COP30 Belém’den İzlenimler

Banu Binbaşaran Tüysüzoğlu

“Hedef koymaktan, hedefi sahaya taşımaya geçiyoruz.”

Bu yıl Belem’de, Amazon’un kalbinde yapılan COP30’un ilk günlerinde en çok yankılanan cümle bu. Artık mesele yeni taahhütler vermek değil; o taahhütleri nasıl hayata geçireceğimiz.

Amazon ormanlarının korunması, yerli halkların sürece aktif katılımı ve 1.5°C hedefinin bir “yaşam eşiği” olarak savunulması bu COP’un merkezinde. Ülkelerin güncellenmiş katkı beyanlarına (NDC) göre 2035’e kadar emisyonlarda %12’lik düşüş öngörülüyor. Bu, eğrinin ilk kez aşağıya dönmeye başladığını gösteriyor ama hız hâlâ yeterli değil.

Uygulama, şeffaflık ve kapasite bu yıl COP30’un ana ekseni. Paris Anlaşması’nın ardından geliştirilen Şeffaflık Çerçevesi (Enhanced Transparency Framework –ETF), artık sadece raporlama değil, eylemin şeffaf biçimde izlenmesi ve paylaşılması anlamına geliyor.
UNFCCC çatısı altında COP30 boyunca, taahhütlerin sahaya nasıl indirileceği üzerine odaklanan çok sayıda kapasite ve finansman temelli etkinlik gerçekleşiyor.

Bu kapsamda Capacity Building Hub, iklim eylemini sahaya taşıyan insan kapasitesine yatırım yapma fikrini merkeze alıyor. Enerji geçişi, doğa-tabanlı çözümler, finansman, teknoloji transferi ve adaptasyon temalarıyla iyi uygulamaları görünür kılıyor. Özellikle yerel yönetimler, kadın liderler ve genç girişimlerin güçlenmesine vurgu var.

Bu yıl COP’ta bir ilk daha var: Planetary Science Pavilion bilimin, yerel bilginin ve politikanın buluştuğu yeni bir alan. Gezegenin sınırlarını, ekosistemlerin kırılganlığını ve “tipping point” risklerini ele alıyor. Amazon’un sesini, yerli halkların bilgisini ve bilimsel verileri aynı masa etrafında buluşturuyor. Yani artık mesele yalnızca karbon değil; gezegenin bütün sistemi.

COP30’un “doğayla birlikte dönüşüm” yaklaşımı, eğitimden biyolojik çeşitliliğe kadar birçok alanda çalışan bizler için güçlü bir çağrı. Yuvam Dünya olarak bu çağrıyı, gençlerle, eğitimcilerle ve yerel topluluklarla birlikte eyleme dönüştürmeye kararlıyız.

Belém’de gördüğümüz tablo açık: Artık zaman, sözü sahaya taşımak zamanı.