<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">"Veri merkezleri hepsini içip bitirmeden gidip denize atla."</blockquote>Bu aralar Coney Island sahilindeki billboard'ları, bir polaroid fotoğrafın yanına tükenmez kalemle yazılmış bu slogan süslüyor. Polaroid'in kendisini yapay zekanın zıt kutbu olarak konumlandırdığı yeni kampanyası, son dönemde markaların enselerinde hissettiği "Sen yapay zekayla ilgili nerede duruyorsun?" sorusunun net bir cevabı.&nbsp;Ki zaten bir süredir bu soruya orta yoldan verilen cevaplar, cevaptan da sayılmıyor. Nötr bir tavır ya da sessizlik bile, güvenin zaten aşındığı bir ortamda şüpheleri güçlendiriyor. Tüketici, kullandığı markanın yapay zekayı kendisi adına nasıl kullandığını ve bununla ilgili nerede durduğunu net olarak bilmek istiyor.&nbsp;Öte yandan bu, her zaman aldıkları cevabı beğenecekleri anlamına gelmiyor. Örneğin Duolingo'nun kendisini "AI-first" bir şirket ilan etmesi, kullanıcıları tarafından bir verimlilik hamlesi olarak değil, sevdikleri "insani" bir markanın kişiliğinden, sesinden vazgeçmesi olarak okundu.A24, Google DeepMind ile 75 milyon dolarlık “araştırma” anlaşmasını duyurduğunda gelen tepkiler, anlaşmanın şartlarından çok temsil ettiği değer erozyonunaydı. İnsan yaratıcılığı üzerine inşa edilmiş bir stüdyonun, yaratıcılığı tehdit ettiği düşünülen bir teknolojiyle el sıkışması hiç de hoş karşılanmadı.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2026/6/3/1784136824674.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.83" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">2024 tarihli "Crush" kampanyasından.Apple'ın Mayıs 2024’te çıkan "Crush" başlıklı iPad Pro reklamı&nbsp;da yayımlanır yayımlanmaz tepkilerin odağına yerleşti. Hatırlarsanız reklam filminde hidrolik bir pres; gitar, resim malzemeleri, heykel vs. gibi yaratıcılığa ilişkin araçları ezerek parçalıyor ve bu işlemin ardından ortaya iPad Pro çıkıyordu. Bir zamanlar yaratıcılığı temsil etme misyonuyla iletişim yapan bir markanın üretken yapay zekanın yaratıcı sektörlerde yarattığı korkuyu bu denli net bir şekilde görselleştirmesi üzerine gelen tepkiler, markanın özür dileyerek reklamı geri çekmesine neden oldu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Editörün önerisi:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/bir-gelenek-olarak-reklamlari-geri-cekmek-applein-krizi-aslinda" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bir gelenek olarak reklamları geri çekmek: Apple'ın krizi, aslında reklamcılığın krizi mi?</a> | Ümit Alan, Quando</li></ul>Bu örnekler artık bir markanın yapay zekayla kurduğu ilişkinin, itibar yönetiminin merkezine yerleştiğinin en net göstergeleri.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Anti-AI cephesi: İnsan yaratıcılığının yanında saf tutmak</h2>Polaroid’in “The Best of Summer Is Analog” kampanyası ise sadece nostalji satmıyor. Yapay zekanın karşısında insani değerlerin yanında saf tutarak diğerleriyle arasındaki farkı da vurguluyor. Ki bu köşede yalnız da değil.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Son dönemde iHeartMedia’nın “guaranteed human” kampanyası, Apple TV’nin Vince Gilligan dizisi Pluribus’ta jeneriğe eklediği “This show was made by humans” (İnsanlar tarafından yapılmıştır) ibaresi gibi örnekler de çoğalıyor.&nbsp;</li></ul>Bu markalar yapay zekanın karşısındaki duruşlarını bir "teknofobi"ye dayandırmıyor. Daha çok "insan yapımı içerik"in sebze-meyvelerdeki "organik" etiketi gibi bir kalite damgasına&nbsp;dönüşmesine tanıklık ediyoruz. Bu markalar "AI slop" diye aşağılanan jenerik içeriğin karşısına, tüm maliyetine ve riskine rağmen zaman ve emek isteyen, uzmanlık ve yaratıcılık gerektiren insan üretimini koyuyorlar.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2026/6/3/1784136888521.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.86" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">The Bear'in mantar soyma sahnesi.Yapay zeka bir noktada insan yapımı işlerden ayırt edilemeyecek içerikler üretmeye başlasa dahi insanlarla bağ kurmayı sağlayan da bu emek ve zamanın onlar için harcandığına ikna olmaları.&nbsp;İzleyenler hatırlayacaktır, The Bear'in 2. sezonundaki "Forks" bölümünde Richie'nin angarya olarak gördüğü bir mantar soyma sahnesi vardı. Şef Terry, "İnsanların, birinin onlar için bu mantarları soyduğunu bilmesi. İşte bu sevgi"&nbsp;diyordu. Bugün de bir fotoğrafçının günlerce doğru ışığı beklediğini bilmek; bir yazarın yıllarca araştırma yaptığı kitabı okumak; zamanı anlamlı, hatırlanmaya değer anlar yaratmak için geçirmemize yardımcı olan ürünlere dokunmak bu sevgiyi hissettiren.Anti-AI kampanyalar da tam bu ihtiyaca dokunuyor. İnsanların rızaları dışında sessizce hayatlarına sızan teknolojiye karşı iradelerini geri kazanma ve şeffaflık talebine...&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Zevki kiralamakla inşa etmek arasındaki ince çizgi</h2>Öte yandan teknoloji şirketlerinin de kendilerine yönelik bu antipatinin farkında olmadıklarını söyleyemeyiz. Bunu tersine çevirmek için birtakım hamleler de yapıyorlar. Hatta bu çabalardan yeni bir kavram da doğdu: "Tastewashing".&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Özetle, teknoloji liderlerinin kendilerine ait olmayan bir zevk ve estetik mirasını ödünç alınmış bir elbise gibi giymesi, bu yolla kendilerini aklama, cilalama girişimi olarak tanımlayabiliriz.</li></ul>Geçen Şubat ayında OpenAI’ın başkanı ve kurucu ortağı Greg Brockman'ın Twitter'da yaptığı bir paylaşımla bu tartışma ayyuka çıkmıştı. Brockman, "Taste is new core skill" (Zevk, artık yeni bir temel beceri) diyordu. Aslında tabii ki ne zevk sahibi olmak yeni bir beceri ne de Brockman bunu keşfeden ilk teknoloji lideri.&nbsp;Ancak Brockman, belki de bir süredir hepimizin üzerinde düşündüğü bir durumun tespitini de yaptığı için bu kadar ses getirdi: Artık “eski” temel becerilerimizin pek çoğunun geçerli olmayacağı bir dönemde hâlâ değerli kalabilmek için taklit edilemez hâle gelme zorunluluğu…<img src="https://images.aposto.com/2026/6/3/1784138163041.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.53" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Etrafımıza bakınca kaba sandaletleri, bol tişörtleriyle görmeye alıştığımız; yıllarca estetik, tarz ve zevki sanki bilerek değersizleştirmeye çalışmış bu teknoloji liderlerinin de kendilerini "zevkli insanlar gibi"&nbsp;yeniden paketlemeye çalıştığını fark ettik. Anthropic’in New York’taki pop-up’ında dağıttığı “keep thinking” sloganlı şapkalar, Zuckerberg’in Prada defilesinde görünmesi, OpenAI’ın nostaljik estetikle çekilmiş reklamları... Hepsi "Teknoloji de cool olabilir" diye bağırıyordu sanki.&nbsp;Ancak gerçek şu:&nbsp;Yapay zeka ve büyük teknoloji şirketleri doğası gereği "cool" değil. Ürettikleri teknoloji, insanın yaratıcı sezgisiyle gerilim hâlinde. Dahası, milyonlarca insanın geçim kaynağını tehdit ediyorlar. Tam da bu yüzden, kendilerini estetik aracılığıyla yeniden paketlemek zorundalar.&nbsp;Ancak onların dışındaki insanlar da makineler üretirken kenarda durup onların ürettikleri arasından en iyisini seçme kabiliyeti geliştirmiş "rafine tüketiciler"den fazlası olmak istediklerini her fırsatta gösteriyorlar. Ki zaten zevk geliştirmek de algoritmalar döneminde ne kadar taklit edilemez, ne kadar otantik bir beceri, o da tartışılır.<img src="https://images.aposto.com/2026/6/3/1784137700626.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.82" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Polaroid'in kampanyası, burada önemli bir noktanın da altını çiziyor. "Veri merkezleri hepsini içip bitirmeden gidip denize atla" gibi bir cümle, yanlış ellerde sadece iyi yazılmış bir slogan olurdu. İklim kaygısını ya da analog romantizmini vitrindeki bir aksesuar gibi kullanıp geçtiklerini düşünebilirdik. Eğer kampanya, markanın dünyasıyla uyumsuz olsaydı...&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ancak Polaroid'in ürünü gerçekten analog. Fotoğrafı ışığa maruz bırakmadan çıkaramıyorsunuz, bir kere çektiyseniz geri alamıyorsunuz, o karenin en iyi hâlini yakalamak için tekrar tekrar ekrana dokunamıyorsunuz. Yani marka, hikayesini madde üzerinden yazıyor; soyut bir söylem üzerinden değil.</li></ul>Bu da kampanyanın gerçek gücü: Hayat neşesini, hatırlanmaya değer anları, zevki, estetiği kolay yoldan tek bir işbirliği, tek bir sloganla kiralayıp eğreti bir şekilde üzerinde taşımaktan ziyade onu ağır ağır oluşturmaya, bunun için gerçek bir emek ve zaman harcamaya, arkasındaki insanlara yatırım yapmaya, onun için zamanını, dikkatini ve parasını veren tüketiciye saygı duymaya, dolayısıyla zevki kiralayan değil üreten tarafta olmaya odaklanmış bir marka algısı.Bugün belki her alanda çalışan markaların kendilerine daha çok sorması ve net bir şekilde cevaplaması gereken soru da bu: Anlattığım hikayeye kendim inanıyor muyum?

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

İş dünyasındaki en önemli gelişmeler.

Pareto

Polaroid, üst üste ikinci yaz kampanyasını da yapay zeka karşıtı hissiyata ayırdı. Markanın sahillerdeki billboardlara yerleştirdiği reklamları "Veri merkezleri hepsini içip bitirmeden gidip denize atla" diyor; "yapay zekanın parmaklarımızın arasındaki kumu üretip üretemeyeceğini" sorguluyordu. Peki teknoloji liderlerinin kendilerini "tastewashing" ile yeniden paketlemeye çalıştığı bir dönemde markaların yapay zekayla mesafesi nasıl inandırıcı olur?

Anti-AI markaların yükselişi: Yapay zeka parmaklarınızın arasındaki kumu üretebilir mi?

Bazı sporlar seyirci kazanır. Bazıları ise yeni bir hayat tarzı yaratır. Son yılların en hızlı büyüyen sporlarından padelin yükselişini de insanların kişisel takvimlerinden takip ediyoruz bu aralar.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li data-end="544" data-start="112" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yeni kortlar açılıyor, uluslararası turnuvalar büyüyor, yatırımcılar sektöre giriyor. Fakat asıl değişim rakamlarda değil. Madrid'den Dubai'ye, Stockholm'den İstanbul'a birçok şehirde padel kulüpleri, çalışanların iş çıkışı buluştuğu, yeni insanlarla tanıştığı, profesyonel ilişkilerini geliştirdiği, ailelerin bağlarını güçlendirdiği sosyal alanlara dönüşüyor.&nbsp;</li></ul>Padelin birçok ülkede yıllarca golf ve tenisin üstlendiği sosyal işlevi devralmasının en önemli nedenlerinden biri oyunun ruhunda yatıyor. Padele yeni başlayanlarla konuştuğumuzda tenise kıyasla teknik eşiğin daha düşük olmasının onları cezbeden nedenlerden biri olduğunu söylüyorlar. Dört kişiyle oynanan bu oyunda eline raketi ilk kez alan biri bile kolayca oyunun ritmini yakalayabiliyor. Bu da rekabet kadar sosyalleşmeye de alan açıyor.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2026/6/4/1782970894722.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.66" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Fernando BelasteguínPadelin İspanya ve Arjantin'deki birkaç korttan dünyaya açılma hikayesinin neredeyse tamamına tanıklık eden en önemli isimlerden biri ise Fernando Belasteguín. Kariyeri boyunca 230 şampiyonluk kazanan, tam 16 yıl boyunca dünya sıralamasının zirvesini kimseye bırakmayan Arjantinli efsane, yalnızca bir tanık da değil, bu hikayeyi birinci elden yazan kişilerden... Üstelik bir süre önce emekli olsa da raketini bir köşeye kaldırmış da değil. Halen padelin geleceğine ilişkin tartışmalarda en çok kulak verilen, bu sporu dünyaya yaymak için en çok çalışan isimlerin başında geliyor.Nano Padel'in davetiyle 3 Temmuz'da Lucca Beach Bodrum'da oyuncular ve sporseverlerle buluşacak Belasteguín; padelin hızlı yükselişinin nedenleri, iş dünyasının bu spora ilgisi, zirvede kalmanın psikolojisi ve Türkiye'nin potansiyeline dair sorularımızı yanıtladı. Yanıtları ise bir sporun asıl değerinin kupalardan ziyade insanların hayatını nasıl değiştirdiğinde yattığını hatırlatıyor.<img src="https://images.aposto.com/2026/6/4/1782976237986.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.68" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"> Padelin niş bir spor dalından küresel bir fenomene dönüşmesine tanıklık eden isimlerin başında geliyorsunuz. Bugün padel dediğimizde yalnızca bir spordan değil bir yaşam tarzından da bahsediyoruz. Öte yandan hızlı büyüyen sporlarda markanın oyunun önüne geçme riski de karşımıza çıkıyor. Bu dönüşümün sizi endişelendiren yanları var mı?Son otuz yılda padelin gelişimini çok yakından izledim ve geleceğin sporu olduğuna dair hiç şüphem yok. Ama elbette bir branş bu kadar hızlı büyüdüğünde oyunun kendisini güçlendirmeye devam etmek de çok önemli hâle geliyor. Çünkü bir sporu geleceğe taşıyan, her zaman sağlam temelleri oluyor.&nbsp;Padelin etrafında oluşan ekonomi elbette değerli ama oyunun kendisi her zaman merkezde kalmalı.Futbol kendi kahramanlarını yaratıyor. Tenis ezeli rekabet hikayeleri satıyor. Sizce padel insanlara nasıl bir hikaye anlatıyor?Profesyonel padeli yakından takip eden herkes bu sporun da kendi hikayeleri, büyük rekabetleri ve efsaneleri olduğunu bilir. Padel de büyük şampiyonlar çıkardı. Ama hâlâ çok genç bir spor ve medyada hak ettiği görünürlüğe henüz ulaşmış değil.Benim için en önemlisi şu: Padel insanlarda korta çıkma isteği uyandırıyor. Bu sporun asıl vaadi de burada yatıyor. Ailenizle ve arkadaşlarınızla birlikte iyi vakit geçirmek.<img src="https://images.aposto.com/2026/6/4/1782975978640.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.50" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Padel bir gün Olimpik bir spor olursa bunun sporun geleceği açısından anlamı ne olur?Olimpiyat Oyunları'nın bir parçası olmak padel için çok önemli bir eşik olur. Bu, sporun dünya çapında çok daha geniş çaplı bir bilinirliğe ulaşmasını sağlar.Ama ben yine de önümüzdeki 15 yıl boyunca dünya padelinde sözün büyük ölçüde İspanya ve Arjantin'de olacağını düşünüyorum. Çünkü bu iki ülkenin hem çok sağlam bir altyapısı var hem de bu sporda uzun yıllara yayılan güçlü bir geçmişi...Bu yükseliş devam ederken padel kültürünün hangi yönlerinin mutlaka korunması gerektiğini düşünüyorsunuz?Her şeyden önce oyunu korumamız gerekiyor. Endüstri büyüyebilir, etrafında büyük bir ekonomi oluşabilir. Ama oyunun kendisini, oyuncuları, kulüpleri ve bu sporu var eden değerleri hiçbir zaman ikinci plana atmamalıyız.Pek çok sporcunun hayali dünyanın 1 numarası olmaktır. Sizin ise bambaşka bir sınavınız vardı: Oraya çıktıktan sonra tam 16 yıl boyunca bu zirveyi korumak. Psikolojik açıdan hangisi daha zor oldu: Zirveye ulaşmak mı, yoksa her sabah onu kaybetme endişesiyle uyanmak mı?Her ikisi de son derece zor. Dünyanın 1 numarası olmak başlı başına bir meydan okuma. Ama bir kere o noktaya ulaştıktan sonra orada mümkün olduğunca uzun süre kalma arzusu da insanı motive ediyor.&nbsp;Benim için bu motivasyon her zaman zirveyi kaybetme korkusunun önünde geldi.&nbsp;Emeklilik sonrasında Fernando Belasteguín'in bugüne kadar padelin gölgesinde kalmış hangi yönlerini şimdi daha özgürce keşfedebiliyorsunuz?Çok şanslıyım ki hem meslek hayatımda hem de özel hayatımda ulaşmak istediğim her hedefi gerçekleştirebildim. Bunu da hep aynı anlayışla yaptım: Her gün çalışarak; bunu kişiliğimin bir parçası hâline getirerek...Emeklilikle birlikte hayatın başka güzelliklerinin de tadını çıkaracak zamanım oldu. Ama hayata bakışım değişmedi. Benim için hâlâ en değerli şey, her gün çalışmak ve her gün dünkünden daha iyi olmaya gayret etmek.<img src="https://images.aposto.com/2026/6/4/1782976082396.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.67" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Geriye dönüp baktığınızda, sizi dünyanın zirvesine taşıyan rekabet anlayışınızın hayatınızı zorlaştırdığı anlar da oldu mu?Antrenmana her çıktığımda bir gün öncekinden daha iyi olmayı düşündüm. Bu anlayışın bana kariyerim boyunca çok yardımı oldu ama bu, aynı zamanda her günü çok yüksek bir beklenti çıtasıyla yaşamak anlamına da geliyordu.Bu kadar başarılı olmanıza yardımcı olan, ama hayatı da zorlaştıran bir saplantınızdan vazgeçme şansınız olsaydı bunu yapar mıydınız?Keşke başardığım şeylerin tadını biraz daha fazla çıkarabilseydim. Emekli olduktan sonra bunu çok daha iyi yapabildiğimi düşünüyorum.&nbsp;Profesyonel sporculuk dönemimde kendimi geliştirmeye o kadar takıntılı hâle gelmiştim ki, sporda elde ettiğim başarıların çoğunun keyfini sürmeye fırsat bulamadım.Padel, birçok bireysel sporun aksine yalnızca yeteneği değil işbirliği ve takım ruhunu da ödüllendiriyor. Sizce liderler arasında bu kadar ilgi görmesinin nedenlerinden biri de bu olabilir mi?Kesinlikle. Çünkü padel, iki kişiyle oynanan bir takım sporu. Kendi egonuzu bir kenara bırakıp takım için düşünmeniz gerekiyor.Bu yönüyle iş hayatına çok benziyor. Yetenek elbette önemli ama bir başkasıyla uyum içinde çalışabilmek de en az onun kadar önemli.Peki padelin bir yöneticiye öğretebileceği en önemli ders ne olurdu?Genel olarak sporun her branşı bize hayatlarımızın her gününde bir gün öncesinden daha iyi olmamız gerektiğini öğretiyor. Ve bu öğreti iş hayatıyla birebir örtüşüyor.&nbsp;Sporda kendinizi geliştirmeyi bıraktığınız anda zirvedeki yerinizi kaybedersiniz. İş dünyasında da bu kaide aynı şekilde işliyor.Bugün eline ilk kez raketini alıp bir padel kulübüne giden 15 yaşındaki bir çocuğun 20 yıl sonra padelden bahsederken kupalar haricinde ne kazandığını düşünmesini istersiniz?Umarım padelin ona her gün emek vermenin değerini öğrettiğini söyler. Ve bunu yaparken en büyük motivasyonunun her zaman ailesi olduğunu...Kupalar elbette önemli. Ama sporun insana hayatta kazandırdıkları, kupalardan çok daha büyük.<img src="https://images.aposto.com/2026/6/4/1782976039635.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.68" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">3 Temmuz'da Lucca Beach Bodrum'da Türk oyuncular ve padel tutkunlarıyla buluşacaksınız. Pek çok ülkede padelin gelişimine tanıklık ettiniz. Bugün Türkiye'nin bu sporu benimsemeye hazır olduğunu düşündüren en önemli işaretler neler sizce?Türkiye spora karşı genel olarak çok tutkulu bir ülke. Bu tutkunun önümüzdeki 10 yılda Türkiye'yi dünya padelinin önemli merkezlerinden biri olmaya taşıyabileceğine inanıyorum.&nbsp;Bir ülkede spora karşı bu denli yoğun bir tutku varsa, üstüne de o sporu geliştirmek için doğru insanlar çalışıyorsa o zaman padelin orada kök salması için gereken her şeye sahipler demektir.

Punto, gazetecilikten beslenirken, spor kültürünü şekillendiren olayları neden ve sonuçlarıyla geniş perspektiften ele alır. Futbol, tenis, atletizm, voleybol ve basketbol başta olmak üzere tüm atletik branşların etrafında gelişen hikayeler, gelen kutunda.

Futbol, basketbol, tenis, atletizm ve voleybol etrafında gelişen hikayeler.

Punto 

Dünyanın en hızlı büyüyen sporlarından biri olan padel, artık bir sporun ötesinde bir yaşam biçimi. Kariyeri boyunca 230 şampiyonluk kazanan, tam 16 yıl boyunca dünya sıralamasının zirvesini kimseye bırakmayan Fernando Belasteguín de bu dönüşümün en yakın tanıklarından biri. Nano Padel'in davetiyle 3 Temmuz'da Lucca Beach Bodrum'da sporseverlerle buluşacak Arjantinli efsane; padelin hızlı yükselişinin arkasında yatan nedenler, iş dünyasının bu spora ilgisi, zirvede kalmanın psikolojisi ve Türkiye'nin potansiyeline dair sorularımızı yanıtladı.

Padel efsanesi Fernando Belasteguín: Zirvede 16 yıl insana ne öğretir?   

Her perşembe yerel ve ulusal politikadan en kritik meseleleri ele alarak derinlemesine inceliyor, bağımsız bir tutumla alanında uzman akademisyenlere mikrofon uzatıyoruz.

Türkiye'yi yakala, dünyayı anla.

Spektrum

Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta üst üste yaşanan silahlı okul saldırıları, erken yaşta şiddet konusunu gündeme getirirken bu saldırıların kökeninde yatan nedenlerle ilgili pek çok teorinin de ortaya atılmasına neden oldu. Peki okul saldırılarının açık ara en sık görüldüğü ABD'de farklı disiplinlerden araştırmalar ve veriler ne diyor? Bu araştırmalar, Türkiye'de okullarda yükselen şiddeti anlamamıza yardımcı olabilir mi?

Okul saldırılarının anatomisi: ABD verileri, Türkiye'de artan şiddete ayna tutabilir mi?

"Tarihsel değerlerine sahip çıkmayan toplumlar, doğru ve güvenilir bir gelecek de kuramazlar." Bu sözler, 10 yıl önce bugün Diyarbakır'daki Dört Ayaklı Minare Camii'nin önünde başına isabet eden bir kurşunla hayatını kaybeden Tahir Elçi'ye ait. Elçi'nin birçok insanın hayatını kaybettiği bir çatışma bölgesinde zarar gören tarihî anıtlardan bahsetmesi, kentlerin belleğinden toplumların belleğine uzanan yolu bir kere daha düşünmeye çağırıyor.

Tahir Elçi'nin son konuşması üzerine: Kültürel mirası korumak barış için neden önemli?

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

Her cumartesi 12.00’de, çevre ve iklim gelişmelerini türler arası eşitlik ilkesini benimseyerek aktarıyoruz. 

Angst

Bu yıl Greenpeace'in Türkiye'deki 30. yılı. Rainbow Warrior olayı ise 40. yılında anılıyor. Öte yandan bugün, devletlerin çevre hareketi üzerindeki baskısı, bombalarla değil davalar ve yabancı fon kısıtlamalarıyla kendini gösteriyor. Greenpeace Uluslararası Genel Direktörü Mads Christensen, Aposto'ya verdiği özel röportajda Greenpeace'in giderek gerilen bir siyasi atmosferde ekolojik sorunları gündemde tutmak için benimsediği yaklaşımları anlattı.

Greenpeace Genel Direktörü Mads Christensen: Zorlu siyasi koşullarda bile çevre bir öncelik olabilir

“Pekala, o zaman neden hiç büyük kadın sanatçı yok?”&nbsp;Bu soruyu ilk duyduğumda kaç yaşında olduğumu hatırlamaya çalışıyorum. Şöyle bir kütüphaneye bakmış; okulda okuduğumuz metinleri gözden geçirmiş; sanat tarihi kitaplarındaki resimlerin imzalarına bakmıştım. Bilimsel keşifleri, büyük gazetecileri, siyasetçileri ve ünlü iş insanlarını da taramıştım. Gerçekten de “Hayır, öyle değil; şu, şu, şu kadınlar, erkekler kadar büyük eserler ortaya koymuş”&nbsp;diyebileceğim kadınların sayısı, bir elin parmaklarını geçmiyordu.&nbsp;Elinde henüz bunun nedenlerini anlayacak bir kısmı oldukça acı hayat tecrübeleri olmadan dünyada kapladığı yeri anlamlandırmaya çalışan bir kız çocuğu için hayata ne kadar talihsiz bir başlangıç “Ne kadar çalışırsan çalış bazı konularda erkeklerden eksik olabilirsin” şüphesinin gelip içine yerleşmesi…Yıllar geçtikçe, bu şüpheye de şüphe tohumları eklendi tabii. Önce kadınların, kendileriyle aynı işi yapan erkeklere kıyasla taşıdıkları yükün ağırlığı gözüme takıldı. Ev işlerinin, çocuklara ve yaşlılara bakma sorumluluğunun gerektirdiği bedensel işçilik bir yana, “büyük eserler” ortaya koymak için gereken beyin kıvrımlarının her miliminin gündelik hayatın uçucu, görünmeyen ayrıntılarıyla doldurulduğunu görmek için fazla büyümem gerekmedi.&nbsp;Bir laboratuvara, bir daktilonun başına, bir tuvalin önüne geçip orada tüm hayatını bilime, edebiyata, sanata adayan bir erkeğe duyduğum romantik hayranlık, arkasında onun yemeklerini pişiren, çoraplarını yıkayan, sosyal ilişkilerini düzenleyen bir kadının varlığını fark etmemle birlikte yerini bir haksızlık duygusuna bıraktı. Antik Yunan’da felsefenin gelişmesinin, kölelerin emeği sayesinde olduğunu ilk okuduğumda duyduğuma benzer bir his…&nbsp;Oysa sorsak tabii ki köleliğe, sömürüye, eşitsizlik ve adaletsizliğe karşı olacak bu erkekler, kadınların emeği üzerinde yükselmeyi, üzerinde bile durmaya değmeyecek doğal bir hak gibi görüyordu. Ve tüm bunlara rağmen kalıcı bir iz bırakabilmiş bütün kadınlar, tarihin ana hatlarını değiştirmeye değmeyecek birer anomaliydi. Anomaliler, özellikle kadınsa, adlarına methiyeler düzülmez, isimleri tarih kitaplarına yazılmaz, eserleri müze duvarlarına asılmaz; onların payına düşen garipsenmek, dedikodu malzemesi olmak ve belki de en fenası küçümser bir dudak bükmeyle görmezden gelinmektir.Kadınların omuzlarında yükselen bu “başarı”nın erkeklere bir kokteyl tepsisindeki kanepe gibi sunduğu bir başka ödülün kadınların bedeni olduğunu fark ettiğimde artık akıl baliğ yaşa gelmiştim. “Çok kötü” insanların varlığını zaten biliyordum. Tecavüzcü Coşkun’lar, asansör sapıkları, hapishanede şişlenen çocuk tacizcileri…&nbsp;Ama hareket gösterme bahanesiyle kız çocuklarına arkalarından sarılan beden öğretmenleri, bir kadını işe alırken endamını süzmek için onu ayağa kaldıran patronlar, röportajları evlerinde yapmak için ısrar eden “ünlü”ler, referans vermek için eteğinin altına elini sokmayı şart koşan profesörler, rakı masalarında birlikte çalıştıkları kadınların memelerinden ve popolarından bahseden ya da masaların altından o memelere, popolara dokunan iş arkadaşları, o “çok kötü”lere benzemiyordu dışarıdan.&nbsp;Benzemiyorlar mıydı?&nbsp;Bu masalarda kadınlara kibarca kafa sallamak zorunda kaldıkları “hayat dersleri”&nbsp;de verildi bol bol. Oyunun kurallarını iyice bellediğimizden emin olmak istediler. Bazısı doğrudan, bazısı dolaylı, bazısı da “kızım sana söylüyorum” usulü, ibretlik korku hikayeleriyle.&nbsp;Anlatanlar gülerdi tabii. Eğer sen dehşete düştüğünü belli edersen daha çok eğlenirlerdi. Karşı çıkarsan, meydan okursan daha da fena. Hangimiz “Sen de çok hassassın”ları, “Hiç de şakadan anlamıyorsun”ları, “Ne var ki bunda”ları duymadık? Hangimiz kalktığımız anda arkamızdan söylenecekleri bile bile başka kadınlar hakkındaki dedikodulara riyakarca gülümsemek zorunda kalmadık? Biraz daha “entelektüel” masalarda “küçük burjuva ahlakçılığıyla” suçlanmadık?Eğer çok sevdiğin, hayatına anlam kattığını düşündüğün bir işi yaparken saygı görmek istiyorsan, erkeklerin bahçelerindeki ağaçtan elma toplar gibi rahatlıkla elini uzatıp bir ısırık alabileceği bir bedenden öte kendine ait fikirleri, istekleri, bir ruhu ve beyni olan tam ve bütün bir insan gibi görülmek gibi “uçuk bir hayalin” varsa neler yapmamız gerektiğinin şifrelerini de buralarda öğrendik hepimiz.&nbsp;Doğru kıyafetleri giyersek, çok gülmez ama somurtkan da olmazsak, gerektiğinde “erkek gibi” ama yeterince de kadınsı olursak, “işkolik, hırs küpü deli kadın” olmadan çok, ama çok, kendimizi hasta edecek kadar çok çalışırsak, frijit ya da “kutsal bakire” olmadan mesafemizi korursak, hiç sinirlenmezsek, hiç kendimizi kaybetmezsek, hiç kimseden hoşlanmaz, flört etmez, âşık olmazsak, hiç sarhoş olmazsak, hiç dikkatsizlik, sakarlık, unutkanlık, tutarsızlık yapmazsak, zayıflık göstermezsek, duygusal davranmazsak, hiç bakımsız görünmez ama fazla da süslenmezsek, bir sokakta gece vakti yalnız yürümez, eğlenmeye çıkmaz, bir erkeğin evine girmezsek, yeterince yüksek sesle ve yeterince net bir şekilde hayır dersek ve belki de en önemlisi hiçbir zaman o masanın “neşesini kaçıran” kadın olmazsak…İmkansızlığı bir yana, bunların bizi güvenceye alacağı düpedüz bir yalandı.&nbsp;Biz bu erişilmesi mümkün olmayan ideale ulaşacağız diye kılı kırk yararken erkekler, başarının kendilerine her şeyi mübah kıldığı paralel evrenlerinde anneleri, eşleri, sevgilileri, asistanları arkalarını toplarken yeni romanlarını yazıyor, şaheser filmlerini çekiyor, son bestelerini yapıyor, sahnelerde alkış topluyordu. Şimdi “itibar suikastı” deyip aklanmayı umdukları tecavüzler, “gençlik hatası” dayaklar, kanıtlanamayacağını bile bile “kanıt” istedikleri ısrarlı takipler, izinsiz öpücükler, istenmeyen temaslar, rıza inşaları, hakaretler, cinsiyetçi küfürler, aşağılamalar, müstehzi imalar, işiyle tehdit etmeler, hayatına kast etmeler ve şiddetin daha aklımızın hayalimizin almayacağı bin türlü çeşidi, bu alkışların örttüğü dokunulmazlık pelerininin altında köklenip filizlendi.Ve hiçbiri, kızgın ya da azgın olduklarında ellerinin uzanabileceği mesafede bulunma talihsizliğine uğrayan kadınların o imkansız standartlara uyup uymadığıyla ilgilenmedi. Nasıl olsa işler ters giderse bir bahane bulacaklarını; hayranlarının, dostlarının daha kendilerini savunmaya bile yeltenmeden onlara desteğe koşacağını bilmenin pervasızlığıyla kendi çizdikleri oyun alanlarında at koşturdular. Çok, çok uzun, bize neredeyse evrenin tarihi kadar uzun gelen bir süre boyunca…Öyle ki bugün anılan failler arasında şimdi 75 yaşında olan bir kadınla 20 yaşında bir genç kızı taciz etmeyi bir ömre sığdırmış olanlar dahi var. Ve yarattıklarının değersiz, varlığının vazgeçilebilir olduğuna inandırılmış; eşikleri tutan kapı bekçilerini onurlarından vazgeçmeden aşamayacağını kabullenip kabuğuna çekilmiş kim bilir kaç kadın…&nbsp;Bugün, nesillerdir bastırılmış tüm o kelimeler, notalar, renkler ve fikirler, içimizde hapsedildikleri küçük odaların duvarlarında bilenip, onları bastıranlara yönelen birer bıçağa dönüşmüş gibi. Kadınlar belagatlerinin tüm kuvvetiyle anlatmaya çalışıyorlar sahne arkalarında, film setlerinde, haber odalarında, fabrikalarda neden olmadıklarını, olamadıklarını… Birbirlerinden güç alıp çığ gibi büyüyerek; hep bu anı beklemiş gibi…Gözlerinin önünde yaşandığında ya da faili olduklarında görmezden gelebildikleri şiddete ve adaletsizliğe karşı olduklarını ancak şimdi hatırlayanlar ise bu öfkenin keskinliğiyle sarsılıyor ve sayıklamaya başlıyorlar:&nbsp;“Sanatçıyla eserini ayrı tutalım. Bunlar kimin ekmeğine yağ sürer biliyor musunuz?”Biliyoruz. “Neden büyük kadın sanatçı yok?” sorusunun cevabını artık çok iyi bildiğimiz gibi. "Büyük kadın sanatçı" olmak için ödenmesi beklenen haraçları bildiğimiz gibi.Yalnızca artık bir kısmı vasatın da vasatı eserlerinin aldığı alkışa güvenerek bizi nice kadının yeteneğinden, sesinden, sözünden, gözündeki ışıktan mahrum bırakanların etrafımıza ördüğü duvarları yıkmadan yaşamaya devam edemiyoruz.&nbsp;Birbirimiz için, birbirimizi dinleyerek, birbirimizin elinden tutup yaralarımızı sararak yeniden yaratma neşesini bulacağımız bir hayatı ancak bu kokuşmuşluğu içeride hapseden pencereleri kırarak kurabileceksek, varsın öyle olsun!

Birbirimiz için, birbirimizi dinleyerek, birbirimizin elinden tutup yaralarımızı sararak yeniden yaratma neşesini bulacağımız bir hayatı ancak bu kokuşmuşluğu içeride hapseden pencereleri kırarak kurabileceksek, varsın öyle olsun!

Sahi neden büyük kadın sanatçı yoktu?

Charles Darwin, Şili’de 20 Şubat 1835’te kenti haritadan silen Concepcion depremi üzerine “Şiddetli bir deprem bilinen en köklü zihinsel çağrışımları bir anda yok eder; kaya gibi bir sağlamlığın simgesi olan yeryüzü, su üzerindeki bir kabuk gibi kayar ayaklarımızın altından. Bir saniyelik bir an, zihinde saatler süren derin düşünmenin üretemeyeceği güçlü bir güvensizlik duygusu yaratmıştır”&nbsp;demişti.Gerçekten de en temel gündelik faaliyetlerimiz, zeminin ayaklarımızın altında sabit kalacağı varsayımına dayanır. Bunun olmadığı her durum, haklı olarak korku, panik ve güvensizlik sebebidir. Ama bir yandan da tarih, deprem gibi doğal afetlerin yarattığı korkunun kısa süreli olduğunu bize gösterir.&nbsp;Yıkımın boyutu ve neden olduğu trajedi ne kadar büyük olursa olsun, felaketin dehşeti hafızalardan silinir; kentler yeniden inşa edilir; kayıplar zamanla yerine konur. İnsan evlatlarının öncelik sıralamasında deprem ihtimaline karşı hazırlık yapmak giderek savaşların, ekmek derdinin, düğünlerin, boşanmaların ve tatil planlarının arkasına itilir.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ancak depremler insanlık durumunu dikkate almaz; bize özel bir zamanlamayla hareket etmez. Ve en nihayetinde yeniden kapımızı çalar.&nbsp;</li></ul>Bazı tarihçiler, uzun tarih çizgisine baktıklarında, doğal afetlerin toplum üzerinde pek az kalıcı etkisi olduğunu, kısa bir fasıladan sonra hayatın yeniden doğal akışına döndüğünü söyler. Siyasi ve ekonomik olarak istikrarlı bir toplumda, doğal afetlerin etkileri pekala geçici olabilir. Ancak bir güç mücadelesinin, savaşın, çatışma ve kutuplaşmaların olduğu durumlarda ani bir deprem, geniş kapsamlı ve kalıcı değişimleri de beraberinde getirebilir ya da en azından böyle yorumlanabilir.&nbsp;Rusya'nın doğusunda bulunan Kamçatka yarımadası açıklarında yaşanan 8,8 büyüklüğündeki depremin bölgenin güneyindeki Japonya ve okyanusun karşı kıyısındaki ABD'de tsunami uyarılarına neden olması, çatışmaların karşı karşıya getirdiği ulusları doğanın gücü karşısında birlikte hareket etmeye iter mi, şu aşamada kestirmenin imkanı yok ancak doğa olaylarının tarihin akışında kırılmalara yol açtığı örnekler az değil.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sparta depremi (MÖ 464) | Büyüklük: 7.2</h2>Depremle savaşın aynı zamana denk geldiği en erken örneklerden biri, Peloponez Savaşı’nın yazarı ünlü Yunan tarihçi Thucydides (MÖ 4. yüzyıl) tarafından kayda alınmıştı. Bu kayıtta, Spartalıların (Atina’nın bilgisi dışında) Attika’yı işgal eden Thasos’lulara yardım sözü verdikten sonra Sparta ve çevresini harap eden korkunç bir depremin sözlerini tutmalarını nasıl engellediği anlatılır. Bu sırada Sparta’nın egemenliği altındaki Lakonya ve Messinya bölgelerindeki halkın çoğunluğunu özgür olmayan Helotlar oluşturmaktadır.&nbsp;MÖ 464 yılındaki büyük depreme işaret ettiği düşünülen bu sarsıntının ardından Sparta’nın yarısının yıkılmış olmasını, çok sayıda Spartalının da ölmüş olmasını fırsat bilen Helotlar ve Messinyalılar ayaklanır, ortak bir savaş başlatırlar. Plutharkos’un anlattığına göre:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(162, 195, 185); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(162, 195, 185); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Sparta’da Kral Arkhidamos’un zamanına denk gelen depremde kent karışıklık içine düştü. Arkhidamos, böyle bir durumda asıl korkulacak şeyin ne olduğunun hemen farkına vararak sanki düşman kentin kapılarına dayanmışçasına tehlike işaretini verdi ve yurttaşlarının vakit yitirmeden silahlı olarak yanına koşmalarını istedi. İsyancılar, Spartalılar’ın silahlı olduğunu ve savaş düzenine girdiğini görünce komşu kentlere çekildiler. Bu 10 yıl sürecek &nbsp;3. Messinya Savaşı’nın başlangıcı oldu.”</blockquote>Bu deprem Peloponez Savaşı sırasında meydana gelen tek deprem değildi. Bu afetler dolaylı olarak savaşın 27 yıllık benzersiz uzunluğunda etkili olmuştu.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Lizbon depremi (1755) | Büyüklük: 9.0</h2>1 Kasım 1755… Portekiz’in Lizbon kentinde Azizler Yortusu’nu kutlamak üzere kentin 275.000 sakininin çoğu kiliselerde toplanmış, dualar etmeye, ilahiler söylemeye hazırlanıyordu. Saatler 9.30’u gösterdiğinde yer zangır zangır titremeye başladı. 20’den fazla kilise ve katedral, ellerini göğe açmış insanların başına çöktü; yüksek tavanlardan düşen kemer ve tonozlar bir felakete sebep oldu. Henüz depremin büyüklüğünü ve şiddetini belirlemek için kullanılan ölçüm metotlarının geliştirilmesine çok vardı ama daha sonra yapılan analizlere göre jeologlar, bu depremin 9 Richter ölçeğinde olduğu tahmininde bulundular.Yıkılan kiliselerin enkazının altında kalmayanlar, kendilerini Tagus Nehri üzerindeki limana atıp kentten kaçmaya çalıştılar. Ne var ki sarsıntı sırasında deniz tabanının hareket etmesi bir tsunamiyi tetiklemiş; büyük bir dalga gürleyerek 5-6 metreye yükseldikten sonra yüzlerce insanı kıyılardan sürükleyerek içine çekmişti. Üstelik Lizbon’un başına gelen felaket bununla da bitmemiş; depremde mumların, ocakların devrilmesiyle şehrin farklı noktalarında yüzlerce yangın başlamıştı. Hava karardığında koca bir şehir alevler tarafından yutulmuş gibi görünüyordu.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Takip eden altı gün boyunca bu yangınlar, depremden kendini kurtaran her şeyi, sanat eserlerini, mimari yapıları, tarihî belgeleri yakıp kül etti. Yangınlar günler sonra söndüğünde, geride 100 bine yakın cansız insan bedeni kaldı.</li></ul>Deprem sırasında Lizbon, Avrupa’nın ekonomik başkentlerinden biriydi; ticari, sanatsal, askerî ve finansal alanlarda özellikle güçlüydü. Roma Katolik Kilisesi ve Engizisyonu altında muazzam bir dinî nüfuza&nbsp;sahip olan şehir, yıkılmaz gibi görünüyordu. Halkı o dönemde tüm Avrupa’nın en varlıklı ve dindar kesimiydi.Fakat yıkılan kiliselerde o kadar çok insan ölmüştü ki “neden” diye sormamak imkansız hâle gelmişti. Neden Tanrı, iman edenlere böylesi dehşetli bir cezayı layık görmüştü? Neden böyle kutsal bir günü seçmişti ki bu kadar insan ibadet sırasında ölmüştü? Dinî liderlerden kimileri Tanrı’nın Lizbonluları materyalizmden putperestliğe çok çeşitli günahları nedeniyle cezalandırdığını, kimileri de başka ahalilerden daha kötü oldukları için değil, tam tersi Tanrı onları özellikle sevdiği ve tövbe etmelerine kapı açmak istediği için seçildiklerini söyledi. Ama artık kimse bu açıklamaları ikna edici bulmuyordu.&nbsp;İnsanların içine düştükleri inanç krizinin 18. yüzyıl Batı düşüncesi üzerindeki etkisi, ancak Hiroşima ve Nagazaki’nin 20. yüzyıldaki etkisiyle karşılaştırılabilir hâle gelmişti. Deprem, uzun süre halkın hayal gücünü esir almış; sayısız resim ve çizime konu olmuştu. Ayrıca arkasından başlayan tartışmalar köklü dinî, siyasi ve toplumsal dönüşümlere kapı açmıştı.&nbsp;Dramın başrol oyuncularından Sebastião José de Carvalho e Mello, 1770’de Pombal Markisi oldu, tarihe de Pombal ismiyle geçti. Deprem sırasında Kral 1. José’nin Savaş ve Dışişleri Bakanlığı’nı yürütüyordu; depremden sonra kral onu fiilen diktatör ilan etti ve Pombal, duruma anında hâkim olarak felaketin artçı etkilerini ciddi ölçüde azalttı. İlk iş, hayatta kalanların beslenme sorununu çözdü; onlar için kamplar kurdu. Daha sonra şehirdeki on binlerce cansız bedeni kaldırmak için kolları sıvayarak salgın hastalıkların önünü aldı. Kardinal’in izniyle (ama yine de gizlilik içinde) ölü bedenlerin bir mavnaya yüklenip okyanus açıklarında batırılmasını emretti.Şehrin acil ihtiyaçları karşılandıktan sonra sıra yeniden yapılanma planlarına gelmişti. Pombal insanları vatandaşlık görevlerini yapmak için eyleme çağırırken din adamları da itaat, kefaret ve dua tavsiyesinde&nbsp;bulunuyordu. Bu, halkı onarım ve düzenin korunması amaçlarına yönlendirmek isteyen Pombal’in hiç onaylamadığı bir yaklaşımdı.Laik devletle kilise arasında, deprem öncesinde de varolan gerilim giderek derinleşmekteydi. Bu gerilim yıllarca sürdükten sonra sonunda Cizvitlerin Portekiz’den kovulmasıyla sonuçlandı. Malagrida ise Engizisyon’a teslim edildi; bir sapkın olarak 1961’de idam edildi. Devlet, kilise karşısında ilk kez bu denli büyük zafer kazanmıştı. Batı’da modern siyasi dönemi başlatan dönüm noktalarından biriydi bu.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Venezuela depremi (1812) | Büyüklük: 7.7 </h2>26 Mart 1812’de Venezuela’yı vuran, 7.7’lik büyük deprem de halkın büyük çoğunluğunun ayinlere katılmak üzere kiliseye gittiği Paskalya haftasının Kutsal Cuma’sından bir gün önce, Kutsal Perşembe günü meydana gelmiş; en iyimser tahminlere göre bile 15-20 bin insanın ölümüyle birlikte hesaplanamayan bir maddi zarara yol açmıştı. O gün aynı zamanda Venezuela’nın İspanya’dan bağımsızlık mücadelesinde de bir dönüm noktasıydı; tam iki yıl önce Caracas Kent Meclisi İspanyol valiyi resmen görevden almış ve İngiltere’ye yardım çağrısında bulunmuştu. Deprem sırasında İspanya kuvvetlerinin başındaki General Juan Domingo de Monteverde, ülkede İspanyol hakimiyetini yeniden tesis etmek için aktif bir kampanya yürütüyordu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Depremde devrimcilerin (kendilerine “Vatanseverler” diyorlardı) kalesi olan Caracas şehri neredeyse yerle bir olmuştu. Sarsıntının ardından çıkan yangın da birçok yapıyı ve içeride mahsur kalan insanları kül etmişti. İspanya’ya bağlı Coro, Guayana, Maracaibo, Puerto Cabello ve Valencia’da ise hasar nispeten daha hafifti.&nbsp;</li></ul>Tahmin edilebileceği gibi bu orantısız yıkım, halkta güvensizlik ve korku yaratmıştı. Hayatta kalanlar bunun Tanrı’nın bağımsızlık hareketinden hoşnut olmadığına işaret ettiğine inanmaya hazır hâle gelmişti. İspanyollara yakın duran Kilise de bu görüşü destekliyor; yıkımı meshedilmiş İspanyol kralını kabul etmeyen devrimcilere karşı Tanrı’nın intikamı olarak sunuyor; İncil’den Sodom ve Gomorra’nın cezalandırılma sahnelerini hatırlatıyorlardı.&nbsp;Vatanseverler arasında da moral bozukluğu yükseliyordu. Yaklaşık 1.500 devrimcinin Barquisimeto’da derin bir yarığın içine düştüğünü söylentileri yayılıyordu. Bu sırada Latin Amerika’nın “El Libertador”u Simón Bolívar, deprem sonrası enkaz hâline gelen evinden çıkmış, arkadaşlarıyla birlikte depremzedelerin yardımına koşmuştu. San Jacinto’nun merkez meydanında vaaz veren İspanyol yanlısı bir keşişle karşılaşmıştı. Keşiş onunla “Nasıl gidiyor Bolivar? Görünüşe bakılırsa, doğa İspanyollardan yana tavır koymuş” diye alay etmişti. Bolivar ise “Eğer doğa bize karşıysa, onunla savaşır, bize itaat etmesini sağlarız” cevabını vermişti.&nbsp;Ancak Nisan ayına gelindiğinde, Kilise’nin söylemlerinin de etkisiyle devrimcilere halk desteği azalmış; İspanyol deniz subayı Juan Domingo de Monteverde komutasındaki kraliyetçi ordu, neredeyse hiçbir direniş olmadan batı Venezuela'yı ele geçirmişti. Sürgüne giden Bolivar, orada diğer Latin Amerika ülkelerini İspanya’ya karşı örgütlemişti. Kim bilir belki Caracas depremi, onun Venezuela’nın bağımsızlığı yönündeki ilk girişimini başarısızlıkla sonuçlandırmasaydı Kolombiya, Ekvador, Peru ve Bolivya’nın kurtuluşuna öncülük edemeyebilirdi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">San Francisco depremi (1906) | Büyüklük: 7.8</h2>1906’da üç gün boyunca San Francisco’nun dörtte üçünü yok eden yangın, yangın muslukları da dahil olmak üzere şehrin su kaynağını devre dışı bırakan bir depremle başlamıştı. 18 Nisan 1906’da sabaha karşı 05.12’de yaşanan bu deprem 7.8 büyüklüğündeydi; arkasından başlayan yangınla birlikte 3.000’in üzerinde can kaybına neden olarak, Kaliforniya tarihine en çok ölüme neden olan doğal afet&nbsp;olarak geçmişti. Ancak felaketin tarihteki yeri, daha çok sonrasında başlatılan toparlanma çabalarıyla belirlenmişti.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Şehir yetkilileri, yerel işletmeler ve sigorta endüstrisi, felaketi deprem olarak değil yangın olarak değerlendirmiş, böylece kent sakinleri, yangın sigortalarını talep edebilmişti. Böylece yatırımcılar da gelecekteki depremlerden korkarak kentin yeniden inşasını finanse etmekten caymamıştı.&nbsp;</li></ul>10 yıl içinde San Francisco yeniden inşa edildi. 1950’lerde bugün Silikon Vadisi olarak bilinen ve yine San Andreas Fayı üzerinde yer alan sanayi bölgesi ortaya çıktı. 1906 depremi, büyük bir doğal afetin bir şehrin “yaratıcı yıkımı”nı nasıl tetikleyebileceğinin tarihteki en önemli örneği oldu.Bu yazının daha uzun bir versiyonu, #tarih dergisinin Mart 2023 tarihli sayısında yayımlanmıştı.

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

5 dakikada gündeme hakim ol.

Aposto Gündem

Rusya'nın doğusunda bulunan Kamçatka yarımadası açıklarında yaşanan 8,8 büyüklüğündeki depremin Japonya ve ABD'de tsunami uyarılarına neden olması, çatışmaların karşı karşıya getirdiği ulusları birlikte hareket etmeye iter mi, şu aşamada kestirmenin imkanı yok ancak doğa olaylarının tarihin akışında kırılmalara yol açtığı örnekler az değil.

Tarihi değiştiren dört deprem: Zemin ayaklarımızın altından kaydığında

Seyahat ve kültür yayını SOLİ, şehirleri ve içindeki farklı kültürel toplulukları araştırmak üzere mahallelere ve mahallelilerin hikâyelerine odaklanıyor. 

Soli, mahallenin esnaflarının, binalarının, sokaklarının, insanlarının hikâyesini anlatıyor.

Soli

Antik Yunan’dan Bizans’a, Osmanlı İmparatorluğu'ndan Avrupa’ya uzanan kökleriyle geçmişin izlerini bugünün ritmiyle birleştiren Atina, onun temposuna bir kez ayak uydurduğunuzda kendinizi evinizde hissettiğiniz bir şehir. Tarih burada başrolde ama Atina sadece geçmişe bakmak için gideceğiniz bir yer değil. Kent, amansız bir enerjiyle ileriye doğru atılıyor. Azim ve isyanla beslenen yaratıcı ateşiyle her gün kendini yeniden icat ediyor.

SOLİ Rehber #1: Atina

Bir gün içerisinde, farkına bile varmadan kaç defa Google’da arama yapıyoruzdur? Sabah kalkınca haberleri okumak için, evden çıkarken gideceğimiz yerin adresine, arkasından yol durumuna, sonra yemek yiyeceğimiz restoranın yorumlarına bakmak, hangi elektrikli süpürgeyi satın alacağımıza karar vermek, izleyeceğimiz filmi ya da okuyacağımız kitabı seçmek, bir arkadaşımızla sohbet ederken bir türlü hatırlayamadığımız çizgi film kahramanının adını bulmak ve daha neler neler için düşünmeden Google’a sarılıyoruz. Bazen girmek istediğimiz sitenin adresini bilsek bile bunu önce Google’a soruyoruz.Peki gerçekten aradığımız şeyi bulabiliyor muyuz? Kaçıncı denemede?&nbsp;Gerçek bir alternatif olmadığı için bunu o kadar da dert etmiyor gibi görünüyoruz. Aradığımız bilgiye ulaşmak için çıktığımız yolculukta sponsorlu sonuçlara bakmadan geçiyor, sonra başka yerlerden aldığı içerikleri bir havuzda toplayan olağan şüphelileri zarif bir çalımla atlatıyor, belki yapay zekayla oluşturulmuş birkaç kurbağa öpüp, SEO odaklı birkaç başlığı hızlıca açıp kapatıyoruz. Bütün bunların sonunda şanslıysak bazen aradığımız sorunun cevabına yakın bir yerlerde “idare edecek” bir sonuçla yetiniyor, bazen de yeni bir anlık bildirimle odağımızı kaybedip yeni bir konuya atlıyoruz.Oysa birileri hâlâ bizim ihtiyaç anında onları bulacağımız umuduyla üzerine düşünülmüş, iyi araştırılmış makaleler yayımlamaya; gerçek deneyimlere dayalı değerlendirmeler yapmaya; gerçekten merak ettiğimiz sorulara tatmin edici yanıtlarını vermeye çalışıyor. Sorun şu ki, sıkıştığımız tavuk-yumurta hikayesinin içinde onlara bir türlü ulaşamıyoruz.&nbsp;İyi bir metin üretmek zaman, uzmanlık ve maddi kaynak gerektiriyor. Eğer internete içerik üretiyorsanız yaptığınız işi desteklemek için gereken maddi kaynağa ve doğru okura ulaşmanın yolu&nbsp;Google’ın sizi öne çıkarmasından geçiyor. Google ise niteliksel olarak değil niceliksel olarak öne çıkan, SEO için yazılmış ya da sonuçlarda yukarı çıkmak için para vermiş siteleri okura sunuyor.&nbsp;Sonuç: Bir müzik sitesinde karşınıza çıkan “En iyi 5 elektrikli süpürge” başlığından sizi en yakın alışveriş sitesine çekmeye çalışan tuzaklar; ciddi bir haber sitesinde aynı soruyu 70 farklı şekilde sorup bir türlü cevaba ulaşamayan kara delikler, yapay zekayla "değiştirildiği" için Star Wars yerine Star Battles diye bir filmden bahseden eleştiri yazıları ve bütün bunların yanında harcadığı zamanın, biriktirdiği uzmanlığın karşılığını bulamayan, boşluğa konuşup duran gerçek yazar ve haberciler… En nihayetinde de çöplüğe dönüşmüş bir internet ve düşünce yapıları bu ortamda karşılaştıkları tarafından şekillendirilen bir insan nesli.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Google giderek daha mı kötü çalışıyor?</h2>Yakın zamanda, zaten bir yere kadar alıştığımız bu düzenin daha da kötüye gittiğini hissettiyseniz yalnız değilsiniz. Bu yılın başlarında bir grup Alman araştırmacının yürüttüğü “<a fr-original-style="" href="https://downloads.webis.de/publications/papers/bevendorff_2024a.pdf" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Google giderek kötüye mi gidiyor?</a>” başlıklı araştırma, bunun bir hissin ötesinde olgulara dayalı bir gerçeklik olduğunu ortaya çıkardı. Bu araştırmacılar, bir yıl boyunca Google, Bing ve DuckDuckGo’da 7.392 arama sonucunu analiz ettiler ve aramalarda üst sıralarda çıkan sonuçların arama motorları için optimize edilmiş, satış ortaklıklarıyla üzerinden para kazanılan, düşük kalite metinlerden oluşan siteler olduğu sonucuna ulaştılar.&nbsp;Aslında internetteki ürün incelemelerinin yalnızca küçük bir kısmında satış ortaklığı kullanılıyor, ama Google arama sonuçlarının çok büyük kısmı bunlardan oluşuyor. Örneğin bağımsız bir ürün inceleme sitesi olan <a fr-original-style="" href="https://housefresh.com/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">housefresh.com</a> sitesini ele alalım. Bu site gerçek ürün testleri yapıyor, ancak Google bunu önemsemiyor gibi görünüyor. Çünkü “En iyi hava elektrikli süpürge” diye aradığınızda karşınıza Forbes, Real Simple, Rolling Stone gibi insanların “yüksek kaliteli” olarak değerlendireceği siteler çıkıyor. Ancak tıkladığınızda önünüze gelen genelgeçer bilgilere dayanan, reklam kokan, sizi bir an önce en yakın alışveriş sitesine çekmeye çalışan metinler…Bu siteler gerçekten de kendi alanlarında yüksek kaliteli haberler, makaleler üretiyor. Ancak gazetecilikten para kazanmanın yolları giderek daralırken bu kurumlar da yeni yollar denemek zorunda kalıyor. Amazon gibi çevrimiçi alışveriş sitelerine giden bağlantılar bu yollardan biri. Herkesin artık gayet iyi bildiği gibi bu bağlantılar üzerinden bir şey satın alındığında, bağlantıyı veren site de belli miktar komisyon alıyor. Bu yüzden de büyük haber kuruluşları bu tip içerikler üretmeye odaklanan ekipler kurmaya başladı. Ancak bu ekiplerin tavsiye ettikleri ürünleri gerçekten test ettikleri oldukça şüpheli. Çoğunlukla içeriğin kalitesiyle değil Google’daki otoriteleri sayesinde öne çıkıyorlar.&nbsp;Büyük haber kuruluşlarının çoğunun arkasında arama motoru optimizasyonu konusunda deneyimli ekipler var. Bu kurallar bazen habercilik ilkeleriyle de örtüşüyor. Yazdığınız makalede insanların isimlerini kullanmak, kaynaklarınıza bağlantı vermek gibi… Ancak bazen aynı kurallar, okur için sinir bozucu durumlara da neden oluyor. Bazen sadece bir yemek tarifine ulaşmak ya da Şirinler’deki Gargamel’in kedisinin adını hatırlamak istiyoruz. Ama bunu yapmak için önce anahtar kelimelerin ustaca (ya da bazen o kadar da ustaca olmayan şekilde) serpiştirildiği uzun uzun laf kalabalıklarını atlamamız gerekiyor. Çünkü Google, daha uzun içerikleri öne çıkarıyor. Yapay zekanın da sahneye girişiyle bu zorunluluğun ürettiği laf kalabalığının içi giderek daha da boşalıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Enter: Yapay zeka</h2>Hakkımızda anamızdan-babamızdan daha çok şey bilen bir platformun istikrarlı olarak karşımıza istemediğimiz sonuçları çıkarması şaşırtıcı olsa da Google bu konuda yalnız değil. Özellikle yapay zeka sonrası içi boş içeriğin yükselişi, neredeyse tüm internetin sorunu ve bununla mücadele etmek de kolay değil. Zira yapay zeka, sosyal medyadan bloglara, haber sitelerinden YouTube'a en köklü yayıncıların bile kolay kolay rekabet edemeyeceği bir üretim hızı sağlıyor. Bunların nasıl endeksleneceğini, hangi sırayla sunulacağını bulmak da oldukça karmaşık bir iş.Burada hepimiz Google'ı kullandığımız için en çok Google konuşuluyor. Rakamlara bakılınca da tüm aramaların henüz çok küçük bir kısmının Bing üzerinden yapıldığını görüyoruz. Dolayısıyla SEO'nun büyük çoğunluğu Google algoritmasını temel alıyor.&nbsp;Yapay zekayla hazırlanan siteleri işletenler, Google algoritmasını klasik habercilere ya da yazarlara göre çok daha iyi biliyorlar. Tek bir kişi, başkalarının yazdığı metinleri yapay zekayla biraz değiştirip tekrar yayımlamak için fabrika gibi çalışabilir ve günde 100-200 arası makale yayımlayabilirken, "yayımla" tuşuna basmadan önce araştırma yapması, düşünmesi, her kelimesini gözden geçirmesi gereken bir yazar, en üretken gününde bile en fazla 3-4 metne ulaşabiliyor. Sonunda rekabet ettiğiniz başka bir insan olmadığında, Google tarafından ödüllendirilen de o tuşa daha çok basması şaşırtıcı olmayan "yapay zeka fabrikası" oluyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kapana mı kısıldık?</h2>Google ile ilgili tekelleşme davalarından yapay zekayı arama motoruna entegre edip bunu ücretli hâle getirme planlarına, her gün yeni bir haber okurken alternatif arayışına girmemek oldukça zor. Ancak Google Dokümanlar'dan Takvim'e, Haritalar'dan Chrome'a entegre bir şekilde hayatımızı ele geçiren bir devin pençesinden kurtulmak giriştiğimiz her deneme başka bir hüsranla sonuçlanıyor.Örneğin son zamanlarda tarayıcı olarak Chrome yerine Arc gibi alternatiflere geçenlerin sayısı artıyor. Ancak Chrome'u tamamen silmek mümkün olmuyor çünkü er ya da geç yalnızca Chrome'da çalışan ve girmenizin elzem olduğu bir siteyle karşılaşıyorsunuz. Google Maps yerine Apple Maps'e geçenlerin sonu uçurumlara çıkan yollara saptığını, kişisel e-posta adresini değiştirse de iş için Gmail'e mecbur olanları da okuyoruz.&nbsp;Peki bir şirketin hayatımızın her alanına bu kadar derinlemesine nüfuz etmesine nasıl izin verdik? Aslında bu tam olarak bizim suçumuz değil. Önce masumane bir şekilde, "Gmail kullanıyorum o zaman Chrome'u da indirebilirim" dedik; ardından Chrome'un içine zaten entegre olduğu için Google kullanmak çok daha kolay gelmeye başladı. Ama nihayetinde bu çekim gücü pek de organik değildi. Google'ın iPhone'lardaki varsayılan arama motoru olabilmek için Apple'a ödediği milyarlarca doları hatırlayın. &nbsp;Bütün bunlara rağmen arama motoru konusunda Kagi gibi rakipleri, Google'a ciddi bir alternatif oluşturmaya başladı. Kagi'yi deneyenler önce bir şaşkınlık yaşadıklarını söylüyorlar. Çünkü belli ki arattığımız kelimeyle ilgili sonuçlar görmek alıştığımız bir durum olmaktan çıkmış.&nbsp;Kagi, geleneksel arama motoru optimizasyonu taktiklerini tersine çevirmek üzerine kurulmuş. Sitelerde kaç reklam olduğunu, içerikle reklam oranının ne kadar olduğunu analiz ediyor ve bunları daha aşağı atıyor. Sponsorlu içerik göstermiyor. Sizi sorularınızı cevaplamaya çalışan bir yapay zekayla muhatap etmiyor. Böylece sadece aradığınız sonuçları görebiliyorsunuz. Gerçekten "ilginç" bir deneyim.Tek sorun 100 aramanın üstünde&nbsp;ayda 10 dolar istemeleri. Ne demişler? "Bir ürün için para vermiyorsanız, ürün sizsiniz."&nbsp;Belki de artık bunun üzerine daha çok düşünmeliyiz.

Her salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.

Teknoloji dünyasından tüm önemli gelişmeler.

Quando

Sponsorlu sonuçların, alakasız sitelerin, yapay zekayla üretilen makalelerin arasında Google'da aradığınızı bulmakta giderek daha çok zorlanıyorsanız, yalnız değilsiniz. 7.392 arama sonucunu inceleyen bir araştırma, bir spam deryası içinde yüzdüğümüzü gösterdi. Peki gerçekten alternatifimiz yok mu?

Deniz Kaynak

Anti-AI markaların yükselişi: Yapay zeka parmaklarınızın arasındaki kumu üretebilir mi?