Açığa satış (short-selling) nedir?

Emircan Yaman & Yusuf İpek

Açığa satış veya daha bilinen adıyla “short pozisyon” (short selling), ayı piyasası dinamiğinde kazanç elde etmeyi hedefleyen bir stratejidir. 

💾 Cep Bilgisi: Sürekli yükseliş veya büyüme trendinde ilerleyen piyasalara boğa piyasası, sürekli düşüş trendinde seyreden piyasalara ise ayı piyasası adı verilir.

Bu pozisyonu bir örnekle çok daha iyi açıklayabiliriz. Örneğin bir hisse senedinin 6 ay içinde değer kaybedeceği konusunda oldukça iyi önsezilere sahipsiniz ve hisseye açık pozisyon almak istiyorsunuz. Bunun için söz konusu hisseyi bir aracı kuruluştan, belirli bir teminat yatırarak 6 ay sonra geri vermek üzere ödünç alırsınız ve anında bu hisseyi satarsınız. Eğer hisse grafiği sizin beklediğiniz şekilde hareket eder ve 6 ay içinde beklediğiniz ölçüde düşerse, hisseyi düşük seviyeden satın alarak aracı kuruluşa geri verirsiniz. Hisseyi sattığınız fiyat ile düşük fiyattan geri verdiğiniz fiyat arasındaki fark ise cebinize kâr kalır. Peki ya hisse fiyatı düşmez de artarsa?

Açığa satış stratejisi, son derece iyi bir finansal okur yazarlık seviyesine ihtiyaç duyar, hedeflenen kazancın elde edilebilmesi adına iyi bir risk analizi ve strateji kurgusu gerektirir. Kurgunun iyi yapılmaması ve içgüdülerle hareket edilmesi ise süreci bir yatırım stratejisi olmaktan çıkartıp maksimum zarar tavanının olmadığı “dipsiz bir kuyu”ya çevirme potansiyeli taşır. Fakat başarılı olunması durumunda yüksek kârlar da sağlanabilmektedir. Örneğin 2008 krizini önceden tahmin edip piyasaya adeta kafa tutan (kendi deyimiyle enstrümanlara değil sisteme karşı bahse giren) Michael Burry, bu dönemde kendi kârını 100 milyon USD arttırmış yatırımcılarına da 700 milyon USD’lik bir kazanç sağlamıştır. 

Burry’nin hikayesini daha iyi anlamak isteyenler ve açığa satışın iyi analizle beraber ne kadarlık bir kazanç getirebileceğini görmek isteyenleri Michael Lewis’in “Büyük Açık: Kıyamet Çarkının İçinde” kitabını okumaya davet ediyoruz. Vaktim yok derseniz de sizleri aynı kitaptan uyarlama olan 2015 yapımı “The Big Short” filmini izlemeye davet edebiliriz.

Gamestop olayı

Şu ana kadar verdiğimiz örnekler ne kadar kazançlı çıkacağınız ya da ne kadar kaybedeceğiniz hakkındaydı. Söylediğimiz gibi analiz yetenekleriniz iyi değilse bu pozisyon sizi zor durumlara sokabilir. Ancak short işlemden zarar görmemek için her zaman piyasa bilgisi de yetmez. 

Örneğin; 2020 yılında o çok konuşulan Gamestop olayı… Bir zamanlar çok popüler olan bu hisse zamanla çok aşağılara indi. Herkesin oyun almak için koştuğu Gamestop, zamanla dükkanlarına kepengi vurdu ve umutsuz bir şirkete dönüştü; ta ki Reddit kullanan bir grup küçük yatırımcının radarına düşene dek. Bu yatırımcılar finansı demokratikleştirip titanların elinden gücünü almak istediler. 

Bir bakıma başardılar da çünkü o dönem birçok hedge fonu bu hissenin daha da düşeceğini tahmin ederek bu hisse için açığa satış yaptılar. Ancak balinalara kafa tutan küçük balıkların birlik olacağını ve hisseyi uzaya uçuracaklarından habersizlerdi. Reddit üzerinden örgütlenen bu küçük yatırımcılar o yıla 20 USD ile başlayan hisse değerini 480 USD’ye kadar çıkarınca en büyük rakipleri olan milyar USD’lik hedge fonlar bir bir kepenk kapatmaya başladı. 

İçlerinde iflas etmeyenler ise hem itibarlarını hem de kârlarını kaybettiler. Bu olay açığa satışın risklerine dair ders niteliğinde bir olaydır. Netflix’te bulunan GameStop Olayı belgeselini izleyerek konu hakkında etraflıca bilgi edinebilirsiniz.

Yasal Uyarı: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yazarların kişisel görüşlerine dayanmakta olup yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır.