Greta Devlere Karşı

Sima Özkan

Bir cuma günü, öğleden sonra İsveç Parlamentosu önünde sergilediği dünyayı kurtarma duruşu ve protestolarıyla ünlenen İsveçli bir okul çocuğu… Greta Thunberg 15 yaşındaydı; “Hiç kimse bir fark yaratmak için küçük değildir.”

İçlerinde gezegen sevgisi tomurcuklanan minik aktivistlere iklim krizine dair bir başlangıç kitabı adeta: Greta Devlere Karşı. Çocukların aktivizm kavramını kavramalarına yardımcı olmak için bu kez karşımızda kurgusal bir hikâyede, gerçekten kendi rolünü üstleniyor Greta.

Yuvam Dünya Kitaplığı’nın, İnci Vakfı desteğiyle, Yeni İnsan Yayınevi tarafından yayımlanan bu en yeni kitabının çevirmeni ise sevgili Nil Karaibrahimgil. “Uyan Anne” bestesiyle çocuklara iklim krizini anlatmakla kalmadı ve bu defa, hayatında ilk defa bir kitap çevirdi. Kitaptaki biyografisine kendi sözcükleriyle eklediği gibi, “Çevirdiğim kitap, Greta adında dünyayı değiştirmek için ayağa kalkmış ve dünyayı ayağa kaldırmış o harika kız çocuğu hakkında.”

Genç eko-aktivist Greta Thunberg’e alegorik bir övgü olan bu resimli hikâye kitabı, bir çocuğun koca bir ormanı pervasız yağmacılardan kurtarışının öyküsü. Orman hayvanları, karanlık, dumanlı şehirler inşa etmek için neredeyse tüm ağaçları yok eden devlere -kocaman, kaba saba kerestecilere- karşı yardım için Greta'dan yardım isterler. Greta da elinde “DUR!” yazan pankartıyla, ormanın ortasında tek başına, öylece durur ve devlerin onu fark etmesini bekler. Kısa süre sonra ona başka bir çocuk, ardından hayvanlar ve daha nice çocuk katılır; başlarlar durma grevine, meydan okumalarına… ta ki zamanla devler utanç içinde çöküp yollarını düzeltmeye söz verene kadar. Ve çok geçmeden orman onların hayal bile edemeyecekleri kadar güzelleşir. 

Kitabın kapağı bile öyle çok şey anlatıyor ki. Kahramanımız Greta, bilinmeyen bir düşmanla son hesaplaşmasına hazır, klasik bir Western filminin posteri gibi. Kararlılığı yüzünden okunuyor ama onun silahı üzerinde, “İklim İçin Harekete Geç!” yazan büyük bir pankart. Zoë Tucker, bu başkaldırı öyküsünü, Andersen masallarındaki gibi büyülü bir masal olarak çerçevelemiş. Çocuklar bu hikâyede, tıpkı gerçek dünyadaki gibi yetişkinlerin devlere teslim ettikleri dünyanın yükünü üstlenirler. Kendilerini bir fark yaratabilecek kapasitede görmeleri tam da Greta’nın altını çizdiği gerçeğin resmi gibi. “Madem biz harekete geçmeden, siz elinizi taşın altına koymayacaksınız, o zaman ilk biz sesimizi yükseltelim,” diyor gibiler. 

Çocuklar geleceğimiz diyoruz. Çocuklar, yetişkin okurları bir fark yaratmak için değişime katılmaya ikna edebilir mi? 5 Haziran, Dünya Çevre Günü’nü kutladığımız bu hafta, tekrar anımsatsın bize bu isyan hikayesi: Ancak bir olursak devlerden daha büyük oluruz.