Quando

Büyük Buhran zamanında, Steinbeck'in "Gazap Üzümleri"nin tohumlarının atıldığı günlerde, dönemin ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt, New Deal (Yeni Uzlaşma) politikasını ortaya atar. Ondan 93 yıl sonra bugünlerde yine bir belgede New Deal’in adı geçiyor. Belgenin sahibi OpenAI. Peki sosyalistlerin bile itiraz edemeyeceği kışkırtıcı önerilerle dolu bu belgenin samimiyetine inanabilir miyiz?

Dijital bağlarda Gazap Üzümleri: Sam Altman’ın ‘sosyalist’ çıkışı ne kadar samimi?

Faili meçhul gazeteciler Türkiye’nin siyasi tarihinin karanlık bir parçası. Cinayetlerin ardından açılan davalar, cevapsız kalan sorular, geride kalan eserler de… Ocak Metin Göktepe, Hrant Dink, Uğur Mumcu’nun öldürüldüğü ay. Yazar Onat Kutlar da Aralık ayında yaralandığı saldırının ardından 12 gün yaşam mücadelesi vermiş, Ocak ayında hayatını kaybetmişti. Şubat’ın hemen başında Abdi İpekçi cinayeti var.&nbsp;Bu seçkide hem siyasi cinayetlerde hayatını kaybeden gazetecilerin bazı eserlerini hem de onları anlatan kitapları bulacaksınız. Aradan geçen süre zarfında mesela Abdi İpekçi’nin kitapları eskisi kadar basılmasa da Türkiye gazetecilik tarihine yaptığı benzersiz katkıların unutulmaması için listede.Özgürlüğe Kurşun | Hıfzı Topuz | Remzi KitabeviCumhuriyetin yüz yıllık tarihini kaleme alan yazarlardan Hıfzı Topuz, Osmanlı döneminde işlenen ilk gazeteci cinayetinden başlayarak bugüne geliyor. İkinci Meşrutiyet döneminde sokak ortasında öldürülen Hasan Fehmi’den başlayarak öldürülen 61 gazeteciyi anan Topuz, ilk cinayetleri örgütleyen dönemin "derin devlet"ini ve yıllar sonra İzmir’de Atatürk’e yapılan suikastın perde arkasını da anlatıyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kimler okumalı? Gazetecilerin neden tehlike altında olduğunu tarihsel gerekçeleriyle anlamak isteyenler.&nbsp;</li></ul>Canım Aliye, Ruhum Filiz | Sabahattin Ali | Yapı Kredi YayınlarıSabahattin Ali’yi bugün romanları ve hikayeleriyle tanıyoruz. Gazete yazılarıyla tepki çeken ünlü yazar, 2 Nisan 1948 tarihinde öldürülmeden önce üzerindeki baskının şiddetini hissediyor, karısı ve kızına bu konuda umut vermeye çalışıyordu. Bu kitap, büyük sıkıntıların yaşandığı çalkantılı dönemlerde bile ailesinin sorumluluğunu taşıyan bir yazarın eş ve baba olarak Sabahattin Ali’nin portresini çiziyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kimler okumalı?&nbsp;Kurgu eserleriyle tanınan Sabahattin Ali’nin yaşadığı zorlukların ayrıntılarına vakıf olmak isteyenler.&nbsp;</li></ul>Sabahattin Ali’yi Ben Öldürdüm | Gökçer Tahincioğlu | İletişim YayınlarıGazeteci Gökçer Tahincioğlu, Sabahattin Ali cinayetini farklı bir açıdan ele alıyor. Gazetecilik deneyimiyle edebiyatı bi araya getiren Tahincioğlu’nun romanı, gerçek bilgilere dayanıyor. Kurmaca ile gerçeğin iç içe geçtiği kitap, daha önce gün ışığına çıkmamış, cinayetle ilgili iddiaları doğrulayabilecek belgeleri de içeriyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kimler okumalı? Sabahattin Ali cinayetinin ayrıntılarını ve arka planını merak edenler.&nbsp;</li></ul>İnönü Atatürk’ü Anlatıyor | Abdi İpekçi | Kırmızı Kedi YayıneviMilliyet gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Abdi İpekçi, 1 Şubat 1979’da evinin önünde öldürülmüştü. Türkiye basın tarihinin en önemli isimlerinden biri olan İpekçi, başta Milliyet olmak üzere, ardında pek çok eser bıraktı. İsmet İnönü’yle görüşmelerinden oluşan İnönü Atatürk’ü Anlatıyor bu eserlerden biri. Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda önemli bir rol oynayan İsmet İnönü’nün Atatürk’le ilişkisine odaklanan kitap, İpekçi’nin yaptığı söyleşilerden oluşuyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kimler okumalı? İsmet İnönü’nün insani, askerî, siyasi hayatını merak edenler ve kendi ağzından dinlemek isteyenler.</li></ul>Gazeteci: Abdi İpekçi | Tufan Türenç-Erhan Akyıldız | Remzi KitabeviAbdi İpekçi’nin sıra dışı hayat hikayesini ve adım adım suikasta giden süreci mercek altına alan kitap, Türenç ve Akyıldız’ın gazetecilik mesleğine başladıkları Milliyet’te birlikte çalıştıkları Abdi İpekçi’den öğrendiklerini de ortaya koyuyor. Çalışma, ilk kez 1986 yılında yayımlandıktan sonra 2020 yılında yeniden basıldı. &nbsp;<blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; color: rgb(94, 53, 177); box-sizing: border-box;">"Gazetecilik ilkelerinden hiçbir zaman ödün vermeyen Abdi İpekçi, geniş hoşgörüsü ve demokrasiye olan sonsuz bağlılığıyla en kritik dönemlerde bile ülkede bir denge unsuruydu. Doğru haberi, gazetecilik mesleğinin namusu sayan, bu konuda aşırı duyarlı olan İpekçi, Babıâli'de bir ekol yarattı. Türk basınına 'çifte kontrol' ve 'çağdaş haber yazma yöntemleri' başta olmak üzere sayısız yenilikler getiren Abdi İpekçi'nin adı hemen her dönemde, dürüstlüğün ve saygın gazeteciliğin simgesi oldu."</blockquote><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kimler okumalı? Gazetecilik mesleğinin ayrıntılarını, temposunu, neden cesaret gerektirdiğini ve Abdi İpekçi’nin mesleğe kazandırdıklarını merak edenler.&nbsp;</li></ul>Uğur Mumcu Cinayeti | Kolektif | um:ag YayınlarıCemal Süreya, Uğur Mumcu'yu şu sözlerle anlatıyor: “Uğur Mumcu daha ilk yazılarında, ince mizahı ve yazma tutkusuyla kendisini kabul ettirdi. Bir başına bir adam. Bence başarıya mahkumdu.” &nbsp;Uğur Mumcu’nun 24 Ocak 1993 yılında öldürülmesi yalnız Türkiye’de değil, dünyada da infial yaratmıştı. Mesleği nedeniyle sık sık hedef hâline gelen gazetecinin o güne kadar yayımlanmış kitapları, cinayetten sonra da adına kurulan Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı tarafından basılmaya devam etti. Bu kitap, cinayete giden süreci, davanın ne koşullarda görüldüğünü anlatırken Mehmet Ağar’ın “Bir tuğla çekersek duvar yıkılır”&nbsp;diyerek ifade ettiği karanlıkta bırakılan konulara odaklanıyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kimler okumalı? Uğur Mumcu cinayetini anlamak isteyenler.&nbsp;</li></ul>Ağca Dosyası | Uğur Mumcu | um:ag Yayınları&nbsp;Uğur Mumcu’nun Abdi İpekçi cinayeti üzerine hazırladığı bu kitap, İpekçi’nin katili Mehmet Ali Ağca’ya ve Oral Çelik’e odaklanıyor, bu iki ismin yargı karşısına çıkarılması için bir hukukçu titizliğiyle toparlanan belgelerden oluşuyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kimler okumalı? Abdi İpekçi cinayeti sonrası Papa 2. John Paul suikastıyla gündeme gelen Mehmet Ali Ağca’nın ilişki ağını anlamak isteyenler. Kitap, Mumcu'un öldürülmesine giden süreçte ne kadar titiz ve dikkatli bir gazeteci olduğunu da ortaya koyan bir eser.</li></ul>Gündemdeki Konu | Onat Kutlar | Yapı Kredi YayınlarıTürk edebiyatında 1950 kuşağının önemli temsilcilerinden Onat Kutlar da hayatını terör saldırısında kaybeden bir kültür insanı. 30 Aralık 1994 yılında Opera Pastanesi’ne bırakılan bombayla ağır yaralanan ve 11 Ocak’ta hayatını kaybeden Kutlar, aynı zamanda gazete yazılarıyla da tanınıyordu. Gündemdeki Konu, Kutlar’ın Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan, ağırlıklı olarak medya, sinema temalı olmakla birlikte toplumsal meselelere doğru genişleyen, gündemin nabzını tutan, eleştirel denemelerinden oluşuyor.İlhan Selçuk onu yazarı şu sözle anıyor: “Onat, çağdaş Türkiye’nin bir ‘önsöz’üdür; çünkü sanatın, yazının, uygarlığın ‘sonsöz’ü yoktur… Onat yaşarken diriydi, öldükten sonra da diri kalacak.”&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kimler okumalı? Kutlar’ın ortaya koyduğu sinema tavrını ve yaklaşımını tanımak, dönemin sanat tartışmalarını izlemek isteyenler.&nbsp;</li></ul>Metin Göktepe 'Gazeteciyim' | Kolektif | Evrensel Basım YayımMetin Göktepe cinayeti, 8 Ocak 1996 yılında gözaltına alındıktan sonra işlendi. Basın tarihinde “mesleğini yaparken öldürülen gazeteciler” arasına adı yazılan Göktepe’nin davası, uzun zaman farklı illerde görüldükten sonra karar çıktı. Gazeteciyim kitabı kolektif bir eser. Göktepe’nin gazetecilik anlayışı, öldürülmesine tanıklık edenlerin ifadeleri, belgeler kitapta yer alıyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kimler okumalı? Metin Göktepe davasının ne koşullarda görüldüğünü, cinayetin nasıl işlendiğini ve gazeteciliğin nasıl hedef hâline getirildiğini anlamak isteyenler.&nbsp;</li></ul>Hrant | Tûba Çandar | Everest Yayınları<blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; color: rgb(94, 53, 177); box-sizing: border-box;">“Evet, kendimi bir güvercinin ruh tedirginliği içinde görebilirim, ama biliyorum ki bu ülkede insanlar güvercinlere dokunmaz. Güvercinler kentin ta içlerinde, insan kalabalıklarında dahi yaşamlarını sürdürürler. Evet, biraz ürkekçe ama bir o kadar da özgürce...”</blockquote>Bu yazıyı kaleme aldıktan kısa bir süre sonra 19 Ocak 2007’de öldürülen Hrant Dink’in sıra dışı hikayesini Tûba Çandar, Hrant kitabında anlattı. 53 yılı çocukluktan başlayarak adım adım irdeleyen Çandar’ın çalışması yalnız Hrant Dink’i anlatması açısından değil, “İyi bir biyografi nasıl hazırlanır?” göstermesi açısından da kıymetli bir kaynak.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kimler okumalı? Hrant Dink’in “güvercin tedirginliği” diye tabir ettiği duyguya adım adım götürülmesini anlamak ve onu yakından tanımak isteyenler.&nbsp;</li></ul>

Aposto Kitap

Ocak ayı gazetecilere faili meçhulleri hatırlatan bir ay. Metin Göktepe, Uğur Mumcu, Hrant Dink ve Abdi İpekçi'nin öldürüldükleri günler arka arkaya gelirken biz de onları kendileri kaleme aldıkları kitaplar ya da onları anlatan eserlerle tanımak isteyenler için bir seçki hazırladık. 

Faili meçhul gazetecilerden bir kitap seçkisi

Daha önce Piccolo'nun en önemli bulduğu sorulardan birini sormuştuk: "Neden Çocuk ve Genç Yetişkin Edebiyatı?" Cevap, tahayyül hakkı ve yetişkin tahakkümünden uzaklaşmak mantığından çok uzakta değildi. Katherine Rundell tarafından kaleme alınan Neden Çocuk Kitapları Okumalıyız?&nbsp;başlıklı kitap, bu meseleden uzak bir yerde durmuyor. Sahi, neden bu janrı okumakta diretiyoruz? Nedir bu işin sihri?Bu konu her konuşulduğunda bir kılavuz olarak kesişimsel feminist yaklaşımı ele almak kıymetli geliyor. Feminizm Herkes İçindir, Rundell'in yaklaşımına harita olacak bir yaklaşımla karşımıza çıkıyor. Hadi konuya bu 101 yaklaşımıyla bir göz atıp detaylarına inelim:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Çocuk Edebiyatı, eleştirel bilincin geliştirilmesine yönelik feminist eğitim için çok önemli bir alandır çünkü inanç ve kimlikler bu süreçte hâlâ inşa edilmektedir.</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Piccolo ve Katherine: Korkutucu benzerlik</h2>Yazar Katherine Rundell de, bizim Piccolo'da olduğumuz gibi, meseleye oldukça kişisel bir yerden yaklaşıyor. Meğer Zimbabve'nin başkenti Harare'nin Mount Pleasant yerleşim bölgesindeki halk kütüphanesine 1950'lerden beri yeni kitap girmemiş ve o, yine de bu 20 küsür kitabı döndürüp durmuş.&nbsp;Tutku alanı diye buna derim.Editörün hikâyesi:&nbsp;Kırmızı kapaklı kitapla Remzi Kitabevi'nin kasa önünde karşılaşıyorum. Bu temel soruyu soran ilk kişi olmadığım için mutlu, "Bu kitabı ben yazacaktım ya,"&nbsp;diyecek kadar da kendimle doluyum. Zaten sayfaları atladıkça tutku alanlarımızın ortalığından ürküyor ve son sayfada yaptığı sağdan ikinci yıldız göndermesiyle hafif de olsa yıkılıyorum. Neden mi? Çoktan kafamın içinde yazdığım kitap meğer hâlihazırda baskıya girmiş—belli ki tanışsak ya çok yakın arkadaş olacağız ya da birbirimizden nefret edeceğiz. Ortası yok.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2022/8/0/1662911670662.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.42" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">📖 Katherine Rundell ve kitapları<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neden çocuk kitapları okumalıyız?</h2>Rundell, konuya janrın ikincil yaklaşımına parmak basarak başlıyor. Mesela romancı, deneme ve öykü yazarı Martin Amis, kendisine çocuk kitabı yazıp yazmayacağı sorulduğunda şöyle cevap vermiş:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Ağır bir beyin hasarı geçirmiş olsaydım, bir ihtimal çocuk kitabı yazabilirdim.</blockquote>Bu kişiyi ne kadar sıkıcı bulduğumdan bahsetmeyeceğim çünkü yazının ciddiyeti kaçsın istemiyorum. Açıkçası yazar, zaten bu düşünceleri kaleme alarak şahane de bir cevap vermiş oluyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Çoğu yetişkin, okuma sürecinin tek yönlü işlemesi gerektiğini düşünür zira bunun aksi gerileme, olgunlukta geriye gitme olarak görülür. Önce Köpek Spot'u okursunuz, bir sonraki aşamada PeterveJane denen&nbsp;çift başlı&nbsp;canavarı, ardından Narnia’yı aşıp Patrick Ness ile devam edersiniz... Derken yetişkin edebiyatına geçerek zafer kazanır, sonra da hep orada kalır, bir daha asla geriye dönüp bakmazsınız çünkü geriye bakmak mevki kaybetmek demektir.</blockquote>Peki ya mevki kaybetmekten korkmayanlar? Onlar ne kazanıyor o hâlde?<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(229, 209, 82); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Ama insan yüreği tren gibi düz bir hatta ilerlemez. Okuma serüveni böyle bir şey değil, en azından benimkisi böyle değildi. Çocuk edebiyatını ıskartaya çıkarırsak, yetişkin gözüyle okuduğumuzda farklı bir simya yakalayacağımız zenginliklerle dolu bir mücevher kutusunu ıskartaya çıkarmış oluruz.</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">1475'ten günümüze Çocuk Edebiyatı</h2>Mesele derin. Derin olduğu kadar da eski. Mesela İngilizce yazılmış ilk çocuk kitaplarına değinecek kadar eski.&nbsp;Görgü kurallarını anlatan bu kültür ürünleri, 1475 civarlarına çıkmaya başlamış. Sofradayken nerelerinle oynamaman gerektiğini söyleyen bu yapıtlar, didaktik bakış açılarıyla kalmayı uzun zamanlar sürdürmüş.Ne demiştik?: Evet, tabii, yetişkin tahakkümü.&nbsp;Janra uzun süre hükmeden şey bu. Bu nedenle Rundell de peri masallarının sadece çocuklar için olmadığına, öğretilere odağına, kültürü taşıdığına bağlıyor konuyu. Bölümler arasında hep temellere değiniyor ve konuyu Peter Pan'in memleketine yolculuğa, yetişkin hayatı çocuk hayatına tercih edeceğine ama modern Çocuk Edebiyatı yapıtlarının umuda değinmesine getiriyor.Çünkü hâlâ kültürel anlatıları taşısalar da günümüzde umut, çoraklıktan uzaklık sanki orada. Alanın derinliğini anlayıp kıymetini bilme sırası bizde. O yüzden, işte tam da bütün bunlar yüzünden, çocuk kitapları okumalıyız dedirtiyor bu kitap bana.&nbsp;

Piccolo

"Yazarken aslında iki kişi adına yazıyorum: Biri on iki yaşındaki ben, diğeriyse şimdiki ben ve yazdığım kitap, birbirinden farklı ama birbiriyle bağlantılı olan bu iki iştahı da doyurmalı."

(Ne kadar büyük ve bilge olursak olalım) Neden çocuk kitapları okumalıyız?

Remzi Kitabevi

Remzi Kitabevi ile ilgili hikayeler