• İnsan Hakları İzleme raporu: İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch), İsrail ordusunun Lübnan’ın güneyinde yerleşim alanlarında beyaz fosfor mühimmatı kullandığını ve bunun siviller için ciddi yanık ve yangın riski doğurduğunu, uydu görüntüleri ile tanık ifadelerine dayanan incelemeler sonucu tespit ettiğini bildirdi.<ul><li>Örgüt, İsrail’in Lübnan sınırındaki Dhayra ve çevresinde attığı topçu mühimmatının beyaz fosfor içerdiğini, mühimmatın havada patlayarak geniş bir alana yanıcı parçacıklar saçtığını belirtti.</li><li>Açıklamada, beyaz fosforun yoğun duman perdesi oluşturmak için kullanıldığı, ancak yerleşim bölgelerinde kullanıldığında uluslararası insancıl hukuk kapsamında sivillere orantısız zarar verebileceği vurgulandı.</li><li>Human Rights Watch, İsrail’e beyaz fosfor mühimmatını nüfusun yoğun olduğu alanlarda kullanmaktan kaçınma çağrısı yaptı ve Lübnan’daki saldırıların bağımsız biçimde soruşturulmasını istedi.</li><li>Örgüt, daha önce de İsrail’in Gazze Şeridi’nde beyaz fosfor kullandığı iddialarını gündeme getirmiş ve bu tür mühimmatın etkilerinin uzun süreli yanıklar, solunum sorunları ve çevresel tahribat olduğunu aktarmıştı.</li></ul>

Canlı Gündem

Covid-19 pandemisinin tüm dünyayı etkisi altına almasının bir sonucu olarak hükümetler, kurumların kapanmasına karşın eğitimin devamlılığını sağlamak amacıyla olabildiğince hızlı bir şekilde çevrimiçi eğitim sistemini benimsediler. Ancak çarşamba günü yayımlanan bir <a fr-original-style="" href="https://www.hrw.org/report/2022/05/25/how-dare-they-peep-my-private-life/childrens-rights-violations-governments" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">rapora</a> göre bu dönüşüm, çevrimiçi eğitim gören pek çok öğrenciyi büyük bir tehditle karşı karşıya bırakmış gibi duruyor.&nbsp;Kâr amacı gütmeyen bir örgüt olan Human Rights Watch’un (HRW) ABD, Birleşik Krallık, Hindistan ve Çin dahil olmak üzere 49 farklı ülkede toplam 164 çevrimiçi eğitim platformu üzerinde yaptığı analizlere göre milyonlarca çocuğun veri gizliliğinin tehlike altında olması son derece olası <a fr-original-style="" href="https://www.engadget.com/human-rights-watch-kids-data-183055475.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">gözüküyor.</a> Söz konusu raporda, incelenen platformların %89’unun çoğu zaman ebeveynlerin haberi ya da herhangi bir bilgisi olmadan öğrencilerin çevrimiçi alışkanlıklarını ve kullanımlarını aktif olarak izlediği veya izleyebildiği aktarılıyor.Peki, çocukların gizli kalması gereken verilerinin bu platformlar tarafından ‘gizli’ bir şekilde takip edilmesi ne anlama geliyor ve olası sonuçları neler?<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Uzaktan eğitimin bedeli</h2>Bahsi geçen platformların çocukların pandemi süresince çevrimiçi bir şekilde öğrenmeye devam etmesine yardımcı olmak amacıyla hükümetler tarafından onaylandığını belirten HRW; raporunda bu çevrimiçi ortamların, çocukların kendileri, aileleri ve hatta arkadaşlarının kimlik bilgilerine kadar takip edebildiğini ifade ediyor. Buna ek olarak platformların, öğrencilerin nerede bulundukları, derste ne öğrendikleri ve ne tür cihazlar kullandıkları gibi bilgileri topladığı ve bütün bunları öğrencilere hedefli reklamlar sunmak için kullanabildiği kaydediliyor. Başka bir deyişle öğrenciler, hükümet tarafından dayatılan ‘bedava’ uzaktan eğitimin karşılığını, kişisel verilerinin izinsiz bir şekilde ihlal edilmesiyle ödüyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Gözetim kapitalizminin etkileri</h2>Öte yandan HRW, içlerinde çoğumuzun aşina olduğu Zoom, Microsoft Teams ve Cisco Webex’in bulunduğu bu platformların, çocukların kullanımına sunulmak üzere tasarlanmadığının da altını çiziyor. Buna göre bu çevrimiçi hizmetlerin hepsinde, Meta ve Google gibi veri toplama sebebiyle pek çok kez soruşturmaya tabi tutulan dev teknoloji şirketlerine veri gönderen izleyiciler bulunuyor. Yakın tarihli benzer bir örnekte Twitter, geçtiğimiz günlerde hedefli reklamcılık amacıyla kullanıcılarının telefon numaraları ve e-posta adresleri gibi bilgileri izlediği gerekçesiyle 150 milyon dolarlık bir para cezasına <a fr-original-style="" href="https://www.theverge.com/2022/5/25/23141968/ftc-doj-twitter-settlement-phone-number-security-ad-targeting" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çarptırılmıştı</a> ki bu da veri toplamanın son derece aldatıcı ve ciddi bir suç olduğu ve bir yaptırımı olması gerektiği gerçeğini örnekliyor.Bu rapor, aslında&nbsp;gözetim kapitalizminin&nbsp;son yıllarda ne kadar sorunlu ve tehlikeli bir hale geldiğinin bir hatırlatıcısı olarak da dikkat çekiyor. Ne amaçla olursa olsun; kişilerin bilgilerinin haberleri dahilinde olmadan toplanması ve çıkarları için kullanılmak üzere teknoloji şirketlerine satılması, kişisel veri gizliliği ihlalinin geldiği uç noktayı gösteriyor. Her ne kadar verilerimizin şirketlerce bireysel olarak dikkatimizi çekecek reklamların bizlere özel olarak hedeflenmesi için kullanılması görece zararsız gibi dursa da, verilerimizin ileride daha ciddi bir konuda bize karşı kullanılabileceği ihtimalinin olduğunu bilmek durumun vahametine ışık tutuyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Eğitim teknolojilerinin altın çağı</h2>Pandemi ile birlikte öğrenilen şeylerden birisi de, hiç şüphesiz ki bazı işlerin sürdürülmesi için fiziksel ortamların bir&nbsp;zorunluluk olmadığı gerçeği. Covid-19 salgının patlak vermesiyle dünya genelinde gerek iş gerekse eğitim kuruluşlarının aktivitelerini uzaktan ve çevrimiçi bir şekilde gerçekleştirmesi, aslında böyle bir dünyanın da var olabileceğini ortaya koymuş bulunuyor. Hal böyle olunca da eğitim teknolojilerinin (edtech) son iki yıldır ‘altın çağını’ yaşadığını söylemek pek de yanlış olmayacaktır. Eğitim ve öğretimi geliştirmeyi amaçlayan tüm bilişim teknolojileri ve eğitim uygulamalarının mahsulü diyebileceğimiz edtech; sunduğu pek çok artının yanında, yukarıda bahsettiğimiz gibi bazı veri gizliliği ve kişi mahremiyetinin ihlali tehditlerini de beraberinde getiriyor.&nbsp;Yüz yüze eğitime geri dönülmüş olmasına rağmen edtech sektörünün aldığı yatırımlarla giderek genişlemesi ise henüz bu yolun çok başında olduğumuzu gösteriyor. Uzmanlar edtech’in artık bir ana akım haline geldiğini ifade <a fr-original-style="" href="https://techcrunch.com/2021/01/28/12-investors-say-lifelong-learning-is-taking-edtech-mainstream/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ederken</a>; 2020 ve 2021 yılındaki iki yıllık edtech yatırımının, 2014 ve 2019 yılları arasındaki edtech yatırımlarının toplam miktarına eşit olduğu <a fr-original-style="" href="https://techcrunch.com/2022/01/27/european-north-american-edtech-startups-see-funding-triple-in-2021/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtiliyor.</a> Ancak edtech’in hayatımızdaki yerinin büyümesi, acilen sıkı önlemler alınmaması halinde daha fazla öğrencinin kişisel verisinin düzenli gözlem altında olacağı, depolanacağı ve ticari amaçlarla satılacağı anlamına geliyor.&nbsp;

Quando

Öğrencilerin kişisel verileri ne kadar güvende?

Çevrimiçi eğitim ve gözetim kapitalizmi

25 Kasım’da İstanbul’da uluslararası polis örgütü Interpol’ün toplantısı vardı. Toplantıda Interpol’ün başkanlığına ilk defa Ortadoğulu bir isim seçildi. Birleşik Arap Emirlikleri İçişleri Bakanlığı Genel Müfettişi General Ahmet Nasır El Reisi’nin adaylık kampanyası, işkence suçlamalarının gölgesinde sürmüştü.Casusluk suçlamasıyla tutuklanıp daha sonra afla salıverilen İngiliz akademisyen Matthew Hedges ve Katar Milli Takımı forması giyip BAE’de maça gittiği &nbsp;için tutuklanıp işkence gördüğünü ileri süren İngiliz vatandaşı Ali Ahmad’in avukatları ve bazı insan hakları örgütleri El Reisi aleyhine Türkiye dahil birçok ülkede suç duyurusunda bulundu.&nbsp;Aralarında Human Rights Watch’ın da bulunduğu 19 insan hakları örgütü, bazı Alman ve İngiliz parlamenterler ve İngiltere’nin eski başsavcısı Interpol’e El Reisi’nin seçilmemesi için çağrıda bulundu. Gelgelelim, üye devletler tercihlerini El Reisi’den yana kullandı.Interpol, başkanlık görevinin part-time ve aslen sembolik bir işlevi olduğunun altını çizen bir açıklama yaptı. Ancak, El Reisi’nin Interpol seçimlerinde rastlanmayacak bir kampanya faaliyeti yürüttüğü biliniyor. Sembolik bir görevle yetinecek birine benzemiyor.42 senelik bir mesleki tecrübesi olan generalin Cambridge Üniversitesi’nden polis idaresi diploması var. Londra Metropolitan Üniversitesi’nde doktora yapmış. İnternet güvenliği hakkında da bir kitabı var.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">El Reisi gözetim konusunda uzman</h2>BAE, binlerce kamerayla izleniyor. El Reisi, teknolojik gözetim toplumu konusunda uzman. Abu Dabi’nin casus yazılımlarla muhalifleri ve yabancı devlet görevlilerini izlediği ortaya çıkmıştı. FBI, BAE’li üst düzey bir emniyet görevlisinin oğluna ait, devletle yakın bağlantılı DarkMatter şirketini Cemal Kaşıkçı cinayeti sebebiyle soruşturuyor.BAE, Interpol’ün kırmızı bülten sistemini en çok sömüren ülkelerin başında geliyor. Rejim muhaliflerinin hatta devlete borcu olanların kırmızı bültenlerle yakalatılıp ele geçirilmesi BAE’nin çok kullandığı bir yöntem.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Interpol’ün bütçesi BAE’den</h2>Interpol’ün de bundan pek şikayeti yok gibi. Örgütün bütçesinin üçte birini BAE karşılıyor. Interpol Genel Kurulu, El Reisi’ye hangi devletlerin oy verdiğini açıklamadı, üye devletlerin %68,9’unun BAE’li generali tercih ettiğini belirtmekle yetindi.&nbsp;İşkence, ileri seviye teknolojik gözetleme, casus yazılımlar, siyasi ve ekonomik çıkarlar sebebiyle kötüye kullanılan kırmız bültenler, dünyada polisliğin nereye gitmekte olduğunu da gösteriyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Önceki başkan da ihaleye fesat karıştırmıştı</h2>Bu Interpol başkanlığı bir süredir ilginç bir yer olmaya başladı. İki önceki başkan Çinli Meng Hongwei, Çin’de bürokratken bir siber güvenlik firmasından rüşvet alarak ihaleye fesat karıştırdığı gerekçesiyle 2018’de Çin’de tutuklanmıştı. El Reisi, görevi bu olaydan sonra vekaleten sürdüren Güney Koreli Kim Jong Yang’dan devraldı.&nbsp;Otoriter rejimlerin Interpol’deki etkisi artıyor. BAE’nin Interpol’deki nüfuzu da öyle. Türkiye’nin BAE’yle “normalleşme” sürecindeki denklemde Interpol önemli bir rol oynayabilir. İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun Interpol toplantısında gazetecilere yaptığı “Maalesef Interpol bizim kırmızı bülten taleplerimizi kabul etmiyor. Tüm başvurularımızı reddetti.” çıkışı da böylelikle biraz daha anlaşılır oluyor. BAE’yle sürdürülen pazarlıkta yüksek ihtimalle masada kırmızı bülten meselesi de var.

İşkenceci olduğu öne sürülen BAE'li General El Reisi Interpol'ün yeni başkanı seçildi. 

Interpol’ün yeni başkanı işkenceci mi?

• ABD merkezli insan hakları kuruluşu Human Rights Watch (İnsan Hakları İzleme Örgütü), "İdlib'de Yaşamı Hedef Almak" adlı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTAzNDRiOTcyNWZlMDAwODZmYTRhZSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuaHJ3Lm9yZyUyNTJGcmVwb3J0JTI1MkYyMDIwJTI1MkYxMCUyNTJGMTUlMjUyRnRhcmdldGluZy1saWZlLWlkbGliJTI1MkZzeXJpYW4tYW5kLXJ1c3NpYW4tc3RyaWtlcy1jaXZpbGlhbi1pbmZyYXN0cnVjdHVyZQ=="">raporunda</a> Suriye rejimi ve Rusya'yı İdlib'de sivilleri hedef almakla suçladı. Raporda, iki ülkenin liderleri Beşar Esad ve Vladimir Putin dâhil 10 Suriye ve Rusya yetkilisine yaptırım uygulanması çağrısı yapıldı.<ul><li>Öte yandan: Raporda, Suriye'yle müttefiki Rusya'nın, Nisan 2019-Mart 2020 dönemindeki saldırılarında en az 224 sivil hayatını kaybettiği, 46 hava ve kara saldırısında sivillerin hedef alındığı ve bu sayının aynı dönemde sivillere yönelik toplam saldırıların sadece bir kısmı olduğunu belirtildi. Saldırıların açıkça savaş suçu olduğu, “insanlığa karşı suç” kapsamında değerlendirilebileceği ifade edildi. &nbsp;</li><li>Direktörün açıklamaları: Örgütün direktörü Kenneth Roth, Birleşik Krallık merkezli haber ajansı Reuters'a “Suriye ve Rusya'nın sivillere yönelik saldırılarının yanlışlıkla olmadığını, askerî stratejilerinin bir parçası olduğunu” iddia etti.</li></ul>

Spektrum

• ABD merkezli sivil toplum kuruluşu Human Rights Watch, Türkiye'de yayıncılık denetiminden sorumlu Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’nun (RTÜK) hükümeti eleştiren yorum ve haberleri yayınlayan bağımsız televizyon ve radyo kanallarına yönelik cezai nitelikli orantısız yaptırımlar uyguladığını savunan bir <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZWNhYzM1OGYxM2NlMDAwNjZmMDE1YSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuaHJ3Lm9yZyUyNTJGdHIlMjUyRm5ld3MlMjUyRjIwMjAlMjUyRjEyJTI1MkYxNSUyNTJGMzc3MzI3""">rapor</a> hazırladı.&nbsp;<ul><li>Öte yandan: CHP'li RTÜK üyesi İlhan Taşçı da 2020 yılı boyunca hükümet yanlısı kanallara toplamda 400 bin lira para cezası verilirken muhalif kanallara bunun tam 25 katına denk düşen 10 milyon liralık ceza kesildiğini ifade etti. &nbsp;</li><li>Dünyada gazeteci cinayetleri: Fransa merkezli sivil toplum örgütü Sınır Tanımayan Gazeteciler, 2020 yılında dünya genelinde en az 50 medya mensubunun meslekî sebeplerle öldürüldüğünü açıkladı.</li></ul>

Human Rights Watch ile ilgili hikayeler