Birleşik Krallık’ta 1992 yılında beri her yıl İngiltere veya İrlanda'dan çıkan sanatçılar tarafından yayınlanan en iyi albüme takdim edilen Mercury Prize, 12 sanatçının bir yıl içinde yayımladığı albümlerinin yer aldığı kısa aday listesini geçtiğimiz günlerde açıkladı. Bu ödülü müzik endüstrisinde ön plana çıkaran en önemli özellikler; müzikal ufkunu genişleten, yenilikçi sound’lar deneyen ya da üretimleriyle saygı kazananlara verilmesi. Mercury özellikle 2000’lerin başında kendi müzikal zevkinde kapalı kalması ve kitlelerin kabul ettiği müziğe kafasını çevirmesiyle geri planda kaldı. Tabii bu durum sadece ana akımı kutsamasından dolayı değildi, aynı zamanda Britanya’nın farklı sokaklarında duyulan müziklerin Mercury aday listelerinde yer edinmesi içindi. Son yıllarda Mercury Prize’ın açıkladığı aday listeleri, ketum müzik otoritelerinin bile değişen müziğe kapılarını sonuna kadar açtığının kanıtı âdeta.Bu yaz yurt dışındaki festivallerin programına da baktığımızda artık tekdüze bir müzik anlayışının olmadığına, türler arası duvarların gittikçe şeffaflaştığına şahit olduk. Britanya topraklarının güncel müzik eğilimi, coğrafi işaretlerin ve şimdiye kadar kabul görmüş geleneklerin ötesinde çok kültürlü bir hâle sonunda bürünmüş durumda. O yüzden Birleşik Krallık basının da sesi ortak; Mercury Prize nihayet tarihinin en eklektik ve çeşitli listesine kavuştu. Listede şu an İrlanda ve İngiltere’de yapılan müziğin derinliklerinden örnekler mevcut. İrlanda folk’u, Afrobeat, çağdaş caz, elektonik, hip-hop, pop, disko, trap, R&amp;B listenin baskın türleri... Zaten bu sayede de Fred Again.., Lankum, Jockstrap, Raye gibi isimler ilk kez albümleriyle listede yer alma şansını yakaladı.<img src="https://images.aposto.com/2023/7/1/1691402880128.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.50" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Shygirl | Fotoğraf: Jaqueline LandvikGen Z’nin sözcüsüShygirl, ilk albümü <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/album/3i4ZYO2l14kCTRzw90JmZ4?si=f834ae07f1db4e15" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Nymph</a> ile listenin dikkat çekenlerinden biri. Karanlık elektronik seslerle alternatif pop’u buluşturarak deneysel bir pop müzik yarattı. O yüzden de kısa aday listesinin en sürpriz ismi desem yanlış olmaz. <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/track/6bAR0U4WV9uEBzuoNUzQSC?si=506592467d5e4dff" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Shlut</a> şarkısıyla müziğinin karmaşık kodlarına giriş yapabilirsiniz. Şarkı sözlerinin sansürsüzlüğü, davetkârlığı ve çizdiği güçlü kadın imajı Britanya Gen Z’sinin kendini ifade ediş şeklinin iyi bir örneği.<img src="https://images.aposto.com/2023/7/1/1691402989302.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.50" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Fred Again.. | Fotoğraf: Theo Batterham&nbsp;Elektronik müzik sahnesinin süperstarıFred Again.., dans müzik sahnesinde son yıllarda en heyecan veren ismi. Ana akım pop’u ve teknoyu birleştirdiği <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/album/4O0noIPlmEkVFvyj7TOKpA?si=6042890d6db547c3" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Actual Life 3</a>&nbsp;albümü dâhi bir prodüktör olduğunun kanıtı. 16 yaşında komşusu Brian Eno ile stüdyoya girdiğinde zaten bu albümün de zeminini atmaya başladı. Albüm, coşku veren enerjisinin yanı sıra pürüzsüz bir prodüksiyon örneği. Pop-house ritimleriyle bir araya getirilmiş karışık vokal örneklerini de içeren müziği, zamanla tüm spot ışıklarını da kendisine çevirdi. Artık star klasmanına girdiğinden canlı performanslarının biletlerinin satışa çıktığı 5 dakika içinde tükendiğinin altını çizelim.Britanya müziğinin kapsamlı bir portresini çıkaran Mercury Prize’da Loyle Carner’ın üçüncü albümü <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/album/3McfY0EGNjsrVdYa9ZnoSH?si=39a46b5a37ab47e6" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Hugo</a> da ön planda. Carner’ın müziğine blues ve cazı birleştiren bir rap hâkim. Dublin çıkışlı modern İrlanda folk müziğinin temsilcisi Lankum’un dördüncü albümü <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/album/2lu7c86G1ptjMJVL9upG1H?si=ac754baba96c4383" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">False Lankum</a> da listenin niş işlerinden biri. Grup, eserlerinde geleneksel İrlanda halk şarkılarını yorumluyor. Artık Mercury adaylığı etiketine sahip albümün açılış şarkısı <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/track/21gCYJP9C9GUNI4jCZhheZ?si=af58035247ed46ce" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Go Dig My Grave</a>, partneri tarafından terk edildikten sonra canına kıyan bir kız hakkında eski bir halk masalı The Butcher Boy’a dayanıyor. Bu masalı ne tesadüftür 1998’de Sinead O’Connor da <a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=Obl5FLEh_OI" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">seslendirdi</a>. Gotik bir atmosferdeki albüm, geleneksel ile yeniliği birleştirmekle beraber listenin en karanlık çalışması ünvanına da sahip.<img src="https://images.aposto.com/2023/7/1/1691403085622.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.58" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Jockstrap | Fotoğraf: Joseph BishopAlt kültür pop’unda neler oluyorJockstrap’ın <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/album/4YFlC5Abaj48ERwaOPfpu8?si=f188ea67154d4198" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">I Love You Jennifer B</a> albümü geçen yılın gizli hit’lerinden biriydi. Listedeki yıldız isimler arasında en kendine has üsluba sahip ikili. Britanya’nın alt kültür pop’unu merak ediyorsan bu albüm senin pusulan. Karikatürleşen vokalleri, 80’ler pop’unun referansına sahip sample’ları ile&nbsp;bir benzeri olmayan albümlerden. I Love You Jennifer B’yi dinlerken bağımsız bir indie filminin baş kahramanına dönüşebilirsin.Mercury Prize’ın bu yılki kısa aday listesi şöyle:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Arctic Monkeys, The Car</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ezra Collective, Where I’m Meant to Be</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Fred Again.., Actual Life 3</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">J Hus, Beautiful and Brutal Yard</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Jessie Ware, That! Feels Good!</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Jockstrap,&nbsp;I Love You Jennifer B</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Lankum, False Lankum</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Loyle Carner, Hugo</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Olivia Dean, Messy</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Raye, My 21st Century Blues</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Shygirl, Nymph</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Young Fathers, Heavy Heavy</li></ul><p contenteditable="false" fr-original-class="custom-button-wrapper fr-deletable" fr-original-style="text-align:center" style="text-align: center; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><a bgcolor="#e06535" color="#000000" contenteditable="false" fr-original-class="custom-button-link" fr-original-style="background-color:#e06535 !important;color:#090909 !important" href="https://open.spotify.com/playlist/37i9dQZF1DX7hXnntRGfka?si=8d667525949a42b1" rel="noreferrer" style="background-color: rgb(224, 101, 53) !important; color: rgb(9, 9, 9) !important; text-decoration: none; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Dinlemek için</a><a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/playlist/37i9dQZF1DX7hXnntRGfka?si=8d667525949a42b1" rel="noopener noreferrer" style="text-decoration: none; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2023/7/2023-08-07T10:05:12.540Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.58" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a>

Duende

Mercury Prize kısa aday listesi geçtiğimiz günlerde açıklandı. Bu yılın aday albümleri üzerinden Britanya topraklarının güncel müzik fotoğrafı da ortaya çıktı.

Britanya müziğinin güncel fotoğrafı: Mercury Prize 2023

• George Michael ve Andrew Ridgeley tarafından 1981'de kurulan, 5 yıllık kısa ömrüne üç uzunçalar sığdıran pop grubu Wham!'in öyküsünü kadrajına alan ve grupla aynı adı taşıyan Netflix belgeselinden ilk fragman yayınlandı.&nbsp;Detaylar:&nbsp;Chris Smith'in yönetmenliğinde çekilen belgesel, Michael ve Ridgeley'in '80'li yılların başına giden okul arkadaşlıklarından başlayarak ikiliyi uluslararası pop ikonlarına dönüştüren Wham! macerasını daha önce gün yüzüne çıkmamış arşiv görüntüleri ve röportajlarla hayata geçirecek. Wham, 5 Haziran'da Netflix'te gösterime girecek.<a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=8huyeTjZjik" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2023/5/2023-06-16T14:41:45.217Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.78" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a>

Aposto Gündem

Pop-up’lar sadece sanal dünyada gezinirken ekranın bir köşesinden fırlayıp karşımıza çıkmıyor, neredeyse hayatımızın her alanında bizimle birlikte: Kent meydanında, alışveriş merkezinin çeperinde ya da parkın bir köşesinde geçici bir süre için kurulmuş prefabrik “<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDQ1MTVjOTQ1MDA1MDAwNzAyNDllYyZ1c2VyPTVlMzgyZTNjZDM3YzgyMjM2OTE2YWU2YSZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuZGFpbHlzYWJhaC5jb20lMjUyRmZlYXR1cmUlMjUyRjIwMTclMjUyRjAzJTI1MkYwNiUyNTJGaXN0YW5idWwtcG9wLXVwLXN0b3Jlcy1nZW5lcmF0ZS1idXp6LW1lZXQtbW9kZXJuLXNob3BwZXJzLW5lZWRz"""""">mağazalarda</a>”, parkta, bahçede, sokakta bir ürünü, bir markayı tanıtmak için karşımıza çıkıveren pazarlama/reklam insanlarında, onların dağıttığı ilanlarda, eşantiyon ürünlerde ya da sabit bir restoran yerine geçici bir süreliğine <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDQ1MTVjOTQ1MDA1MDAwNzAyNDllYyZ1c2VyPTVlMzgyZTNjZDM3YzgyMjM2OTE2YWU2YSZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuaHVycml5ZXQuY29tLnRyJTI1MkZ5YXphcmxhciUyNTJGbXVnZS1ha2d1biUyNTJGaGF5YWxldC1tdXRmYWtsYXItZG9uZW1pLTQxNjg2NTk3"""""">hayalet bir mutfak çatısı</a> altında çalışan şeflerin yaptıkları <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDQ1MTVjOTQ1MDA1MDAwNzAyNDllYyZ1c2VyPTVlMzgyZTNjZDM3YzgyMjM2OTE2YWU2YSZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cubWFyaWVjbGFpcmUuY29tLnRyJTI1MkZrYW55b24tcG9wLXVwLXJlc3RvcmFuJTI1MkY="""""">yemeklerde</a>... Bu yöndeki gelişmeleri önce ve daha sıklıkla Avrupa’dan, Amerika’dan gelen haberlerde okuduk; son yıllarda <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDQ1MTVjOTQ1MDA1MDAwNzAyNDllYyZ1c2VyPTVlMzgyZTNjZDM3YzgyMjM2OTE2YWU2YSZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZtYW5pZm9sZC5wcmVzcyUyNTJGYnVndW4tdmFyLXlhcmluLXlvay1wb3AtdXAtZHVra2FubGFy"""""">İstanbul’da</a> da bu tarz örnekler çoğalıyor.<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDQ1MTVjOTQ1MDA1MDAwNzAyNDllYyZ1c2VyPTVlMzgyZTNjZDM3YzgyMjM2OTE2YWU2YSZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cudW5saW1pdGVkcmFnLmNvbSUyNTJGcG9zdCUyNTJGY2FuLWFsdGF5LXZlLXNhei1hcmthZGFzbGFyaQ=="""""">Sanattan</a> eğlenceye, tatil pratiklerinden eğitime birçok sektörde pop-up’lara rastlıyoruz. Açık hava sineması, performans, festival gibi örnekler, farklı formlardan, farklı tarihlerle geliyor olsalar da pop-up kültürünün toplumun hemen her kesiminin hayatına girmesinde önemli rol oynuyor. Bir yandan da mekana pop-up müdahaleler birçok <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDQ1MTVjOTQ1MDA1MDAwNzAyNDllYyZ1c2VyPTVlMzgyZTNjZDM3YzgyMjM2OTE2YWU2YSZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cubnl0aW1lcy5jb20lMjUyRjIwMDYlMjUyRjExJTI1MkYxNiUyNTJGbnlyZWdpb24lMjUyRm5pa2UtcG9wcy11cC1pbi1zb2hvLXNlbGxzLTI1MC1zbmVha2Vycy1hbmQtbGVhdmVzLmh0bWw="""""">büyük markanın</a> pazarlama repertuvarının bir parçası olmuş durumda.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-01-17T15:02:41.747Z.jpeg"></figure>Bunların ortak özellikleri geçicilikleri, bir anda ortaya çıkıverip daha sonra yok oluvermeleri, kısa süreyle de olsa ilişkiye geçtikleri yerlerde neredeyse hiç iz bırakmamaları... Böyle de olsa, pop-up’ların müdahalede bulundukları toplumsal alanı ve mekanı dönüştürme potansiyelleri üstüne düşünülebilir.&nbsp;Tabii bütün bunları daha da geniş anlamıyla 21. Yüzyılda zaman mekan algımızdaki değişikliklerle, mekanlarla kurduğumuz ilişkilerdeki dönüşümlerle birlikte ele almalıyız. Giderek hızlanan ve dijitalleşen dünyamızda, özel ve kamusal alan sınırlarının giderek aşındığı, müşterek alanların özelleştiği ve ticarileştiği, mekânsal bölünmelerin ve şehrin sunduğu sosyal ve kültürel olanaklara erişimde eşitsizliklerin arttığı bir dönemden geçiyoruz ne de olsa... &nbsp; &nbsp;Londra’da Birkbeck Üniversitesi’nde Coğrafya Profesörü Ella Harris <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDQ1MTVjOTQ1MDA1MDAwNzAyNDllYyZ1c2VyPTVlMzgyZTNjZDM3YzgyMjM2OTE2YWU2YSZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuemVkYm9va3MubmV0JTI1MkZzaG9wJTI1MkZib29rJTI1MkZyZWJyYW5kaW5nLXByZWNhcml0eSUyNTJG"""""">Rebranding Precarity: Pop-up Culture as the Seductive New Normal</a> kitabında özellikle 2008 Krizi’nden sonra Londra, Berlin, New York gibi Küresel Kuzey’in belli başlı şehirlerinde büyüyen pop-up kültürünü ve bu kültürün toplumsal etkilerini değerlendiriyor. Bir yandan kentlerin atıl ama gayrimenkul açısından değerlenme potansiyeli olan yerlerinde sanat, girişimcilik, sosyal hizmetler gibi alanlarda ortaya çıkan pop-up etkinlikler ve yerleştirmeler, mekanların alternatif ve yaratıcı kullanımlarına zemin hazırlıyor. Geçici bir süreyle de olsa bu tür yerler hem ekonomik hem de sosyal olarak canlanıyor, renkleniyor. Ama öte yandan hem mekan hem emek kullanımı açısından bu müdahalelerin uzun dönemli ve kalıcı etkileri toplumun bütün kesimleri için olumlu olmayabilir, Harris’e göre.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-01-17T15:02:51.340Z.jpeg"></figure>Pop-up mekanlar aracılığıyla günümüz kapitalizminin iki temel özelliği, güvencesizlik (prekarite) ve esneklik, daha tüketici dostu bir şekilde dolaşıma girmiş oluyor hem kurumsal hem de söylemsel anlamda. Kurumsal anlamda çünkü sözleşmeler, yapılan işler kısa süreli oluyor, geçici oluyor, sosyal güvenceden yoksun oluyor; söylemsel anlamda çünkü geçici de olsa “mekânsal, ekonomik, sosyal, sanatsal fayda yarattık olmayacak yerlerde” denebilir hale geliyor. Böylelikle pop-up kültürü, 21. yüzyıl kapitalizminin doğasına uygun, sermayenin, ticaretin dolaşımına elverişli yeni mekânsal dönüşümlere zemin hazırlıyor: Emek güvencesizliğinin azalmayıp belki de arttığı, riskin bireyselleştiği, ortak alanların ticarileştiği, kent mekanlarına adil erişimin daha da azaldığı bu kültürde alternatif mekânsal tahayyüllere de kapılar büyük ölçüde kapanmış oluyor. Pop-up mekanlardaki arafta olma hali, <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDQ1MTVjOTQ1MDA1MDAwNzAyNDllYyZ1c2VyPTVlMzgyZTNjZDM3YzgyMjM2OTE2YWU2YSZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cCUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmt1bHR1cmVsLWFyYWNpbGFyLWFyc2l2LmJsb2dzcG90LmNvbSUyNTJG"""""">alternatif mekan kullanımlarına</a> ilham olabilecekken salt ticari ve sınırlı erişimi olan projeler, marjinal mekanların alternatif kullanımlarını geciktiriyor ve belki de tümden boşa düşürüyor. Sözün özü, pop-up kültürünün kalıcılaşması ve yaygınlaşmasına kazananlar ve kaybedenler açısından baktığımızda maalesef daha adil bir dünya düzenine giden yolda yeni bir şeyler gördüğümüzü söylemek çok zor.&nbsp;Harris’in Re-branding Precarity ile ortaya koyduğu bu yaklaşım bana özellikle iki noktayı düşündürdü.&nbsp;Birincisi, pop-up kültürünün yaygınlaşması ve mutenalaşma süreçleri arasındaki paralellikler. Mutenalaşma, Arnavutköy, Galata, Cihangir ve yakın zamanda Karaköy gibi mahallelerden hatırladığımız çok tanıdık bir hikaye çoğumuz için: şehir merkezine yakın, ama daha çok yoksulların yaşadığı ya da düşük hacimli ticaret sahası olan bir mahalleye kiralar uygun olduğu için önce sanatçılar, marjinaller gider; onlarla beraber canlanan kültürel ve sosyal yaşam daha yüksek gelirli grupları buraya çeker; sonunda yükselen kiralar, emlak fiyatları, artan yatırımlar mahallenin yoksullarını da, sanatçılarını da dışarıya püskürtür; böylece mutenalaşma süreci tamamlanmış olur. Mutenalaşmanın pop-up kültürüne yakınsadığı en belirgin sonuçları arasında hafızasız, yerelden kopuk, kültürel boş gösterenlerle malul yerlerin üretilmesi geliyor. Böylelikle pop-up kültürü büyüdükçe girişimcilik, yaratıcılık ve yenilikçilik örtüsü altında mutenalaşmanın yeni eşitsizlikler ve alt üst oluşlar üreten dinamikleri şehrin birçok köşesine yayılma fırsatı buluyor.&nbsp;İkincisi, Türkiye gibi kayıt dışılığın toplumsal hayatın oldum olası büyük bir bölümünü kapladığı ülkelerde bugünün pop-up kültürünü oluşturan pratikler çok uzun zamandır insanların hayatında. Vapurlarda bir anda beliriverip kalem, leke çıkarıcı, limon sıkacağı satanlardan tutun da köşe başı kokoreççilerine, pilavcılarına varıncaya kadar birçokları şehirlerin ticaret hayatının ayrılmaz bir parçası oldu. Keza kentlerde kayıt dışılığın ana damarlarından birini&nbsp; oluşturan seyyar satıcılık, pop-up kültürünün birçok anlamda öncüllerinden sayılabilir. Orhan Pamuk, Türkiye’nin şehirleşme ve toplumsal dönüşüm hikayesini, İstanbul sokaklarında bozacılık yapan Mevlüt üzerinden anlattı.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-01-17T15:02:59.026Z.jpeg"></figure>Bir türlü kayıt altına alınamayan/giremeyen hayatlar, hep güvencesizliğin, kısa erimliliğin, gelip geçiciliğin, uçuculuğun sembolü oldular.&nbsp; Buradan bakıldığında bugün pop-up kültürlerin yaygınlaşması kayıt dışılığa içkin eğretiliklerin ve kırılganlıkların genele yayılması olarak da okunabilir. Dahası Covid-19’la birlikte içine girdiğimiz dönemin önümüze çıkardığı yeni zorluklar ve sorunlar, artan işsizlikle ve kapanan iş yerleriyle birlikte, pop-up eğilimleri daha da güçlendirebilir. &nbsp;Benim Ella Harris’in kitabını duymam, çok uzun zamandır büyük bir hayranlıkla ve merakla takip ettiğim ve sayesinde çok şey öğrendiğim Laurie Taylor’ın “<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDQ1MTVjOTQ1MDA1MDAwNzAyNDllYyZ1c2VyPTVlMzgyZTNjZDM3YzgyMjM2OTE2YWU2YSZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuYmJjLmNvLnVrJTI1MkZwcm9ncmFtbWVzJTI1MkZiMDA2cXkwNQ=="""""">Thinking Allowed</a>” podcast serisinin “<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDQ1MTVjOTQ1MDA1MDAwNzAyNDllYyZ1c2VyPTVlMzgyZTNjZDM3YzgyMjM2OTE2YWU2YSZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuYmJjLmNvLnVrJTI1MkZwcm9ncmFtbWVzJTI1MkZtMDAwcTh6OQ=="""""">Çalışmanın Anlamı</a>” başlıklı bölümü sayesinde oldu. Thinking Allowed, BBC Radio 4 üretimi programlardan biri. Programı hazırlayan ve sunan <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDQ1MTVjOTQ1MDA1MDAwNzAyNDllYyZ1c2VyPTVlMzgyZTNjZDM3YzgyMjM2OTE2YWU2YSZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZlbi53aWtpcGVkaWEub3JnJTI1MkZ3aWtpJTI1MkZMYXVyaWVfVGF5bG9yXyUyOHNvY2lvbG9naXN0JTI5"""""">Laurie Taylor</a>, University of York’dan emekli bir Sosyoloji Profesörü ve 1998’den beri bu programı hazırlayıp sunuyor. Programın formatı çok basit: her bölümde gündemde olan konularla, olaylarla ilgili genellikle iki sosyal bilimci yazarla kitapları ve araştırmaları hakkında röportaj yapıyor.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-01-17T15:03:06.289Z.jpeg"></figure>Bu program sayesinde bir yandan dünyada olup bitenler hakkında taze bilgilere ve bakış açılarına ulaşmış, diğer yandan da yeni çıkan kitaplar ve içeriklerini çok genel hatlarıyla da olsa öğrenmiş oluyorum. Kimi zaman dinlediğim tartışmalar bugün için ciddi sonuçları olan daha tarihsel konularla ilgili de olabiliyor. Son günlerde dinleyip de etkilendiğim bölümler arasında <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDQ1MTVjOTQ1MDA1MDAwNzAyNDllYyZ1c2VyPTVlMzgyZTNjZDM3YzgyMjM2OTE2YWU2YSZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuYmJjLmNvLnVrJTI1MkZwcm9ncmFtbWVzJTI1MkZtMDAwcHk5ag=="""""">çayın tarihi</a>, <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDQ1MTVjOTQ1MDA1MDAwNzAyNDllYyZ1c2VyPTVlMzgyZTNjZDM3YzgyMjM2OTE2YWU2YSZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuYmJjLmNvLnVrJTI1MkZwcm9ncmFtbWVzJTI1MkZtMDAwbm1kOA=="""""">moda ve VIP partiler</a>, <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDQ1MTVjOTQ1MDA1MDAwNzAyNDllYyZ1c2VyPTVlMzgyZTNjZDM3YzgyMjM2OTE2YWU2YSZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuYmJjLmNvLnVrJTI1MkZwcm9ncmFtbWVzJTI1MkZtMDAwbjR4bQ=="""""">elitizm düşmanlığı ve medya</a>, <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDQ1MTVjOTQ1MDA1MDAwNzAyNDllYyZ1c2VyPTVlMzgyZTNjZDM3YzgyMjM2OTE2YWU2YSZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuYmJjLmNvLnVrJTI1MkZwcm9ncmFtbWVzJTI1MkZtMDAwNHNseQ=="""""">komplo teorilerinin çıkışı ve evrimi</a>’ni sayabilirim.&nbsp;Tarihe, sosyolojiye, antropolojiye, kültürel çalışmalara ilginiz varsa Thinking Allowed’ı hararetle tavsiye ederim.&nbsp;Bir sonraki sayıda yeni podcast ve kitaplarla tekrar buluşmak üzere, sağlıcakla kalın.&nbsp;

Zappa Zamanlar

Geçici ve kırılgan mı? Yaratıcı ve yenilikçi mi?

Pop-up Hayatlar: Kazananlar, Kaybedenler...

30’ların sonunda soykırımdan kaçarak Viyana’dan Londra’ya göç eden iki gencin oğlu Daniel Miller, 70’lerde punk ve new wave’in doğuşunu derin bir merakla takip ediyor. Efsanevi radyo programcısı John Peel’ın programında duyduğu Can ve Amon Düül gibi Almanya'nın deneysel müzik grupları ufkunu açıyor. Yönetmenler Wim Wenders, Werner Herzog ve Rainer Werner Fassbinder’in beyaz perdeye yansıttığı dünyada kendini buluyor. Tiyatro ve sinema oyuncusu olan babasının da etkisiyle sinema eğitimi alan Miller, içine çektiği tüm bu kültürel ilhamı, o dönemdeki birçok yaratıcı gibi müziğe aktarmak için synthesizer’ını kaptığı gibi odasında kayıtlar yapmaya koyuluyor.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-11-19T11:19:17.570Z.jpeg" alt="Daniel Miller"><figcaption>Daniel Miller</figcaption></figure>Beklenmedik başlangıç: Miller, 1978’de yatak odası kayıtlarından ortaya çıkan Warm Leatherette ve T.V.O.D. şarkılarını single olarak yayımlamak istiyor ve eline test baskısını alıp plakçıları gezmeye başlıyor. Rough Trade kurucusu Geoff Travis, parçaları dinledikten sonra single’dan 2 bin kopya sipariş ediyor. Daniel Miller, her plağın bir etiketi olması gerektiğini düşünerek “Mute” etiketini yaratıyor. The Normal adıyla çıkaracağı bu single’ın kült statüsüne erişeceği ve plağın arkasındaki adrese demolar yağmaya başlayacağından habersiz. Zaten en heyecanlı plak şirketi hikâyeleri böyle başlamıyor mu?Synth pop’un merkez üssü: İlk adımlarını atan synth pop ve new wave dünyasının merkezindeki Miller, Fad Gadget adının arkasındaki Frank Tovey ile tanışıyor ve Mute kataloğundaki ikinci isim Fad Gadget oluyor. Electropunk öncüleri D.A.F. ve Robert Rental gibi müzisyenleri bünyesine katan Mute, deneysel ve elektronik seslerin karanlığına göz kırpıyor.&nbsp;Ve Depeche Mode: Daniel Miller, 1980’de Londra’da izlediği taze ekip Depeche Mode’a single yapmayı teklif ediyor. Bu yıl 40'ıncı yaşına giren bu beraberlik, hem Mute’u hem Depeche Mode’u zirveye taşıyor. İlk single’ı Dreaming of Me ile dikkat çeken grup kısa sürede Just Can’t Get Enough'la dans pistine hakim oluyor. Bandı 10 yıl ileri sardığımızda, yedinci albümü Violator ile önünde kalan ne bariyer varsa hepsini yıkıp 10 milyondan fazla albüm satışına ulaşan, dünya turnelerinde stadyumları dolduran dev bir isimle karşılaşıyoruz.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-11-19T11:19:40.838Z.jpeg" alt="Mute Records"><figcaption>Mute Records</figcaption></figure>Dağılanlar, toplananlar: Mute’u 80’lerde ticari başarıyla tanıştıran önemli işlerden biri, Depeche Mode’dan ayrılan Vince Clarke’ın Alison Moyet ile projesi Yazoo. Yazoo’nun yarattığı heyecan dalgası sırasında şirkete katılan Avustralya çıkışlı The Birthday Party, gelecek vadediyor. Grubun dağılmasının ardından kurulan Nick Cave and the Bad Seeds, 2013’te kendi plak şirketini kurana kadar Mute bünyesinde kalıyor.90’larda ayakta kalmak: Mute, müzisyenlerin severek geldiği ve kolay kolay da ayrılmadığı bir plak şirketi. Gruplar dönüşüp dağıldıkça, eski üyeler yeni projelerle Mute çatısı altında toplanmaya devam ediyor. Erasure, Soft Cell, Diamanda Galás, Laibach gibi alanında ayrı bir yere sahip sanatçılara, 90’lara gelindiğinde Moby ve Goldfrapp gibi isimler ekleniyor. Britpop ve grunge hakimiyetinde geçen 90’larda, Nick Cave and the Bad Seeds ile Moby, Mute’u ayakta tutuyor. Moby’nin 10 milyon satan albümü Play, 1999’da şirketi yeniden sahne ışıklarının odağına yerleştiriyor.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-11-19T11:19:58.858Z.jpeg" alt="Moby 1999"><figcaption>Moby 1999</figcaption></figure>Hâlâ bağımsız: Bağımsız plak şirketlerinin hikâyelerinde sık rastladığımız “parla - finansal krize gir - büyük şirkete satıl” motifi, Mute için farklı işliyor. Miller, şirketi 2002’de 23 milyon sterlin karşılığı EMI’a satıyor ancak yönetimsel kararlar konusunda bağımsızlığını koruyor. Mute ve EMI’ın gitmek istediği yollar birbirinden ayrılınca da 2010’da yeni bir şirket kuruyor ve Mute adının kullanım hakkıyla birlikte eski kataloğun bir kısmını EMI’dan geri alıyor.Miller’ın sadece kendi şarkısını yayımlamak niyetiyle kurduğu Mute, 42'nci yılını geride bıraktı. Dinleyicilerin radarına düşen son Mute haberi, Depeche Mode üyesi Martin L. Gore’un yeni solo EP’si The Third Chimpanzee'nin duyurusuydu.&nbsp;

pop ile ilgili hikayeler