COP28 Ertesi Haberler

Çağla Fadıllıoğlu

Geçtiğimiz iki hafta boyunca iklim, toprak, gıda ve doğa ile ilgili önemli gelişmelere birlikte göz atalım:

Sonsuza Kadar Ormanlar

Brezilya, Dubai'de düzenlenen COP28 iklim zirvesinde  "sonsuza kadar tropik ormanlar" fon önerisini açıkladı. Çevre Bakanı Marina Silva ve Maliye Bakanı Fernando Haddad tarafından açıklanan teklif, 80 tropikal ülkeye ağaçların korunmasına yardımcı olmak üzere finansman sağlamayı ve korunan veya restore edilen hektarlara göre yıllık ödemeler yapmayı amaçlıyor. Brezilya'nın egemen varlık fonlarından ve petrol endüstrisi de dahil olmak üzere diğer yatırımcılardan 250 milyar dolar toplamayı umduğu belirtildi. Ayrıca İngiltere görüşmelerde Brezilya'nın Amazon Fonu'na 38 milyon dolar daha vermeyi taahhüt etti.

Doğa İçin Borç Takası

Afrikalı liderler iklim eylemi için borçların hafifletilmesi çağrısında bulundu Ancak doğa için borç takası "asgari mali etkisi" nedeniyle sorgulanıyor. Öte yandan, planlanan mekanizmanın 35 yıl içinde kıtanın iklim değişikliğine uyum sağlaması için gereken 280 milyar doların sadece 318 milyon dolarını sağlayabileceği tahmin ediliyor. 

Latin Amerika ve Karayipler için İklim Finansmanı Grubu ve diğer 28 sivil toplum kuruluşu, COP28'de uluslararası finans kuruluşlarını ve gelişmiş ülkeleri borç tedavisi ve yeniden yapılandırma konusunda anlaşmaya çağırdı. Eylem çağrıları, mali kapasiteleri düşük olan ülkelerin borçlarının iptal edilmesini, gelişmekte olan ülkeler için iklim eylemi karşılığında borç takasının mümkün kılınmasını ve bu ülkelerin biyoçeşitliliği korurken iklim azaltımı ve adaptasyonuna kaynak ayırabilmelerini sağlayacak mekanizmaların oluşturulmasını içeriyor.

Zayıf İştah

COP28'de dikkatlerin çoğu fosil yakıtların kullanımdan kaldırılması üzerindeyken, küresel envanterin son metni zararlı tarımsal sübvansiyonlardan bahsetmiyor. Taslak metinde gıda üretimine yapılan dolaylı bir atıf ve sürdürülebilir tüketim ve üretim modellerine geçmenin önemine "dikkat çekilmesi" dışında tarımdan açıkça bahsedilmiyor. 2030 yılına kadar ormansızlaşmanın durdurulması ve tersine çevrilmesi, önümüzdeki beş yıl içinde Paris Anlaşması hedeflerine ulaşmak için bir azaltım seçeneği olarak listeleniyor. Ayrıca, Amazon ülkeleri ve küçük ada devletleri tarafından kilit bir talep olan iklim "devrilme noktaları" hakkında daha fazla araştırmaya duyulan ihtiyaçtan iki kez bahsediliyor.

Karbon Piyasası Endişeleri

Yerli Çevre Ağı'na bağlı yerli aktivistler COP28'in başlangıcında düzenledikleri bir basın toplantısında karbon piyasalarına ilişkin 6. Madde müzakereleri hakkında "çok ciddi endişelerini" dile getirdiler. Indigenous Climate Action'ın icra direktörü Eriel Deranger, "karbon ticareti mekanizmalarının ve fosil yakıt sistemlerinin artan emisyonlara bağlı olduğunu" ve "fosil yakıtların aşamalı olarak kullanımdan kaldırılmasının toplumlarımız için bir ölüm kalım meselesi" olduğunu belirtti. Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga gazetecilere yaptığı açıklamada, tartışmalı gönüllü karbon denkleştirmelerinin "parayı gelişmiş dünyadan gelişmekte olan dünyaya taşımanın en iyi yolu" olduğunu söyledi.

Gıda Sistemleri Bildirgesi

COP28'in ilk gününde düzenlenen dünya iklim eylemi zirvesi sırasında BAE İklim ve Çevre Bakanı Mariam Almheiri, 134 hükümet tarafından onaylanan üç sayfalık bir belge olan Sürdürülebilir Tarım, Dayanıklı Gıda Sistemleri ve İklim Eylemine ilişkin Emirlikler Deklarasyonunu açıkladı. Önemli imzacılar arasında Brezilya, Çin, AB, Endonezya, İngiltere ve ABD bulunuyor. 

Almheiri, bildirgeyi imzalayan ülkelerin 5,7 milyardan fazla insana ev sahipliği yaptığına ve dünyadaki toplam gıda sistemleri emisyonlarının dörtte üçünden fazlasından sorumlu olduğuna dikkat çekti. Araştırmalar gıda sistemlerinin genel olarak toplam küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık üçte birini oluşturduğunu gösteriyor.

Bildirge, iklim değişikliğinin gıda sistemleri üzerindeki "benzeri görülmemiş" etkilerinin ve gıda ve tarımın dünya genelindeki yaşamlar ve geçim kaynakları için öneminin kabul edilmesiyle başlıyor. Ayrıca "herkes için güvenli, yeterli, uygun fiyatlı ve besleyici gıdaya erişimin sağlanması ihtiyacını" da kabul ediyor.

Belge temelde beş hedef ortaya koyuyor:

1. Gıda sistemlerinin direncini arttırmak; 
2. Gıda güvenliği ve beslenmeyi teşvik etmek; 
3. Tarım işçilerini desteklemek; 
4. Tatlı su yönetimini güçlendirmek ve
5. Tarımın iklim ve çevre faydalarını en üst düzeye çıkarmak. 

Bunların yanı sıra bildirge, gıda sistemlerinin ulusal plan ve stratejilere entegre edilmesi, finans ve bilimin yaygınlaştırılması ve ticaretin güçlendirilmesi gibi ülkelerin çabalarını güçlendirme sözü verdikleri bölümleri de içeriyor.