A

Annelik: 2024 sinemasında anneler ve annelik, alışılmışın dışında şekillerde beyazperdeye taşındı. Bunlar arasında en dikkat çekici olanlar, kendisinin ve çevresindeki annelerin deneyimlerinden yola çıkan Elizabeth Sankley’nin anlatması oldukça güç postpartum dönemini sinemada cadı temsilleri üzerinden anlattığı belgesel Witches, Amy Adams’ın performansı aracılığıyla çocuğu ile ilgilenmek için kariyerine ara veren bir annenin buhranını konu alan roman uyarlaması Nightbitch ve ıssız adaya düşen bir robotun burada bulduğu yetim kaz yavrusuna annelik ettiği animasyon The Wild Robot oldu.

B

Büyükanne: Yıllara meydan okuyan, ölmek üzere olan ya da ölmüş olan büyükannelere dair filmler de 2024 sinemasını şekillendirenlerdendi: 95 yaşındaki June Squibb’i komedi zamanlaması mükemmel bir aksiyon yıldızı büyükanneye dönüştüren Thelma, Tayland’ın Babam ve Oğlum’u denilebilecek kadar dokunaklı bir anneanne-torun hikayesi anlatan How to Make Millions Before Grandma Dies ve büyükannelerinin ölümünün ardından köklerini tanımak için onun doğduğu toprakları ziyaret eden iki kuzene odaklanan A Real Pain.

C

Brady Corbet: Oyuncu olarak tanısak da önce The Childhood of a Leader (2015), ardından Vox Lux (2018) ile umut vaat eden bir yönetmen de olduğunun sinyallerini veren Corbet, bu yıl The Brutalist ile tam bir “yönetmenlik gösterisine” imza attı ve Venedik Film Festivali’nde En İyi Yönetmen seçildi. Oscar için de güçlü yarışçılardan biri...

Ç

Çekişme: Hırs, rekabet ve çekişme Challengers ile tenis kortlarına, Conclave ile Vatikan’ın kapalı kapıları ardına taşınırken en güçlü çekişmeleri bireyi kendisiyle karşı karşıya getiren filmlerde izledik: The Substance ve A Different Man, yaşlı ve genç ya da eski ve yeni bedenler arasında çatışmalar, çekişmeler ve ikilemler yarattı.

D

Dogpool: Son yıllardaki sektörel gelişmeler sonucunda nihayet bir araya gelebilen X-Men ve MARVEL sinema evrenlerinin ilk meyvesi Deadpool & Wolverine oldu. Film, süper kahraman filmlerinin ve ana akım sinemanın en ayrıksı karakterleri Deadpool ve Wolverine’ini buluşturması bir yana, Dogpool karakteri aracılığıyla “dünyanın en çirkin köpeği” olarak anılan Peggy’e istihdam sağlamasıyla da dikkat çekti.

^{Dogpool (Peggy the Dog) ve Deadpool (Ryan Reynolds) | Kaynak: MARVEL Studios}

E

Ergenlik: Farklı ülkelerde, farklı dönemlerde, farklı kültürlerde ergenlik sancılarına ve büyüme hikayelerine Bird, Didi, Incoming ve Yurt gibi filmler sayesinde tanık olsak da, ergenliği ve ergen beynini anlamamızı en iyi Kaygı, Gıpta, Utanç ve Bıkkınlık’ı birer karaktere dönüştüren Inside Out 2 sağladı.

F

Filistin: The Zone of Interest ile Oscar ödülüne uzanan Jonathan Glazer’ın savaş karşıtı ödül konuşmasına itiraz eden yüzlerce imzanın arasında sevilen sinemacıların olmasının hayal kırıklığıyla başlayan yıl, Berlin Film Festivali başta olmak üzere birçok kurumun savaş karşıtlığını ve Filistin’de sürmekte olan soykırımı kınamayı Antisemitizm ile karıştıran tutumuyla daha da üzücü bir hâl aldı. Öte yandan Filistinli sinemacılar, No Other Land belgeseli ve kolektif film From Ground Zero ile her şeye rağmen sinema yapmaya devam ettiler. 

G

Glicked: Bir Barbenheimer değildi belki ama, yılın merakla beklenen iki zıt filmi Gladiator II ve Wicked’ın aynı gün, 22 Kasım 2024’te gösterime girmesi benzer bir heyecan yarattı. Glicked, 7 Aralık’ta Paul Mescal’in konuk olduğu SNL bölümünde böyle tiye alındı.

H

Hapishane: Yılın en merak edilen filmlerinden, hapishanedeki Joker’in başından ve zihninden geçenleri konu alan müzikal Joker: Folie à Deux aynı zamanda yılın en büyük hayal kırıklıklarından olsa da, hapishanede geçen drama ve belgesel filmleri Sing Sing ve Daughters ilham verici ve duygusal hikayeler anlattı.

I

Erdi Işık: Türkiye sineması bu yıl Erdi Işık imzalı senaryolarla zenginleşti: Önce Erdem Tepegöz’ün yönettiği Netflix orijinal filmi Kül, ardından yılın en iyi yerli yapımlarından, Nadim Güç’ün yönettiği bol ödüllü Mukadderat, son olarak da Işık’ın kendi tiyatro oyunundan uyarladığı ve Ceylan Özgün Özçelik’in sinema diliyle zenginleşen On Saniye geldi.

İ

İranlı Kadınlar: İranlı kadınların özgürlük mücadelesi, baskıcı rejime boyun eğmeyen kararlılıkları ve dayanışmaları farklı türlerde filmlerle perdeye yansıdı. Bunlar başörtü zorunluluğunun etkilerini kişisel bir arşiv üzerinden anlatan belgesel My Lonely Planet, filmi nedeniyle sürgündeki Mohammad Rasoulof’un The Seed of the Sacred Fig ve ikinci baharını yaşayan hayat dolu bir İranlı bir kadını merkezine alan My Favourite Cake idi.

J

Jesse Plemons: Jesse Plemons, üç ayrı karakteri canlandırdığı Lanthimos filmi Kinds of Kindness’ta da dikkat çekici bir performans sergilese de, asıl yeteneğini kısacık bir rolde karşımıza çıktığı Civil War’da gösterdi.

K

Kardeşler: Türkiye sinemasında Bildiğin Gibi Değil ve Mukadderat, dünya sinemasında His Three Daughters, ölen ya da ölmek üzere olan babalar nedeniyle uzaklaşmış kardeşleri bir araya getirdi. Hard Truths’ta iki kız kardeşin çatışmasını, animasyon Memoir of a Snail’de ise aralarına mesafeler girmiş iki kardeşin kavuşma çabasını izledik.

^{His Three Daughters filminde kız kardeşleri canlandıran Natasha Lyonne, Elizabeth Olsen ve Carrie Coon | Kaynak: Netflix}

L

Luca Guadagnino: A Bigger Splash, Call Me by Your Name ve Suspiria gibi filmlerin yönetmeni Luca Guadagnino, yılın en üretken isimlerindendi. Filmografisini Challengers ve Queer ile zenginleştirdi.

M

Müzikal: Müzikal filmler açısından oldukça zengin bir yıldı. Emilia Pérez ve Wicked başarı üzerine başarı eklerken, Joker: Folie à Deux ve Mean Girls beklediğini bulamadı. Müzikallere müzik filmleri ve ünlü müzisyenlerin biyografileri eşlik etti: A Complete Unknown, Back to Black, Bob Marley: One Love, Kneecap ve Piece by Piece sayesinde 2024 müzik dolu bir sinema yılı oldu.

N

Nicholas Hoult: Yılın menajeri kutlanması gereken ismi, üç filmde birden karşımıza çıkan Nicholas Hoult oldu. Oyuncu, Clint Eastwood’un mahkeme filmi Juror No.2, Robert Eggers’ın Dracula uyarlaması Nosferatu ve Justin Kurzel’in suç draması The Order’ın başrollerini üstlendi. 

O

Opera: Opera tarihinin en ikonik isimlerinden Maria Callas, Pablo Larraín’in Maria’sı sayesinde Angelina Jolie’nin bedeninde canlandı. Öte yandan Türk müzik tarihinin ilk operası Özsoy’un yapım sürecini konu alan Bir Cumhuriyet Şarkısı filmi bizi 1930’ların Türkiye’sine götürdü.

Ö

Ölüm: Ölümü yaklaşanlar güçlü dramalar The Room Next Door ve How to Make Millions Before Grandma Dies’da, ölümü ardından tanınanlar belgesel The Remarkable Life of Ibelin’de ağlattı; ölemeyenler ise Hemme’nin Öldüğü Günlerden Biri ile güldürdü.

P

Prequel: Devam filmlerine alıştığımız, devam filmlerinden sıkıldığımız günümüz Hollywood’unda 2024 başarılı öncül filmlerin, yani prequel’lerin yılıydı. A Quiet Place: Day One, Furiosa: A Mad Max Saga, Mufasa: The Lion King, Transformers One ve Wicked bizi tanıdık hikayelerin öncesine ya da başlangıcına götürdü.

Q

Queer: Guadagnino’nun Queer’ini MUBI Fest’in açılış filmi olarak izlemeyi iple çekerken, filmin gösteriminin Kadıköy Kaymakamlığı tarafından yasaklanmasının ardından MUBI Fest de iptal edildi. Yılın hiç izleyemediğimiz en iyi filmi, “toplum barışını tehlikeye atacak provokatif içerik” taşıdığı gerekçesiyle yasaklandı. 

R

Robot: Yapay zekayı ekonomiden sanata her alanda konuşmadan duramadığımız 2024’te yapay zekaya ve robotlara dair filmler de olağan bir tema haline geldi. Afraid’de AIA ile, Alien: Romulus’ta Andy ile, Atlas’ta Harlan ile, The Wild Robot’ta Roz ile tanıştık; kimini çok sevdik, kiminden ürktük.

S

Sebastian Stan: Yıla damgasını vuran oyunculardan biri olacağı henüz yılın ilk aylarında Berlin Film Festivali’nde kazandığı En İyi Başrol Performansı ödülüyle anlaşılan Sebastian Stan, The Apprentice’de Donald Trump’ın gençliğini, A Different Man’de ise yüzündeki şekil bozukluğunu giderdikten sonra kendisi de değişen bir adamı canlandırdı.

^{Sebastian Stan, The Apprentice ve A Different Man filmlerinde | Kaynak: İKSV}

Ş

Şeytan: Korku filmlerinin vazgeçilmezlerinden olan Şeytan’ı bu yıl The Exorcism gibi birçok filmde klişeleşmiş hikayelerde görmeye devam ettik. Öte yandan Orta çağ Avrupa’sındaki kadınlardaki etkilerini gördüğümüz The Devil’s Bath, bir canlı televizyon programına konuk olduğu The Late Night with the Devil ve Noel Baba yerine ona yollanan bir mektuptan yola çıkan komedi Dear Satan çok daha özgün Şeytan tasvirleri sundu.

T

Touché: Yılın en sevilen, en çok konuşulan filmlerinden, Altın Palmiye ödüllü Anora’nın Mikey Madison ve Yuri Borisov’un canlandırdığı iki karakteri Ani ve Igor arasında geçen, kusursuz yazılmış bir diyalogun kilit sözcüğü: Touché

U

Uyanış: 2024 sinemasındaki uyanışlar The Hypnosis ile Kuzey Avrupa sinemasına, Mukadderat ile Türkiye sinemasına etki etti, hatta bir heykelin uyanışı olarak belgesel sinemaya Dahomey ile yansıdı. 

Ü

Ün: Kurmaca ünlüler, hatta kurmaca süper ünlüler 2024 sinemasının hem korku filmlerinde hem romantik komedilerde tercih ettiği öznelerdendi. Smile 2 ve Trap filmleri korku unsurlarını gözler önündeki şarkıcıların üzerine salarken, orta yaşlı kadınlarla genç erkekleri eşleştiren romantik komediler The Idea of You ve A Family Affair’de sırasıyla bir boyband solisti ile bir film yıldızını izledik.

V

Veli: 2024 sineması, okul koridorlarından ve öğrencilerden çok eğitimci odaları ve veli toplantılarıyla ilgilendi. Norveç’ten Armand ve Türkiye’den On Saniye’de problematik velilerle tanıştık.

W

Willem Dafoe: “Bin bir surat” Willem Dafoe, kısa ama etkili rollerle en çok izlediğimiz oyunculardan oldu. Beetlejuice Beetlejuice, Kinds of Kindness, Nosferatu, Pet Shop Days ve Saturday Night derken, oyuncu için oldukça meşgul geçen bir yıldı.

X

MaXXXine: Ti West’in üçlemesi X ve Pearl’ün ardından gelen MaXXXine ile sona erdi.

^{The Substance yeşili | Kaynak: IMDb}

Y

Yeşil: Müzik endüstrisinde yıla damgasını vuran “brat yeşili” sinemayı da es geçmedi. “Brat yeşili”, sinemaseverler için The Substance nedeniyle “Cevher yeşili” ya da Wicked nedeniyle “Elphaba yeşili” gibi anlamlar da kazandı.

Z

Zendaya: Yılın en çok konuşulan iki filminde oynayan, Challengers’da iki erkeği parmağında oynatırken Dune: Part Two’da ikonik bir savaşçıya dönüşen Zendaya, 2024 sinemasının en güçlü kadınıydı.