Bir şarkının hatırlattıkları, bir öykünün şarkıları

Bilirsiniz; bir şarkı, bir öyküyü hatırlatır bazen. Ya da tam tersi.
Bir şarkının hatırlattıkları, bir öykünün şarkıları

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

Her şey ve herkes birbirine bağlı. Dünyalılar olarak bunu en iyi anladığımız dönemde, biz de birbirimizin düşünce akışları içine dalıp zihnimizde iz bırakan şarkıları, içinde kaybolduğumuz öyküleri yakalayıp çıkardık. Her şarkı bir öyküyü, her öykü bir şarkıyı çağırdı.

Artemis Günebakanlı & Muhammed Atalay

Grandaddy - The Crystal Lake (Piano Version)
Artemis: Hayatın değişim hızı kaygı verici noktaya geldiğinde, rahatlamak için kişiliğimizin, zevklerimizin oluştuğu yıllarda dinlediğimiz müziklere dönmek evrensel bir korunma mekanizması. Grandaddy’nin 2000 yılında çıkardığı indie mücevheri The Sophtware Slump albümü de benim için öyle bir güvenlik ağı. Bu güvenlik ağı, geçtiğimiz günlerde albümün 20'nci yaşı vesilesiyle yayımlanan piyano versiyonuyla hem yeni bir kimlik kazandı hem de ergenliğimin gece yarılarında, evdeki herkes uyuduktan sonra televizyonun sesini en kısıkta tutarak izlediğim MTV’de duyup bir daha hiç unutmadığım The Crystal Lake’in bu sakin hâliyle sanki bir döngüyü tamamladı.

Cenk Hikâyeleri, Yaz Bitti...
Muhammed: Uzun gelen öğleden sonraları, pencereden dışarıya bakarken içerideki güvenli alanımda okuduğum Murathan Mungan öykülerini, şiirlerini hatırladım. Çok güzel ifade ettiğin “evrensel bir korunma mekanizması”, kendi okur dünyamdaki saf-düşünceli ayrımını da getirdi aklıma. Bir yanım o dünyanın içine kendimi tamamen bırakmak isterken diğer yanım, okuduğumun bir kurmaca olduğunu hatırlatıyordu bana. "Burdan çıkmalı" diye düşünürken yolu kaybetmek unutulmaz manzaralar anlamına geliyordu.

Massive Attack - Daydreaming
Artemis: Pencereden dışarı bakmayı da başkalarının pencerelerinden içeri göz atmayı da seviyorum. Zamanımın azımsanmayacak bir kısmını pencere kenarında, gündüz düşlerine dalarak geçiriyorum. Bahsettiğin kendini bırakma isteğiyle gerçekliğe dönüş arasındaki çatışma tanıdık. Yolu kaybettiğinde bulacakların, beklemediğin kadar güzel olabiliyor. Shara Nelson’ın “Kendi alanımda durup sessizce gözlemliyorum.” diyen vokaliyle Daydreaming, 30 yıl öncesinin kaosu içinde kendine müzikle bir alan yaratabilmeyi anlatıyor. Herhâlde bu yüzden hâlâ güncel tınlıyor.

Kırmızı Kazak, Okumanın Hâlleri ve Ne Kitapsız Ne Kedisiz
Muhammed: Durup sessizce gözlemlemek, kendi alanını oluşturmak ve Massive Attack, aklıma okuduğum güzel deneme kitaplarını getirdi. Meltem Gürle’nin Kırmızı Kazak'ı, Sırma Köksal’ın Okumanın Hâlleri ve tabii ki en sevdiğim Bilge Karasu’nun Ne Kitapsız Ne Kedisiz'ı kaosun içinde hep kendi sözcüklerimi bulmamı sağladı. Bazen ne kadar unutsam da bu sözcükleri, ara ara hatırlatmak için bana ses ettiklerini düşünürüm. Hatırladığım kadar unuttuğum -belki de tekrar okumak için unutmak istediğim- yazarlar ve kitapların bu yüzden hep ayrı ve özel bir yeri oldu. Ne Kitapsız Ne Kedisiz’in arka kapağında yazan “Baktığımı biliyor, susuyor, önüne bakıyor. Ne düşündüğünü bildiğimi biliyor." cümlesini belki de bu sebepten çok iyi anladığımı düşünürüm. 

Rodriguez - This Is Not a Song, It’s an Outburst: Or, the Establishment Blues
Artemis: Unutuluştan geri dönme düşüncesi bana Sixto Rodriguez’i hatırlattı. Detroitli müzisyen 70’lerin başında çıkardığı, Amerikan yaşamını işçi sınıfının gözünden anlatan albümler başarısız olunca, hayatına işçi olarak devam etmiş; şarkılarının 70’ler boyunca Güney Afrika radyolarında çalınarak büyük bir dinleyici kitlesi kazandığından ancak 1997’de, kızı kendisiyle ilgili bir web sitesine rastlayınca haberdar olmuştu. 2012 tarihli, Oscar ödüllü belgesel Searching For Sugar Man'de anlatılan bu hikâyenin devamı, sanatçıyı dünyanın her köşesindeki festivallerin sahnelerine taşıdı. Rodriguez’in “Bu sistem yakında öfkeli, genç bir şarkıya yenilecek.” kehaneti ne zaman gerçekleşecek, hâlâ beklemedeyiz.

John Cheever, Raymond Carver Öyküleri
Muhammed: Rodriguez’in müziği ve söylediklerin Cheever ve Carver öykülerini hatırlattı bana. Nedendir bilmem, sıcak bir yaz günü, konuşulacak olan neyse onun havayı kapladığı bir arabada bu şarkı çalıyor sanki. Anlatılacak olan şeyler kadar uzun bir yol hem de bu. 
Teşekkür ederim Artemis!


İllüstrasyon: Ece Tugay

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

NEREDE YAYIMLANDI?

DuendeDuende
∙

BÜLTEN SAYISI

Çağrışımlar ve birliktelikler üzerine

Bir şarkının izinde bir öykü, bir sahnenin izinde bir şarkı, bir sanatçının izinde bir kitap.

04 Ara 2020

Ece Tugay

YAZARLAR

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

DuendeDuende
∙

HİKAYE

Sinema yazarlarına sorduk: Hangi filmi hafızanızdan silip yeniden ilk kez izlemek isterdiniz?

Hollanda merkezli sinema zinciri Pathé ve Amsterdam merkezli kreatif ajans ACE, "Pathé REWIND" adlı bir deneye imza attı. Amaç, insanların sevdikleri bir filmi hipnozun etkisiyle ilk kez izliyormuş gibi hissedip hissedemeyeceğini görmekti. Biz de bu deneyden yola çıkarak Sinema Yazarları Derneği (SİYAD) üyelerine hangi filmi hafızalarından silip yeniden ilk kez izlemek isteyeceklerini sorduk.

Deniz Aytekin

·

13 Kas 2026

Sinema yazarlarına sorduk: Hangi filmi hafızanızdan silip yeniden ilk kez izlemek isterdiniz?
DuendeDuende
∙

HİKAYE

Burcu Fikretoğlu ile Orpheus’un izinde, varlıkla yokluk arasında: 'Taşların uykusunu taklit etmek'

Atina’da yer alan National Archaeological Museum, kalıcı koleksiyonunun içinde ilk kez çağdaş bir sanatçının solo sergisine ev sahipliği yapıyor. William Kentridge’in “Imitate the Sleep of Stones” adlı sergisi, Burcu Fikretoğlu küratörlüğünde izleyiciyle buluşuyor. Sergi, sevdiği Eurydice’yi yeniden hayata döndürmek amacıyla yeraltı dünyasına inen müzisyen Orpheus’un antik Yunan mitinden yola çıkıyor. Sergiyi küratörü Burcu Fikretoğlu’ndan dinledik.

Burcu Dimili

·

13 Kas 2026

Burcu Fikretoğlu ile Orpheus’un izinde, varlıkla yokluk arasında: 'Taşların uykusunu taklit etmek'
DuendeDuende
∙

HİKAYE

Lee Chang-dong'dan 'Possible Love': Direnişe bakmak

Lee Chang-dong’un "Possible Love"ı, 2009’daki Ssangyong Motor grevinden yola çıkarak sınıf çatışmasını, emeği ve başkalarının acılarına bakmanın etik sınırlarını sorguluyor. İşini kaybeden Choi Ho-seok ve eşi Ahn Mi-ok'a odaklanan film, kendi bakışını bu çifti filme çekmek isteyen Lee Ye-ji'nin gözüyle harmanlıyor. Bazı şeyler kamera orada olduğu için gizleniyor, bazıları ise kamera sayesinde ortaya çıkıyor.

Aslı Ildır

·

12 Kas 2026

Lee Chang-dong'dan 'Possible Love': Direnişe bakmak
DuendeDuende
∙

HİKAYE

Radu Jude: 'Benim sorumluluğum seyirciye değil, sinemaya karşı'

19. yüzyılda yaşamış Fransız bir hizmetçiyi, Rumen göçmen işçileri ve Roberto Rossellini'yi birbirine bağlayan ne olabilir? Radu Jude'ye sorarsanız, pek çok nokta... Yönetmen son filminde, birbirinden uzak görünen bu dünyaları biraraya getirerek ekonomik göçün görünmeyen insani bedellerine odaklanıyor. Viyana Film Festivali’ndeki sohbetimiz sinemadan siyasete, sömürüden iyi niyete, karamsarlıktan gerçekleri olduğu gibi görebilmeye uzandı.

Müge Turan

·

12 Kas 2026

Radu Jude: 'Benim sorumluluğum seyirciye değil, sinemaya karşı'
DuendeDuende
∙

HİKAYE

Dizi endüstrisinde kriz: Muhteşem yılların sonu mu geldi?

Yerli diziler dünya çapında milyarlarca izleyiciye ulaşırken bu başarıyı mümkün kılan set emekçileri ağır çalışma koşulları, güvencesiz sözleşmeler ve iş kazalarıyla karşı karşıya. Üstelik artan maliyetler nedeniyle birçok dizi yayından kalkıyor, en popüler diziler bile yeni bölüm yayımlayamıyor. Uzun zamandır derinden ve sessizce süren kriz, Türkiye’nin mevcut ekonomik düzenindeki sorunlar nedeniyle çok daha görünür hâle geldi. 

Ergin Bulut

·

11 Kas 2026

Dizi endüstrisinde kriz: Muhteşem yılların sonu mu geldi?