DeepSeek Paniğinin Sebepleri

Geçtiğimiz haftanın en çok konuşulan başlıklarından birisi Çin’den gelen DeepSeek isimli YZ modeli oldu. Görünürde ChatGPT-4o ve o1 modellerine yaklaşan bir performans gösteren DeepSeek’in bu kadar çok konuşulmasının ve belirli kesimlerde paniğe sebep olmasının sebebi ise modelin kendisi değil ama etrafındaki başka detaylar.

Bildiğimiz üzere son birkaç yıldır ABD ve Çin arasındaki “soğuk savaşın” en önemli cephelerinden birisi yapay zekâ ve teknoloji sektörü. ABD’nin burada sahip olduğu büyük oyuncular ve YZ alanındaki en temel ihtiyaçlardan birisi olan çipleri üreten şirketin ABD’li olması büyük bir avantaj sağlamıştı. ABD de getirdiği teknoloji satışı kısıtlamaları ve başka engellemeler ile Çin’in burada önünü kesmeye çalışıyordu. Çin’den bir şirket Nvidia seviyesinde çipler geliştiremediği sürece YZ alanında ABD’yi yakalamasına imkansız gözüyle bakılıyordu.

DeepSeek’in v3 ve R1 modellerinin bu kadar etkili olmasının sebebi bu düşüncenin aksini ispatlamalarıydı. DeepSeek şirketi çok daha eski ve az sayıda çiple şu anda sektör lideri olan OpenAI seviyesine yaklaşan modeller geliştirmenin mümkün olduğunu gösterdi. Böyle bir başarı yalnızca bu alanda ABD ve Çin arasındaki rekabetin tekrar eşitlenmesi anlamına gelmiyor, aynı zamanda ABD’nin taktiklerinin de etkisiz kaldığını gösteriyor.

Bu başarıdan en ağır şekilde etkilenen şirketler Nvidia, OpenAI ve Microsoft oldu. Nvidia’nın bir günde 600 milyar dolar değer kaybetmesinin ana sebebi aslında DeepSeek’in mevcut modellerin daha ucuz ve hesaplı sistemlerle geliştirilip kullanılabileceğini göstermesiydi. Bunun görülmesi insanların “acaba biz Nvidia’yı olduğundan daha fazla mı değerlendiriyoruz” diye düşünmesine neden oldu. 

Microsoft’un ve OpenAI’ın bu alanda aşırı büyük yatırımlara ihtiyaç duyulduğunu savunması da DeepSeek’in başarısından etkilenmelerinin en temel sebebi. Herkes bu dediklerini doğru kabul ediyordu ama şimdi bu iddialarını kanıtlamaya zorlandılar. 

Ancak OpenAI’ın DeepSeek konusunda paniklemesinin tek sebebi bu değil. Evet belki bu YZ modelleri gündem olmadan kısa bir süre önce SoftBank ve Oracle gibi şirketlerle birlikte, Stargate adını verdikleri 500 milyar dolarlık bir yatırımabaşlayacaklarını duyurmuş olmalarının da etkisi var ama burada OpenAI için daha tehlikeli bir detay daha var: DeepSeek’in modellerinin hepsi ücretsiz ve açık kaynak modeller.

Bunun anlamı şu: eğer kendi uygulamanıza veya özel sisteminize ChatGPT’yi entegre etmek isterseniz ya da onu profesyonel amaçlarla kullanmak isterseniz belirli bir ücret (abonelik veya API erişim ücreti) ödemeniz gerekiyor. DeepSeek’i ise indirip kendi sistemlerinize ve uygulamalarınıza ücretsiz bir şekilde entegre etmeniz ve bu modelleri kendi ihtiyaçlarınıza göre özelleştirmeniz mümkün. Bu da OpenAI’ın müşteri kaybetmesi demek.

Mistral ve LLaMa gibi başka açık kaynak modeller de olmasına rağmen OpenAI’ın bunları bir tehdit olarak görmemesinin en temel sebebi bu modellerin en güncel ChatGPT modellerinin performansına yaklaşamamasıydı. DeepSeek için bu söz konusu değil ve OpenAI’ın sadece kendilerinde olmasıyla övündükleri “mantık yürüten” modeline de rakip bir modeli açık kaynak olarak yayınlayarak oradaki tekellerini de ortadan kaldırdılar.

DeepSeek ile ilgili olumsuz konular da yok değil. Uygulama ve site üzerinden kullanıldığında Çin’e dair hassas konuları sansürlemesi ya da sistemlerinde bazı ciddi güvenlik sıkıntıları bulunması gibi şeyler gördük. Bu riskleri modelleri kendi cihazınızda veya başka bir sunucu üzerinden kullanarak ortadan kaldırmak mümkün ama yine de orada da her şeyin mükemmel olmadığını not düşmek lazım.

Ancak bu gelişmenin kullanıcılar ve YZ teknolojileri açısından olumlu olacağını düşünüyorum. ABD’nin teknoloji rekabetinde korumacı yaklaşımının işe yaramadığını görerek bu hatadan dönmesi zor olsa da muhtemelen bu yöntemi daha az kullanmaya başlayacaklar. OpenAI ve Nvidia gibi şirketlerin de ciddi bir rakiple karşılaşmaları bizler açısından daha iyi ve hesaplı ürünlerin ortaya çıkmasını sağlayabilir. Şimdiden Microsoft’un o1 modelini ücretsiz hâle getirmesi ve OpenAI’ın yeni o3-mini modelini ücretsiz de erişilebilir olarak yayınlaması bunun birer işareti.

Özellikle bu modellerin ücretsiz erişilebilir olması muhtemelen YZ teknolojilerinin gelişimine önemli bir ivme kazandıracak. Daha az enerjiye ve altyapıya ihtiyaç duyan yüksek performans modellerin gelmesi de önemli bir sorunun çözümüne katkı sağlayabilir. Genel olarak daha az enerji tüketen ve kaynağa ihtiyaç duyan modellerin yaygınlaşması ve bu gelişmenin (tıpkı Apple’ın yapmaya çalıştığı gibi) doğrudan cihazlarımızda çalışabilen yüksek performanslı modelleri mümkün kılmasıyla birlikte YZ teknolojilerinin aşırı enerji ve su tüketimi sorununun önüne geçmeye başlayabiliriz.

Sonuç olarak DeepSeek belki sektörün liderlerini paniğe sürüklemiş olabilir ama bu şokun sonuçlarının herkes için olumlu olma ihtimali oldukça yüksek. YZ sektörünün bir sonraki adımlarını merakla bekliyorum.