Çin'de neler oluyor?

Çin’de 91 şehirde inşa edilmesi planlanan 301 gayrimenkul projesi için mortgage ödemelerini yapmayı reddederek boykotlar düzenleyen vatandaşların ödemeleri cezasız biçimde ve geçici olarak durdurabilecek. Çin Bankacılık ve Sigorta Düzenleme Komisyonu’nun (CBIRC) açıklamalarına göre, gayrimenkul geliştiricileri için aktif kredi desteği sağlanacak, böylece geciken veya durdurulan projeler mümkün olan en kısa sürede tamamlanabilecek. Henan Asset Management ve hükûmet destekli geliştirici Zhengzhou Real Estate Group, gayrimenkul sektörü için ortaklaşa bir fon oluşturacak.

• Öte yandan: Geçtiğimiz haftalarda, protestoların yoğunlaştığı Henan eyaletinin başkenti Zhengzhou’daki People’s Bank of China şubesinin önünde vatandaşlar nisan ayından bu yana yerel bankalardan para çekemediklerini belirterek protesto gerçekleştirdi. Protestolara polisin müdahale ettiği aktarılırken düzenleyiciler, banka müşterilerinden bazılarına mevduatlarının bir kısmını geri vermeyi taahhüt etti.

Tüm bu gelişmelerin boykotları hafifletip hafifletmeyeceğini takip edeceğiz. Ama ondan önce, geçtiğimiz yıl Çin’in en büyük gayrimenkul geliştiricilerinden Evergrande’nin borçlarını ödeyememesi haberleriyle gelişinin sinyallerini veren krizi yakından inceleyelim.

Zor durumdaki geliştiriciler

Orta sınıfın güvenli yatırım aracı olarak gördüğü gayrimenkul sektöründe, talep giderek arttı ve ev fiyatları son 15 yılda 6 kattan fazla artış gösterdi. Talebe yetişmeye çalışan geliştirici şirketler, uluslararası yatırımcılardan fon almanın yanı sıra inşaatı tamamlanmayan, hatta başlamayan projelerin mortgage ödemelerini vatandaşlardan temin ediyordu. Çin hükûmetiyse konut fiyatlarında balon oluşumunu önlemek amacıyla konut kredisi peşin ödeme oranını yüksek tutmasıyla likidite krizini beslemekle eleştiriliyordu. Pandemi ve yükselen enflasyon ortamı, dolar cinsinden offshore tahvillerin yıllık satışlarının da yükselmesine neden oldu. 2009'da 675 milyon dolar olan tahviller 2020'de 64,7 milyar dolara çıkmıştı. Bu durum, şirketlerin borçlarını ödeyemeyerek temerrüde düşmesini beraberinde getirdi. Geliştiriciler 2021'nin son çeyreğinde 10.2 milyar dolar borca sahipken 2022'nin ilk üç ayında bu sayı 19,8 milyar dolara yükselmişti.

• Evergrande aralık ayında 300 milyar dolarlık borcunu ödeyemeyeceğini açıklayarak temerrüde düşmüştü. Borcu yapılandırma anlaşmaları konuşulurken geçtiğimiz günlerde şirket, 2 milyar dolarlık bir meblağın teminat olarak bir yan kuruluşa aktarılmasına yönelik iç soruşturmayla gündeme gelmişti. Arından, şirketin CEO'su Xia Haijun ve CFO’su Pan Darong’un, güvence altına alınan kredilerin gruba yönlendirilmesinde rol oynadıkları nedeniyle istifa ettiği aktarıldı.
• Ronshine, geçtiğimiz haftalarda senetlerinin Haziran 2023 ve Aralık 2023’te ödenecek toplam 27,9 milyon dolarlık faizini geri ödeyemeyebileceğini belirtmişti.
• Shimao, bu ayın başlarında 1,02 milyar dolarlık tahvilin faizini ve anapara geri ödemesini yapamadı ve temerrüde düştü.
• 297 milyar dolar ipotek: Dünyanın en büyük ikinci ekonomisi Çin'de emlak sektörünün, ülkenin GSYİH'sının yaklaşık %25'ini oluşturduğu ve hanelerin varlığının %70'inin gayrimenkule bağlandığı aktarılıyor. Ev sahipleri, geliştiricileri önceden ödedikleri dairelerin inşaatını tamamlayıp teslim etmemekle suçluyor. Bu durumdan etkilenebilecek ipoteklerin değerininse 297 milyar dolara yükseldiği tahmin ediliyor.