2021'den Ne Bekledik Ne Bulduk?

2021'e girerken hazırladığım bültende bu yıldan beklentilerimin ağırlıkla pandeminin getirdiği şok etkisiyle daha köklü sorunlara yönelmek ve onlar üzerine çözüm üretmek olabileceğini yazmıştım. Elbette burada en önemli faktörlerden birisi COVID etkisinin azalması ile geleceği düşünülen rahatlamaydı. Fakat bunu pek göremediğimiz gibi önümüzdeki yıla da Omicron ile başlıyor olmamız bu konudaki umutları düşürdü.

Gazeteciliğin köklü kurumları için 2021 hem iyi hem de kötü geçti demek mümkün. ABD'de Trump'ın görev süresinin bitmesi okur sayılarında düşüşe neden olsa da New York Times'dan Washington Post'a kadar birçok kurum, özellikle dijitalde, büyümeye devam etti. Avrupa'da ise Guardian yeni rekorlara imza atarken, Axel Springer'ın Politico'yu satın alması en önemli manşetler arasındaydı. Özellikle abonelik alanındaki gelişmeler iş modelleri tartışmalarında en önemli konu oldu.

Dijital medya için SPAC bu yılın en moda terimlerinden birisi oldu. Ancak BuzzFeed sonrasında bu yolu kullanması beklenen birçok kurum geri adım atmaya başladı. Bu da dijitaldeki büyük isimlerin gelecekleri konusunda bir belirsizlik havası yaratıyor.

Yine geçtiğimiz yılın bültenine dönecek olursak orada birbiriyle ilişkili iki gözlemde bulunmuştum. İlki yeni bir şeyin eksikliği, ikincisi de sentetik medya alanının geleceğine dair belirsizlik. Bunlarla ilgili önemli bir adım göreceğimiz konusunda birçok kesimin şüphesi vardı fakat yeni bir alana olan ihtiyaç ağır bastı ve metaverse kavramı hayatımıza girdi. Her ne kadar şu anda sadece moda bir terim olsa da gündemi meşgul etme konusunda oldukça başarılıydı. Öyle ki, bültenin metaverse üzerine olan sayısı sitemiz üzerinden açık ara en çok okunan sayısı oldu.

Bir diğer akım da web3 ve NFT'ler oldu. Şu anda Silikon Vadisi bu alana metaverse ve sanal gerçeklikten daha fazla yükleniyor. Ama yıl boyunca teknolojinin kendisi ve uygulama potansiyelleri yerine sorunlarını, belirsizliklerini ve Twitter kavgalarını konuştuk.

Bu iki alanın gündemde bolca yer almasında platformların 2021'i sıkıntılı geçirmesinin de payı var. Özellikle Facebook art arda skandallarla gündem olunca ve sorunlarının kontrolden çıkmaya başladığı anlaşılınca kendisini başka bir alana yönlendirmek zorunda hissetti. Metaverse de bu noktada iyi bir araç oldu.

Bültenler ve podcastler ise bu yıl içerisinde artık dijital medyanın kalıcı alanları olacağını kanıtladı diyebiliriz. Twitter'ın Revue platformunu alması, Atlantic'in özel bülten platformu kurması, NYT'nin bazı bültenlerini ödeme duvarı arkasına çekmesi bu konudaki önemli gelişmeler arasındaydı. Podcast alanında ise Apple'ın uygulamasına ücretli aboneliği getirmesi, birçok farklı satın alma haberi ve alana yapılan yatırımlar sıkça konuşulan konulardı. Clubhouse ile bu alanda farklı bir format göreceğimiz beklentisi ile 2021'e girenler olsa da şu anda Twitter Spaces dışında bu formatta ciddi bir aktör kalmadı diyebiliriz.

Bütün bu gelişmelere bakınca 2021'i en iyi şekilde bitirenlerin niş veya odaklı yayıncılar olduğunu söyleyebiliriz. Gerçekten büyük aktörler yerlerini korudu ama geri kalanlar için 2021 çok da iyi geçmedi. Daha küçük yayınlar ve niş alanı olanlar ise bu yılı genel olarak iyi bir noktada bitiriyor. 

Söz konusu gazeteciliğin hâli olduğunda ise pek iç açıcı bir yıl geçirdiğimizi söylemek mümkün değil. Dünyanın farklı yerlerinde gazetecilere karşı saldırılar artmaya devam ediyor ve mesleklerini güvenli bir şekilde yapmalarını sağlayacak mekanizmalar yıkılmaya çalışılıyor. Yılın en büyük haberleri gazetecileri hedef alan casus yazılım Pegasus ve gazeteciliğin demokrasi için önemini vurgulamak için verilen Nobel Barış Ödülü oldu. Bu iki örnek bile aslında durumun vehametini özetlemek için yeterli.

Gözümden kaçan veya yer ayıramadığım başlıklar olsa da 2021'e dönüp baktığımızda en akılda kalan başlıkları böyle özetleyebiliriz. Kesinlikle beklediğimiz gibi olmadı ama öngörmenin pek de mümkün olmadığı bir yıldı. Bütün bunları ve diğer gelişmeleri göz önünde bulundurduğumuzda 2022 için neler bekleyebileceğimizi de önümüzdeki hafta konuşuruz.