Airbnb'nin varoluşsal sancıları: 'Her şeyin uygulaması' olma yolu nereye çıkacak?

Paretoİş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.
Dijital dünyanın köklü platformlarında orta yaş bunalımı, kullanıcı ilgisinin taze tutulamadığı ve yeni nesil teknolojilere ayak uydurma konusunda problem yaşandığı noktada başlıyor. Dünyanın en popüler konaklama rezervasyonu platformu Airbnb de bugün tam olarak böyle bir krizin içinden geçiyor.
Yola ev paylaşımı fikriyle çıkan platform, artık hayatın her anına dokunan bir süper uygulamaya dönüşme hayali kuruyor. CEO Brian Chesky’nin liderliğinde başlayan dönüşüm, Airbnb’yi yalnızca konaklama hizmeti sunmanın ötesine geçirerek deneyim odaklı yeni bir ekosistemin merkezine yerleştirmeyi hedefliyor.
Nasıl başladı?
Eski okul arkadaşları Brian Chesky ve Joe Gebbia, 2007 yılında San Francisco’ya taşındıklarında oturma odalarına bir şişme yatak atıp odayı bir pansiyona dönüştürme fikri üzerinde çalışmaya başladılar. “AirBed & Breakfast” adını verdikleri bu girişime, Chesky'nin eski ev arkadaşı Nathan Blecharczyk de 2008 yılında katıldı. Üç kurucu ortak, el ele vererek kahvaltı dahil kısa süreli konaklama rezervasyonu yapmaya olanak tanıyan bir web sitesi kurdu.
Ünlü bilgisayar bilimcisi Paul Graham, yalnızca 1 yıl sonra, 2009’da üç kurucuyu Y Combinator’ın girişim hızlandırma programına davet etti. Program, girişime %6’lık bir pay karşılığında 20 bin dolar finansman sağladı. Aynı yılın Mart ayında şirketin adı “Airbnb” olarak kısaltıldı.
2011 yılındaki South by Southwest konferansında uygulama kategorisinde ödül alan platform, 2014 yılında sitesi ve mobil uygulamasında tasarımını baştan aşağı yenileyerek logosunu güncelledi. COVID-19 salgını ise şirket tarihinin en çetin sınavlarından biri oldu. Pandemi sırasında bazı şehirlerde rezervasyonlar %90’ın üzerinde düşüş gösterirken şirket, küresel işgücünün %25’iyle yollarını ayırmak zorunda kaldı. 2020 sonunda ise Airbnb, hisselerini Nasdaq’da listeleyerek halka açık bir şirket hâline geldi.
- Platformun güncel olarak 2 milyardan fazla kullanıcısı bulunuyor.
Bir orta yaş krizi
Şirketin orta yaş bunalımına girip aynaya bakmaya başladığı 2023 yılı, Chesky’nin yeni bir dönemin ayak seslerini duymaya başladığı yıl oldu. Aile buluşmasını bir hafta önce yapan ve herhangi bir tatil planı bulunmayan CEO, Şükran Günü’nü San Francisco’daki dairesinde yalnız geçirdi. Kurucusu olduğu Airbnb’nin bir konaklama rezervasyonu platformundan fazlası olmasını isteyen Chesky, Amazon’un her kategoriden ürün satan bir platforma dönüşmeden önce yalnızca kitap satan bir çevrimiçi pazaryeri olduğunu hatırladı.
CEO, en başından beri Airbnb’nin de benzer bir genişlemeye gitmesi gerektiğine inanıyordu. Fakat güvenlik endişeleri, yasal düzenlemeler ve pandemi, şirketin bu hedefi hayata geçirmekte gecikmesine yol açtı. Airbnb, artık hırslı girişimcilerin veba gibi korktuğu bir kelimeyle etiketlenme tehlikesiyle karşı karşıyaydı: “Olgun.”
Dönüm noktası: Chesky, Airbnb’yi pek çok farklı kategoride hizmet sunan bir platform hâline getirme vizyonunu hayata geçirme konusunda kararlıydı. Airbnb’nin uzun yıllardır inşa ettiği deneyimin platformu rakiplerinden daha güvenilir hâle getireceğine inanan CEO, bu güvenilirliğin farklı pazarlara adım attıklarında bir avantaj yaratacağını düşünüyordu.

Chesky, yalnız geçirdiği tatil boyunca yemek masasında, kanepede, yatakta ve zaman zaman ofisinde dur durak bilmeden Airbnb’yi yeniden yaratmaya yönelik planlarını yazmaya başladı. Kullanıcılar, uygulamayı yalnızca seyahatlerinde değil, bir portre fotoğrafçısı, kişisel antrenör veya aşçı aradıklarında ve hatta kimliklerini doğrulamak istediklerinde de ziyaret etmeliydi.
“Biz sadece bir tatil uygulaması değiliz. Bir platform, bir topluluk olacağız” fikrinden yola çıktığını dile getiren Chesky’nin bilinç akışı sırasında aldığı notlar, birkaç gün içinde 10 bin kelimeyi buldu. Chesky, bu notları herkes tarafından anlaşılabilmesi için 1.500 kelimeye kadar düşürdü ve tatil sonrası Airbnb’nin yönetim ekibini toplayarak notların birer kopyasını dağıttı.
İki yıl geçmeden Airbnb, bu notlarda yer alan tüm aksiyon planlarını harfi harfine hayata geçirmeye başladı.
Platform, bir süper uygulamaya dönüşüyor
Airbnb, bu iki yıllık çalışmanın bir sonucu olarak geçen ay 200 milyon dolarlık yatırımla hayata geçireceği yeniden yapılanma planının ilk aşamasını başlattı.
İlk aşamanın en önemli parçası, “Deneyimler” sekmesinin platforma entegre edilmesi olacak. Bir sonraki aşamada platform, Airbnb’deki kullanıcı profillerini neredeyse bir pasaport kadar güvenilir bir kimlik doğrulama yöntemi hâline getirme hedefi üzerinde çalışacak. Ayrıca platforma gelecek yapay zeka entegrasyonu, kullanıcıların konaklamalarını, seyahatlerini, gezilerini ve katıldıkları atölyeleri planlayabilecek bir sanal asistan yaratacak.
Perspektif: Bulunduğu dönüm noktasını “43 yaşındayım ve bir yol ayrımındayım. Ya bitirmek üzereyim ya da yeni başlıyorum” ifadeleriyle anlatan Chesky, geçen ay Wired yazarı Steven Levy ile buluşarak yenilenen Airbnb uygulamasının bir önizlemesini gösterdi. Toplantıya şirketin ürün pazarlama biriminin lideri Jud Coplan ve tasarım biriminin başkan yardımcısı Teo Connor da katıldı. Levy, Airbnb mühendisleri ve tasarımcılarının uygulamayı sıfırdan inşa ettiğini gözlemledi.
- Chesky, bu yeniden inşa süreci için Apple’ın eski baş tasarımcısı Jony Ive’ın tasarım şirketi LoveFrom ile de işbirliği yaptı.
Ayrıntılar: Chesky’ye göre kullanıcılar, Airbnb’yi yalnızca yılda 1-2 kez kullanıyor. Bu nedenle uygulama tasarımının olağanüstü basit olması gerekiyor. Yeni versiyonda uygulama açıldığında kullanıcıları farklı işlevlere açılan bir kapı görevi gören üç simge karşılıyor. Standart konaklama rezervasyonları ev simgesi, "Hizmetler" sekmesi zil simgesi, “Deneyimler” sekmesi ise bir sıcak hava balonuyla gösteriliyor. Chesky, tüm ikonların adını vermek istemediği eski bir Apple tasarımcısı tarafından çizildiğini söylüyor.

Uygulamada ayrıca, profil sayfaları da ciddi bir revizyondan geçiyor. Chesky, Airbnb'nin ev sahipleri ve misafirlerin kimliklerini doğrulama süreçlerini güçlendirerek güvenilirliğini artırmayı hedefliyor. “Güvene ihtiyacınız var” diyen CEO, Airbnb için kimlik doğrulamasının kritik önem taşıdığına işaret ediyor. Kullanıcı profillerini birincil internet kimliğine dönüştürmeyi hedefleyen platform, bu doğrultuda biyometrik veri ve resmî kimlik kartı gibi doğrulama çözümü seçeneklerini de değerlendiriliyor.

Ek olarak: Airbnb, “Hizmetler” sekmesinde cilt bakım uzmanı, fotoğrafçı, manikürcü, masöz, şef, saç stilisti, makyaj sanatçısı, tesisatçı, araba tamircisi, temizlik personeli ve kişisel antrenör gibi pek çok uzman hizmet sağlayıcının hizmetlerine erişilebilmesini mümkün kılmayı hedefliyor. Bu plan kapsamında platform, aylardır yüzlerce uzmanın özgeçmişini, sertifikalarını ve danışan yorumlarını inceliyor. Ayrıca tüm hizmet sağlayıcılar, profesyonel olarak fotoğraflanıyor. Airbnb, bu hizmetler için ödenen ücretlerden %15 komisyon almayı planlıyor.
Platform ayrıca, mesajlaşma işlevlerini de geliştiriyor. Bu sayede deneyimlerini paylaşmak isteyen gezginlerin topluluk oluşturması, birbirleriyle iletişimde kalması ve Airbnb’yi bir sosyal medya platformu gibi kullanarak fotoğraf ve video paylaşması hedefleniyor.
Öte yandan: Yeniden yapılanmanın kalbindeki “Deneyimler” sekmesi ise mimarlarla yapılacak bina turları, Michelin ödüllü şefler tarafından verilecek pastacılık atölyeleri veya profesyonel fotoğrafçılarla yapılacak şehir gezileri gibi niş aktivitelere odaklanıyor. Chesky, şimdiden kullanıcılar için 650 şehirde 22 binden fazla deneyim derlediklerini söylüyor.
‘Pandemi Airbnb’nin dönüm noktasıydı’
Airbnb, şu anda kâr eden bir şirket olsa da pek çok kez başarısız dönemler yaşadı. Bu dönemlerin hiçbiri, şirketin kepenk kapatmasına neden olmadı. Chesky’ye göre ilk sıçramadan sonra oldukça az pazarlama çalışması yapmaları ve güçlü bir deneyim akışı sağlamamaları, bu başarısızlıkların ardındaki taktiksel hatalardı. Fakat asıl sorun Airbnb’nin bugüne kadar yeniden yapılanma çabasını destekleyecek bir kullanıcı kitlesine ve ekosisteme ulaşamamış olmasıydı.
Perde arkası: Chesky, Airbnb kurulduğunda diğer iki kurucudan daha dışa dönük bir mizacı olduğu için CEO’luk görevini üstlendi. Bu unvan, 2010’a kadar resmîleştirilmedi. 2011 yılında Airbnb kullanan bir ev sahibi, konaklama yapan kullanıcının evini yağmaladığını açıkladığında şirket, ilk büyük krizini yaşadı. Evdeki tüm değerli eşyalar çalınmış, çalınmayanlar ise bir şöminede yakılmıştı. “Banyodan gelen ölümcül koku korkunçtu” diyen ev sahibi, şirketin yarattığı neşeli anlatıyı kısa bir süreliğine yok etti.
Bu kriz döneminde Chesky, şirketin yüzü oldu ve uygulamaya koymakta oldukça geç kaldıkları güvenlik politikalarını kullanıma sundu. Takip eden yıllarda da CEO, lider pozisyonunu sağlamlaştırdı.
Pandemi, Airbnb’nin karşılaştığı ikinci büyük krizdi. Şirket, COVID-19 salgını başladıktan sonraki 8 hafta içinde iş hacminin %80’ini kaybetti ve her dört personelden birini işten çıkarmak zorunda kaldı. “Pandemi şirketin dönüm noktasıydı” diyen Chesky, bugün rezervasyon hacminin 2020 öncesindeki seviyeleri aştığını söylüyor.

Chesky ayrıca, yeniden yapılanma sürecinin kendisi için ne anlama geldiğini şu ifadelerle anlatıyor:
“Kendimi biraz tatil evi kiralama elemanı gibi hissettim. Sanki şirket olarak biraz hafife alınıyorduk.”
Asıl sihrin teknoloji olmadığına ve bir deneyimi paylaştığınız kişiyle kurduğunuz bağda yattığına işaret eden Chesky, “Zamansız olan sihir, yaşamınızın sonuna geldiğinizde hatırladığınız şeydir” diyor. Hiçbir zaman içinde bir elektronik cihaz olan bir rüya görmediğini vurgulayan CEO, asıl önemli olanı vurgulama işinin bilinçaltına bırakılması gerektiğinin de altını çiziyor.










