Algoritma vs Öğrenciler

Birleşik Krallık’ta yer alan okulların öğrencileri için tasarlanan ve girilemeyen sınavların notlarını tahmin eden yapay zekâ sistemi ciddi protestolara sebebiyet verdi.

Quando

Quando

Her salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.

Birleşik Krallık’ta yer alan okulların öğrencileri için tasarlanan ve girilemeyen sınavların notlarını tahmin eden yapay zekâ sistemi ciddi protestolara sebebiyet verdi. 

  • Neler oldu? Salgın döneminde öğrencilere sınav yapamayan okullar, online sınavlar yerine öğretmenlerinin öğrencilerin durumlarına dair yaptığı tahminlerden çıkarım yapabilen bir algoritma geliştirdi. Böylelikle öğrencilerin notlarının tahmin edildiği varsayılırken, öğrencilerin aldıkları notlardan sonra eyleme geçmesi sistemi gündeme taşıdı. Aslında sistem iki ana bileşeni kullanıyordu; öğretmenlerin öğrencileri yerleştirdiği bir sıralama ve okulların form durumu.
     
  • Birleşik Krallık Yeterlilik Ölçme ve Sınav Kurulu ‘Ofqual’ (Office of Qualifications and Examinations Regulation) sadece öğrencilerin sıralamasından ve okullarının geçmişteki performanslarından geliştirdiği sistemin yeterli duyarlılık hesabı olmaması bir yana, düşük profile sahip okullardaki öğrencilere önyargı uyguladığı iddiasıyla da eleştirildi. Zira modele göre; eğer siz A sınıfında yer alan ve geçmişte iyi performans göstermiş okullardan birindeyseniz ve öğretmeninizin sizi yerleştirdiği sıralama düşük de olsa okul başarısından dolayı kötü performansa sahip okuldaki öğrencilere karşı avantaj elde ediyorsunuz. Birleşik Krallık’ta bulunan aynı seviyedeki okulların kötü performans gösterenlerinin ise ortak bir paydası var; gelir durumu düşük olan bölgelerde yer almaları. Yani bilgisayar dolaylı yoldan da olsa öğrencilerin sosyo-ekonomik durumuyla bağlantılı bir sonuç vermiş oluyor.
     
  • Diğer yandan sistemle ilgili bir başka detay daha ortaya çıktı, modelin temel taşlarından olan öğretmen tahminlerinin çoğu okulda kendi öğrencileri için fazla cömert olduğunu fark eden analistler, bu etkiyi kısıtladı. Öğretmenlerin sıralamalarını hesaba katarken, notları hakkında yaptıkları tahminleri elediler. BBC’ye göre eğer öğretmen notları elenmesiydi son 70 yılın en yüksek not ortalaması ortaya çıkacaktı. Fakat tahminler yerine geçmiş verilerin ağırlığı artırılınca notların %40’ı düşüş gösterdi. Sonuç olarak, Ofqual’ın kullandığı algoritma ortalama öğrencileri ve okulları kurtarırken, sürüden ayrı diyebileceğimiz kötü şartlarda başarı elde edebilen öğrencilerin önünü kesti. Bununla beraber genel anlamda da düşük gelire sahip bölgelerdeki okullara karşı uyguladığı dezavantaj durumu, en çok bu okulların olumsuz yönde etkilenmesine sebep oldu.
     
  • Son durum nedir? Birleşik Krallık’ta farklı bölgelerde düzenlenen öğrenci protestoları sonuç verdi ve Ofqual uygulanan sistemin hatalı olduğunu, modele bağlı değerlendirmelerin iptal edileceğini açıkladı. Yanlış yolu seçtiklerini söyleyen Ofqual yöneticisi Roger Taylor, öğretmenlerin verdiği ödevler üzerinden bir notlama uygulayacaklarını söyledi. Teknolojik bağlamda bakıldığında bir ilk olan ve başarısızlıkla sonuçlanan bu girişimin arkasında algoritmanın kullandığı parametrelerin sığlığı kadar, insan davranışı ve olasılıklarının kişi bazında detaylı veri toplanmadığı sürece ortalamadan başka sonuç vermeyeceği de kanıtlanmış oldu.
Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Quando

Quando

Her salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.

NEREDE YAYIMLANDI?

QuandoQuando
∙

BÜLTEN SAYISI

🖨️ Öğrenci düşmanı algoritmalar

Sayımızda Epic Games’in epik mücadelesine, Apple’ın silikonlarına ve öğrenci düşmanı algoritmanın hikâyesine yer verdik.

20 Ağu 2020

🖨️ Öğrenci düşmanı algoritmalar

YAZARLAR

Quando

Quando

Her salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

QuandoQuando
∙

HİKAYE

Flörtte yeni uyumluluk kriteri: AI savunan biriyle sevgili olur muydunuz?

Flört dünyasında artık siyasi görüşler, yaşam tarzları ve gelecek planları kadar, yapay zekaya bakış açısı da bir uyumluluk kriterine dönüşüyor. Kimileri, yapay zekayı günlük kararlarında kullanan biriyle flört etmeyi reddederken kimileri, yapay zeka sektöründe çalışan bir partneri özellikle tercih ediyor. Araştırmalar, teknolojiye yönelik tutumun romantik ilişkilerde giderek daha belirleyici hâle geldiğini gösteriyor.

Doğa Yurduneri

·

18 Kas 2026

Flörtte yeni uyumluluk kriteri: AI savunan biriyle sevgili olur muydunuz?
QuandoQuando
∙

HİKAYE

Sahte nostalji: Yapay zeka hatıralarımızı yeniden mi yazıyor?

Bir zamanlar fotoğrafları bulanık anılarımızı yeniden hatırlamak için açardık. Şimdiyse yapay zekayla fotoğrafları hatırladığımız anılara uygun hâle getirebiliyoruz. Peki bir fotoğrafın düzenlendiğini bugün biliyor olmamız, yıllar sonra da hatırlayacağımız anlamına geliyor mu? Araştırmalar, sonradan eklenen ayrıntıların zamanla gerçek anılarımıza karışabileceğini gösteriyor.

Berk Bayri

·

17 Kas 2026

Sahte nostalji: Yapay zeka hatıralarımızı yeniden mi yazıyor?
QuandoQuando
∙

HİKAYE

Teknoloji ekosisteminden iklim krizine karşı en sıra dışı 10 çözüm

Türkiye'nin başkanlığını ve ev sahipliğini üstlendiği iklim konferansı COP31, 9 Kasım Pazartesi günü Antalya'da başladı. Zirve, teknoloji ve girişim ekosisteminde iklim krizi için geliştirilen çözümleri de yeniden gündeme taşıdı.

Doğa Yurduneri

·

15 Kas 2026

Teknoloji ekosisteminden iklim krizine karşı en sıra dışı 10 çözüm
QuandoQuando
∙

HİKAYE

ABD ara seçim sonuçları teknoloji sektörü için ne ifade ediyor?

ABD ara seçimleri, Donald Trump yönetiminin teknoloji sektörüne yönelik politikalarının geleceği açısından yeni bir dönüm noktasına işaret etti. Hem Temsilciler Meclisi'nde hem de Senato'da daha fazla sandalye kazanan Demokratların ABD Kongresi’nin her iki yasama kanadında da çoğunluğu elde etmesi, son iki yılda izlenen politikaların yeniden tartışmaya açılabileceğini gösterdi.

Doğa Yurduneri

·

10 Kas 2026

ABD ara seçim sonuçları teknoloji sektörü için ne ifade ediyor?
QuandoQuando
∙

HİKAYE

Çocuklar için sosyal medya yasağı: 15 yaş sihirli bir eşik mi?

Çocukların sosyal medyada korunması üzerine yapılan tartışmalar, kaç yaşında hesap açabilecekleri sorusunun ötesine geçiyor. Türkiye’de 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal medya kısıtlaması getiren yasa, 1 Kasım itibarıyla yürürlüğe girdi; ancak e-Devlet üzerinden henüz somut bir işlem mekanizması başlatılmış değil. Uzmanlara göre teknik altyapıdaki bu belirsizliğin ve salt yaş sınırının ötesine geçilmesi ve çocukları dijital dünyanın içinde güçlendirecek bir eğitim ve platform sorumluluğu modeli benimsenmesi gerekiyor.

Nihan Bora

·

10 Kas 2026

Çocuklar için sosyal medya yasağı: 15 yaş sihirli bir eşik mi?