılar Bayramı bölümünde, Ted bir kostüm kiralama dükkânında ona tanıdık gelen bir kostüme rastlıyor ve kostüm kiralama kayıtlarını araştırarak 10 yıl önceki bir Cadılar Bayramı partisinde tanıştığı "ideal kadın"ın izini sonunda buluyor. Ted hayalindeki kadın olan Naomi’nin (Katie Holmes) hatırladığı kadar güzel olduğunu ve onunla yeniden bağlantı kurmak istediğini keşfediyor. Ama 10 yıllık bekleyişten sonra bile bu gizemli kadınla aralarında bir şeylerin eksik olduğunu fark ediyor. Hayatının the one'ı aramaktan yılmayan Ted karakterinin Cadılar Bayramı bölümü ekseninde bir kez daha aşkta başarısız olmasını izliyoruz.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Friends – The One with the Halloween Party</h3><a fr-original-style="" href="https://www.imdb.com/title/tt0583612/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Friends’in Cadılar Bayramı temalı bu bölümünde</a>, kendimizi Monica ve Chandler’ın kostümlü partisinde buluyoruz. Bu sırada Phoebe’nin karmaşık ilişki sarmalında kaybolmamaya çalışıyoruz. Kostümlü parti ve entrikalar arasında Rachel “şeker mi? şaka mı?” temasını yaşatmaya, çocuklara atıştırmalık ve para dağıtarak onlarla iyi geçinmeye çalışıyor. Friends türü bir eğlence, daha fazla kostüm ve biraz da ürkütücülük için Friends’in Cadılar Bayramı bölümü yeniden hatırlanmaya değer.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Pretty Little Liars - The First Secret</h3><a fr-original-style="" href="https://www.imdb.com/title/tt2041095/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Entrikaların ve karanlık sırların hâkimiyet sürdüğü</a> Pretty Little Liars dizisine en yakışan atmosfer şüphesiz Cadılar Bayramı temasıdır. Dizinin bu bölümünde karakterler yine şok edici bir sırla yüzleşirken aynı zamanda kasabanın ünlü bir Cadılar Bayramı partisine davetiye almaya çalışıyorlar. Pretty Little evreninde Cadılar Bayramı voodoo&nbsp;bebek ayinleri, ölü kız makyajları, siyah ojeler ve kan lekeleri eşliğinde kutlanıyor.Ünlü dizilerin Cadılar Bayramı bölümlerinden de gördüğümüz üzere, bu kutlama artık tamamen kendini renkli kostümlere, kesik parmak kurabiyelere ve biraz da siyah ve turuncunun dansına emanet etmiş hâlde. Son olarak tüm dünyanın coşkuyla kutladığı bu bayramın büyük bir ekonomiyi canlandırdığını söylemeden geçmek de olmaz. <a fr-original-style="" href="https://www.wltx.com/article/news/local/26b-in-halloween-candy-expected-to-be-sold-this-holiday/101-ee01d572-086d-443a-ae7b-e6645823fe8c" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Wltx sitesinin&nbsp;</a>2019 tarihli haberine göre Amerikalılar her yıl Cadılar Bayramı için 9 milyar dolar harcıyor. Bu miktarın sadece 2.9 milyar doları ise renkli şeker tüketimine gidiyor. Eh ne diyelim o zaman bol ürpertici ama biraz da tatlı Halloween’lere!

Ruh kovma ayinlerinden şeker toplamalı oyunlara... 

Tarihten dizilere Cadılar Bayramı yansımaları

Yürüyen merdivenlerle aram pek iyi değil. Hatta garip bir anksiyetem var bile diyebilirim. Bu anksiyeteyi 6 yaşında markete giderken uzun bir süre yürüyen merdivene binemeyince geliştirdiğimi düşünüyorum. Ayağımı atacağım yer o kadar hızlı akıyordu ki her seferinde başım dönüyordu ve binemiyordum. Bugün hâlâ ne zaman yürüyen merdivene binsem aynı korkuyu hissediyorum. Yine AVM'lerin içindeki döner kapılardan da ürküyorum. Sürekli dönen ve çıkışı olmayan bir labirent gibi geliyor bana. Kullanmadan önce dönen kapıların içinde tek olduğuma emin olmak için bir süre bekliyorum. Zaten sevmediğim bir yerde başka biriyle çarpışma ve garip durumlara düşme ihtimalini sıfıra indirmek lazım. Bu korku sanırım kendini bir şeylere bırakamamakla ilgili. Çünkü kapı seni bir yere doğru sürüklüyor. Ona uyman ve hareketsiz kalman gerek. Yürüyen merdivenlerde de aynı durum geçerli. Akıp giden merdivenlere ayağını atmak garip bir şekilde güvensiz hissettiriyor. Ayağımın altından ve bedenimin çevresinden hızlıca akan bu iki şeye karşı huzursuz hislerimi görmezden gelmeyi bırakmam gerektiğini biliyor ve korkularıma sessizce teslim oluyorum.

Korku #4: Denge meseleleri ve AVM'ler

Bu merdiven neden hareket ediyor ki? Bu kapı neden dönüyor?

Romantik komedi film evreninde yaşamadığımızın farkındayım ama şu anki flört kültürüne baktığımda eski günleri özlemiyor değilim. Sadece eski aşk hikâyelerini dinlemeyi sevdiğimi sanırdım fakat şimdi eski aşklara özlem duymaya da başladım. İnsanların bir buluşmaya gitmelerinin bile zor olduğu, sevginin kıymetli, ilişkilerin emek gerektirdiği yıllara ışınlanıyorum sık sık. Duygusal aidiyetin kale gibi dimdik durduğu, küçük jestlerin değerli olduğu zamanlar beni heyecanlandırıyor. Her şeyin kolay olmasını seviyoruz. Teknoloji ve geçen yıllar bize hayatın zorluklarını aşmamız için pek çok imkân verdi. Ama peki aşk? Her şey ileri giderken, sevmekte ve güçlü bağları olan ilişkiler kurmakta neden geriye gittik?Küçük şeylere heyecanlanmanın ne demek olduğunu unutmuş olabilir miyiz? O zaman içimizdeki romantikliği tazelemek ya da o romantik kişiyi uyandırmak için geçmişte bir yolculuk yapmamız gerekiyor.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Geçmişten günümüze flört kültüründe neler değişti?</h3>Çok fazla geriye değil, sadece 90’ların başına gideceğiz. Çıkma teklifinin, çevirmeli ev telefonlarının ve aşk mektuplarının yazıldığı yıllardayız. Anonim olmak daha kolay bu yüzden birbirimiz hakkında bir şeyler öğrenebilmek için daha fazla çabalamaya ihtiyacımız var. Duygular daha yoğun, seven sevdiğine aşkını söylemek için analog yöntemlere başvuruyor. Bir gün radyoyu açtığınızda adınıza şarkı istendiğini duyuyorsunuz. İçiniz kıpır kıpır oluyor. Kelebekler midenizde dans ediyor adeta… 90’lı yıllarda flörtünüzü telefonla aramak bile büyük bir şey. Akıllı telefonların olmadığı yıllarda sadece birkaç alternatife sahipsiniz. Telefonlar var elbet ama yeni çıktığı için herkeste yok. Ya çağrı cihazınız olacak ya da ankesörlü telefonların başında ‘çaresizce’ bekleyeceksiniz. Kulağa bir hayli zahmetli geliyor değil mi? Ama şimdiki hızlı iletişim devrini göz önüne aldığımızda da oldukça tatmin edici. Çünkü o zamanın flörtleri geç olgunlaştığı için uzun ömürlü olmaya daha yatkın bir özellik taşıyor.2000'lerin ilk on yılına kadar geçerliliğini koruyan bir kavram vardı. ‘Çıkma teklifi.’ Flörtün bile sınırları belliydi çünkü çıkma teklifiyle şekillenen ilişkiler ciddiyet taşıyordu. Eğer biri size çıkma teklifi ettiyse onunla bir ilişkiye ilk adımı attığınızı bilirdiniz. Günümüz çağının ‘biz şimdi neyiz’ sancıları 90’larda çok az yaşanırdı. Günümüzde ise artık birileriyle tanışmak için ekranı hafif bir hareketle kaydırıyoruz. İlk buluşmayı bu kadar cazip kılan şeyin birbirimiz hakkında hiçbir şey bilmemenin garip gerginliği olduğunu düşünürsek, yeni nesil uygulamaların ve sosyal medyanın bunu elimizden aldığını da inkâr edemeyiz.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Birbirini yavaşça tanımanın cazibesine geri dönebilir miyiz?</h3>Yavaştan almanın heyecan veren doğası üzerine günlerce konuşabilirim. Birbirini uzaktan tanımanın garip mutluluğunu tanımlamanın en kısa yolu sanırım zaman içinde birbirine aşina olurken aynı derecede utanmaktır. Ergenliğimden genç yetişkinliğime kadar bu duyguları yaşayarak büyüdüm. Ama sonra insanlarla sosyal medyadaki bilgi alışverişimiz engellenemeyecek kadar genişledi ve hepimiz kendimizi telefonlarımızın ekranlarından merak ettiğimiz kişileri stalklarken bulduk. Bir anda tüm merak duygumuz değişti.&nbsp;İmkânlar ne kadar genişlerse genişlesin eski tip yavaş sevgi alışkanlıklarını yaşatan kişiler de hâlâ aramızda. Quora’da bir kullanıcı "<a fr-original-style="" href="https://www.quora.com/How-does-dating-differ-today-than-it-did-10-years-ago-20-years-ago" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Günümüzde flörtleşmek 10 yıl öncesinden nasıl farklı?</a>" sorusuna yazdığı bu cevapla yüzümde küçük bir gülümseme bırakmayı başardı:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Partnerimle çok eski usul bir ilişkimiz var. Gittiğim üniversitede çalışıyor. Ona hoş bir mesaj göndermek yerine kapısına bir kağıt parçası koyuyorum ya da o gittikten sonra ofisindeysem masasının üzerine bırakıyorum."</blockquote>90’lı yıllardan kalmış ve 2000’li yılların bir bölümüne taşınmayı başarmış tatlı romantik trendlerden bazılarını hayal meyal hatırlıyorum. Mesela derslerde birbirimize notlar yazıp gizlice arkadaşlarımıza atardık. Birbirimizin masasına küçük mektuplar ve şekerlemeler bırakırdık. Tüm bu jestler meşhur Messenger’ın çıkmasıyla yavaşlayarak, WhatsApp’ın hayatımızdaki küçük retro iletişimleri ultra hızlandırmasıyla son buldu. Bustle <a fr-original-style="" href="https://www.bustle.com/articles/143207-7-90s-dating-trends-we-need-to-bring-back-immediately#:~:text=In%20the%20'90s%2C%20when%20you,texting%20your%20friends%20outfit%20options." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">90’ların acilen geri getirmemiz gereken flört trendleri</a>&nbsp;adlı makalesinde duygularımıza tercüman olacak argümanlarla geliyor ve eski tip flört şekillerini neden günümüzün hızlı dünyasına getirmemiz gerektiğini samimi bir şekilde paylaşıyor.Karışık kasetler, heyecanlı bir buluşma öncesi kız arkadaş evine gitmek, radyodan şarkı göndermek, aşk mektupları ve fazlası… Ben hâlâ sevdiğim şarkıları internette toplamaktansa bir CD’ye kaydeden ya da USB'de biriktirip sevdiğim kişilere vermenin heyecanını yaşayan biriyim. Makaleye göre flört kültürümüzün heyecanını kemiren en büyük nedenlerden biri de, birbirimize soru sormayı unutmamızmış. Neden soralım ki? Küçük bir araştırmayla buluşacağımız kişi hakkında her şeye sahibiz. Ama yeterli bilgiye sahip olsak bile birini yüz yüze tanımanın getirdiği o tatlı merakı ne zaman kaybettik?Şimdi romantik düşüncelerimizden çıkarak biraz da gerçeklere gelelim. 90’ların saf heyecanını ve sevginin getirdiği sorumlulukları günümüze nasıl uyarlayacağız? Sanırım bunun için sevginin bize ne ifade ettiğini yeniden düşünmemiz gerekecek. İdeal ilişki anlayışımızı belirleyen şartlar nelerdir? Y kuşağı olarak gerçek sevginin nasıl hissettirdiğini, flört kültürümüzün temeli uygulamalarla delinmeden önce biraz deneyimleme şansı bulsak da Z kuşağı, ah o eski aşklar dönemini pek göremedi. O zaman şöyle diyebilir miyiz? Sevgi neydi? Sevgi emekti. Öyleyse yeniden daha derinden sevmek ve sevilmek için neyi geri getirmeye ihtiyacımız var? Sanırım bunu yine teknolojiyle olan mekanik ilişkimizin sınırları belirleyecek.

Ah o eski aşklar dediğimiz günler neden geride kaldı?

Nerede o eski aşklar: 90'lardan günümüze flört kültürü

Hayatta pek çok kimliğimiz var. Bazen yerine göre profesyonel mesleğimizi taşıyoruz. Bazen birinin annesi, kardeşi, eşi oluyoruz. Aynı zamanda bizi hayatın zehirli sarmaşıkları arasından çıkaran bazen çok saçma olduğunu bildiğimiz ama içten içe sevdiğimiz bazı zevklerimiz de var. Bu zevklerin tümü hayatta sahip olduğumuz bazı havalı ünvanlarla ve başarılarla eşleşmiyor hatta yeri geliyor çakışıyor bile. Hal böyle olunca biz de bu zevklerimizi her zaman kilitlediğimiz küçük bir defterde saklıyoruz. Hatta bu kilitli defterin adı bile var. Literatürde(!) bu kavramın adına “guilty pleasure” yani suçlu zevk deniyor.Suçlu zevk kavramı en basit haliyle tüketmekten hoşlandığımız ama birilerinin öğrenmesinden de utandığımız her şey için geçerlidir. Her zaman bir kavramın toplumda yer aldığı ve biçimlendiği konumu sorgulayan biri oldum. Pek tabii bir zevkin suçlu olması, bir şeyi basitçe sevmenin yarattığı özgürlük alanının çok dışında yer alıyor. &nbsp;Bir şeyi sevmenin gizlenecek ya da ondan utanacak özellikleri olduğuna neden inanıyoruz? &nbsp;Bu kendi fikrimiz mi yoksa toplumun genel düşüncelerinin bize kendimizi yetersiz ve düşük hissettirmesi mi? &nbsp;Bugün yine her cümleyi neden diye sorgulayacağımız biraz da sinirlenmenin serbest olduğu özgür bir alana geçiş yapıyoruz.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bir garip kimlik karmaşası: Suçlu zevklerim benim hangi yönümü yansıtıyor?</h3>Kimliklerimizi birbirine karıştırmadan yaşamak bir kişilik karmaşası yaratıyor gibi görünse de burada, toplumun demirbaş düşüncelerinin büyük rol oynadığını görüyoruz. Toplum farklı olan şeylere dar bir perspektiften bakmaya meyilli. Yarattığımız güçlü kimlik her neyse, bunu ne olursa olsun korumamız isteniyor.&nbsp;Peki kime ve neye göre güçlülüğümüz sarsılıyor?Kendimi bir şeylere&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://apos.to/i/62c320394c458d00074272c6" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">hayranlık duyarken</a> ya da aynı filmi 500 kez izleyip suçlu zevkim bu diye kendimle dalga geçerken diğer bir yandan şunu düşünüyorum:&nbsp;Hayattaki varoluşumuz tek bir kimliğe sığar mı? &nbsp;Sevdiğimiz bir şeyden utanmak ya da hor görmek kendi fikrimizse onu neden seviyoruz diye hiç düşündük mü? Eğer sevdiğimiz bir şeyden mutluluk duyuyorsak, küçümsediğimiz zevklerimiz kendimizi yetersiz bulmamıza da neden oluyor mu? Sevdiğimiz her şey karakterimizi tam olarak yansıtmasa da yine de bizim sosyal ve kültürel varoluşumuzun bir uzantısıdır.İşte tam burada zevklerimizle aramıza eleştirel bir bakış giriyor.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.inc.com/minda-zetlin/guilty-pleasures-reality-tv-rest-brain-benef.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Inc’de yayınlanan bir makalesinde Minda Zetlin</a>, izlediklerimizin kim olduğumuzu belirlemediğinin altını çizerek ekliyor; &nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(250, 218, 196); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); box-sizing: border-box;">"Spor müsabakaları başarılı iş insanları tarafından izlenirken, realite TV asgari ücretli kişiler tarafından izlenir klişesi var. Zamanınızı Kardashianları izleyerek geçirmeniz sizi işinizde daha aptal, daha az ahlaki veya daha kötü yapmaz. Söz veriyorum."</blockquote><h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bir rahatlama aracı olarak suçlu zevklerin toplumsal ağırlığı</h3>Hepimiz hayatımız boyunca zeminden başlayarak yavaş yavaş oluşturulan&nbsp;toplumsal beklenti ağının birer parçasıyız. Öncelik olarak bize güvenenlerin, ardından bizi tanıyanların ve sonra da toplumun beklentilerini karşılamak zorundaymışız gibi hissediyoruz. Üstelik durum topluma göre 'yüksek kalitede' bir meslek sahibi olduğumuzda da bitmiyor. Bu sefer kimliğimizi koruyabilmek için, özgün benliğimizdeki ‘kusurlu tarafları’ saklamaya başlıyoruz.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.livestrong.com/article/13767116-stop-saying-guilty-pleasures/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Terapist ve Free Your Child From Overeating'in yazarı Michelle P. Maidenberg</a>, PhD, "kendimizi tek boyutlu bir şekilde görmeyi tercih ederek, kendi imajımızın geri kalanıyla uyuşmayan kısımlarını reddediyoruz," diyerek kendimizi zevklerimizden nasıl soğuttuğumuzu özetliyor. &nbsp;Bütünleştirici bir psikoterapist olan, Dr. Victoria Harris ise, zevk aldığınız şeyler kimliğinizle doğrudan çelişiyor gibi göründüğünde, deneyimin özellikle tatsız hale gelebileceğini paylaşıyor.Toplumda sadece zevk almak için yapılan eylemlerin mutlak bir tembellik içerdiği için küçümsendiği bir bakış açısı var. Sadece dondurma yiyerek televizyona bakmak gibi 'üretkenlik içermeyen aktiviteler' yaptığımızda kendimizi suçlu hissetmeye başlıyoruz. Neden mi? Çünkü toplumun zevk almakla ilgili koyduğu dikenli engellere çarpıyoruz. Bu duygusal engeller bizde küçük yaşlardan beri işlenmiş &nbsp;‘zevk almak kötüdür’ inancını tetikliyor.&nbsp;Guilty pleasure algısını, 'keyfim bilir' e çevirmeliyiz. Zevklerimizi kabul ettiğimizde kendimizde yepyeni bir kimlik keşfedeceğiz. Ehh bu da artık neyi sevdiğimizle dalga geçen insanlara biraz daha az hoşgörülü olacağımız anlamına gelebilir. Ama her zaman kibar bir şekilde söylenerek tüm mevzuyu bir anda kapatan cümleyi tekrar hatırlayalım: renkler ve zevkler tartışılmaz.

Bensu Cangüler