Çimento sektörü: Zamma karşı boykot

“İnşaat sektörü, Türkiye’nin lokomotifi ve stratejik sektörüdür.” Politikacılardan sık sık duyduğumuz bu sözler, her sabah işe giderken yol üstünde yeni bir inşaatla karşılaşan büyükşehir sakinleri için çok da şaşırtıcı değil. Fakat şaşırtıcı olan bir şey var: Son dönemde artan konut fiyatları yüzünden gündemden düşmeyen bu sektör bir süreliğine iş bırakacak.

İnşaat Müteahhitleri Konfederasyonu (İMKON), çimento sektöründeki fiyat artışına tepki olarak 9-24 Eylül tarihleri arasında inşaatları durdurma kararı aldı. 40 şehirde 120 binden fazla üyesi olan konfederasyon, talepleri karşılanmadığı takdirde boykot süresini uzatmayı planlıyor.

İnşaat sektöründe son durum

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) malzeme ve işçilik kalemlerindeki maliyet artışlarını hesapladığı İnşaat Maliyet Endeksi, temmuz ayında geçen yılın aynı dönemine göre %44,76 artarak verilerin hesaplanmaya başladığı 2015’ten bu yana görülen en yüksek seviyeye çıktı. Endeksi oluşturan kalemlerden biri olan malzeme maliyetindeki bir yıllık artış ise %56,41 seviyesinde gerçekleşti.

Bu tablo, inşaat sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin kepenk kapamasına neden oluyor. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin (TOBB) verilerine göre, son bir senede 6 bin 188 inşaat şirketi faaliyetlerini sonlandırdı. Şirketlerin kapanmasındaki en büyük etken olarak pandemi, döviz kurlarındaki yükseliş ve faiz tarafındaki gelişmeler nedeniyle artan maliyetler gösteriliyor.

Çimento sektörü neden hedef gösteriliyor?

Çimentonun ton fiyatı, geçen yıl 160 lira iken hâlihazırda 450-500 lira civarında seyrediyor. İMKON Başkanı, 30 Ağustos’ta İnşaat Sektörü İstişare Toplantısı’nda %200 maliyet artışının kabul edilebilir olmadığını belirtmiş, bugüne kadarki girişimlerden sonuç alamadıkları gibi zam yapılmaya da devam edildiğini aktarmıştı. Nitekim, boykot kararı da bu toplantıda alındı. Öte yandan, nisan ayında Rekabet Kurulu’na taşınan fiyat artışı hakkında kapsamlı bir soruşturma yürütülüyor.

Sektör temsilcilerinin argümanı ne?

Independent Türkçe’ye açıklamalarda bulunan TÜRKÇİMENTO Yönetim Kurulu Başkanı Fatih Yücelik, piyasadaki çimento fiyatlarının maliyet artışının çok daha altında olduğunu ifade ediyor. Türkiye’de fiyatların 35-40 dolar aralığında olduğunu belirten Yücelik, bu rakamların dünya ortalamasının altında olduğuna dikkat çekiyor.

Yücelik’in açıklamalarına göre, çimento fiyatlarındaki artışın en büyük nedeni çimento üretiminde kullanılan iki yakıt türünün (petrokök kömürü ve linyit kömürü) fiyatlarındaki yükseliş. Son bir senede petrokök kömürünün fiyatı 50 dolardan 180 dolara; linyit kömürünün fiyatı ise 60 dolardan 176 dolara çıktı. Aynı dönemde dolar kuru, 6,86 TL’den 8,63 TL’ye yükseldi. Şu anda çimentonun fabrikadan çıkış fiyatı 300 TL civarında. Tüm bunlara KDV, nakliye ve bayii kârı da eklendiğinde fiyatların 400 TL’nin üzerine çıkması kaçınılmaz görünüyor.

Müteahhitlerin beklentileri neler?

Boykotu yürüten İMKON, çimento sektörü temsilcileriyle masaya oturarak ortak bir rakam üzerinde anlaşmak istiyor. Başkan Tellioğlu, “Enerjide %60 civarında maliyet artışı olduğunu kabul ediyoruz. Enerji maliyeti %80 artmış olsa bile %20 iyileştirme ile %100 zam olması gerekiyor. Yani 150 liralık çimentonun ulaşabileceği maksimum fiyat, 300 lira. Bu da kabul ettiğimiz bir rakam değil de anlaşılabilir, izahatı mümkün olan rakam diyebiliriz," diyor.

Çimento sektörü temsilcileri, müteahhitlerle aynı masaya oturur mu bilinmez; ancak TÜRKÇİMENTO ile Çimento Endüstrisi İşverenleri Sendikası (ÇEİS), fiyatlarda olağandışı bir artış yapılmadığını savunmaya devam ediyor ve ekliyor “Çimentonun bir inşaatın tüm maliyeti içindeki payı %3,2. İnşaat sektöründeki fiyat artışlarının çimento sektörüyle ilişkilendirilmesi gerçeği yansıtmamaktadır.”