Bir yeni yıl klasiği: Viyana Filarmoni

Viyana’da Aziz Stephan Katedrali’ndeki Pummerin adındaki büyük zil dün geleneksel olarak yeni yılı müjdelemek için 12 kez çaldı. Ardından her yıl olduğu gibi Avusturya’daki tüm radyo ve televizyon kanallarından aynı anda Strauss’un The Blue Danube (Mavi Tuna Valsi) eseri yükseldi. Bu sabah bir başka yılbaşı geleneği tüm dünyadan takip edilecek: Viyana Filarmoni Orkestrası’nın Wiener Musikverein’da vereceği Yeni Yıl Konseri.

Türkiye hariç. TRT Kanal-2, her yıl 1 Ocak'ta naklen yayınladığı Viyana Filarmoni Orkestrası ile Berlin Filarmoni Orkestrası'nın geleneksel Yeni Yıl Konserleri'ni bu yıl programına almadı.

Aslında her yıl büyük bir huzurla izlediğimiz yeni yıl konserinin 84 yıllık tarihi her zaman aydınlık olaylarla anılmıyor. Konserlerin ilki, 1939’un yılbaşı gecesine denk geliyor. Orkestra, Nasyonal Sosyalist Parti’nin yılın en soğuk aylarında ihtiyaç sahiplerine yakıt satın almak amacıyla düzenlediği yıllık bağış toplama kampanyası Kriegswinterhilfswerk’e destek olmak için ilk konserini veriyor. 

Fikrin ortaya atılması ise biraz daha eskiye, 1920'lerin sonlarına gidiyor. Nazi Partisi'nin kültür komiserleri, Strauss galası fikrini naklen yayınlanabilecek, birleştirici bir etkinlik üzerine kafa yorarken buluyor. Savaşın hemen sona ermeyeceği açık hâle geldiğinde de orkestra, 1 Ocak 1941’de Johann Strauss'a adanmış bir konser veriyor. Savaşın ortasına denk gelen bu olay, bazılarına göre Viyana’nın bireyselliğinin bir ifadesi, bazılarına göreyse Nazi propagandası... 

Clemens Krauss savaşın sonuna kadar konserleri yönetmeye devam ediyor. Strauss’un The Blue Danube Waltz ve Die Fledermaus Overture eserlerini yorumlayarak halkın moralini yükseltmeye başlıyorlar. Tabii Strauss'un baba tarafından büyük büyük babasının Macar Yahudisi olduğu, bizzat Nazi Propaganda Bakanı Joseph Goebbels tarafından gizli tutularak...

Savaş sona erdikten sonra da yeni yıl konserlerinden vazgeçilmiyor. 1946 ve 1947 yıllarında Josef Krips tarafından yönetilen orkestra, 1948 Yeni Yıl Konseri'nde Müttefikler’in koyduğu yasağın sona ermesinin ardından yeniden Krauss'a geçiyor. Ve onu, dünya tarihinin en iyi şefleri izliyor.

Bruckner'in eseri ilk kez programda

Günümüze gelelim… Bugün Viyana Filarmoni Orkestrası’nın Yeni Yıl Konseri, 66. kez dünyanın dört bir yanında yayınlanacak ve 100’e yakın ülkeden izlenecek. Konseri 2019’dan sonra ikinci kez yine Alman şef Christian Thielemann yönetecek. Şef, 2000 yılındaki ilk işbirliklerinden bu yana Viyana Filarmoni’yle yakın ilişkilerini sürdürdü; orkestranın Uzakdoğu turnelerinde yer aldı.

Christian Thielemann

Bu yılki konserde her zamanki Strauss valslerinin yanında 200. doğum günü için Wolfgang Doerner tarafından yapılan düzenlemesiyle Avusturyalı besteci Anton Bruckner’in Quadrille WAB 121 eseri de ilk kez programda yer alacak. Romantik dönemin önemli figürlerinden Bruckner’in eserine bestecinin de çocukken parçası olduğu St. Florian Manastırı korosundan iki çocuk eşlik edecek. Ekranda ise bestecinin Ansfelden, Linz ve Viyana arasındaki yaşamının izlerini süren görüntüler yayınlanacak.

Orkestra kurulu, “Bruckner Yılı”nı kutlamanın onlar için öneminin altını çizerek, Ekim 2023’te Şef Thielemann yönetiminde Bruckner eserlerinin yorumlandığı bir kayıt da yayınladı.

Hem geleneğe hem yeniliğe övgü

Orkestra’nın repertuvarında etkinliğin görkemine yakışan başka eserler de var. Strauss gibi saygın bestecilerin zamana meydan okuyan besteleri, klasik müzik performansının en iyisi olduklarını kanıtlayacak. Aylarca süren provalarla kusursuzluğa ulaşan bu performans, her yıl olduğu gibi müziği zamanın ötesine taşıyacak, melodilerle bir manzara yaratacak ve adeta duyguların dans ettiği bir dünya sunacak. 

Musikverein, Golden Hall, Viyana.

Bu etkinliği diğerlerinden ayıran, yalnızca tarihsel önemi değil. Konserin klasik hâline gelmesinin arkasında detaylara gösterilen titizlik var. Gösterişli perdelerin ve ihtişamın arkasında, her notaya hayat veren bir hazırlık senfonisi yatıyor. Thielemann, “Müziği yalnızca çalmayı değil, aynı zamanda her parçanın içindeki duyguları yönetmeyi de hedefliyoruz. Yeni Yıl Konseri hem geleneğe hem de yeniliğe bir övgüdür. Bu, kendi yaratıcı ruhumuzu aşılarken bu zamansız kompozisyonların özünü yakalamakla ilgilidir” diyor.

Konser, yalnızca kulağa değil, göze de hitap ediyor. Wiener Musikverein’in ihtişamlı salonunu süsleyen çiçekler, Avusturya’nın dört bir yanından bu etkinlik için özel olarak getiriliyor.

Bale ile renklenen anlar

Konser yayını sırasında, Avusturya’nın önemli şehirlerinde çekilen bale görüntüleri de orkestraya eşlik edecek.

İtalyan koreograf Davide Bombana, aralarında Ketevan Papava, Eno Peçi, Olga Esina, Hyo-Jung Kang, Ioanna Avraam, Brendan Saye, Masayu Kimoto, Giorgio Fourés, Zsolt Török, Elena Bottaro’nun da bulunduğu Viyana Devlet Balesi’nden solistlerle iki büyüleyici dans gösterisi sunacak. 

Bale kostümleri bu yıl ilk kez Avusturyalı Susanne Bisovsky tarafından tasarlandı. Tasarımcı, daha önce Vivienne Westwood ve Helmut Lang ile çalışmıştı. Bisovsky, bu konser için partneri Joseph Bonwit Gerger ile “Viyana Şıklığı” adı altında neredeyse bir tabloyu andıran özel tasarımlar ortaya çıkardı. İkili, dansçıların kostümleri için Avusturya tarihinden ilham aldı ve geleneksel kostümleri çiçeklerle süsledi. 

Bilet çekilişi 

Dünyanın her köşesinden klasik müzik meraklılarını heyecanlandıran konserin biletlerini satın almak hayli zor. Yüksek talep nedeniyle biletler, Viyana Filarmoni Orkestrası’nın web sitesinden kurayla satın alınabiliyor. Böylece müzikseverlere biletlere ulaşmak için eşit şans sunulmuş oluyor. 

2024/25 konseri için bilet çekilişi başvuruları, 1-28 Şubat 2024 tarihleri arasında kabul ediliyor. Çekiliş sonunda 30 Aralık’taki “Ön İzleme Performansı”na; 31 Aralık’taki “Yılbaşı Konseri”ne ve 1 Ocak’taki “Yeni Yıl Konseri”ne katılma hakkına sahip olabiliyorsunuz. 

Üç konserin her biri için bir kez kayıt yaptırılabiliyor. Yeni Yıl Konseri için satın alınabilecek bilet sayısı 2 ile sınırlı. Bilet fiyatları ise 35-1.200 euro arasında değişiyor.

Program:

Karl Komzák
Erzherzog Albrecht-Marsch, op. 136

Johann Strauss II.
Wiener Bonbons. Walzer, op. 307

Johann Strauss II.
Figaro-Polka. Polka française, op. 320

Josef Hellmesberger (Sohn)
Für die ganze Welt. Walzer

Eduard Strauss
Ohne Bremse. Polka schnell, op. 238

Johann Strauss II.
Overture to the Operetta “Waldmeister”

Johann Strauss II.
Ischler Walzer. Nachgelassener Walzer Nr. 2

Johann Strauss II.
Nachtigall-Polka, op. 222

Eduard Strauss
Die Hochquelle. Polka mazur, op. 114

Johann Strauss II.
Neue Pizzicato-Polka. op. 449

Josef Hellmesberger (Sohn)
Estudiantina-Polka aus dem Ballett “Die Perle von Iberien”

Carl Michael Ziehrer
Wiener Bürger. Walzer, op. 419

Anton Bruckner
Quadrille, WAB 121 (Orchestr. W. Dörner)

Hans Christian Lumbye
Glædeligt Nytaar! Galopp

Josef Strauss
Delirien (Deliriums), Waltz, op. 212