Haberden Kaçınma Tartışmasını Abartmayalım

Pandemi ve sonrasındaki süreçte medya ve gazetecilik alanındaki tartışmaların merkezi yavaş ama emin bir şekilde doğrulama ve post-truth konularından çıkıp haberden kaçınma başlığına doğru kaymaya başladı. Son dönemde ise neredeyse her yerde bu tartışmayı görür olduk.

Pandeminin ve sonrasında üstüne gelen birçok krizin insanların psikolojisi üzerinde ciddi bir etkisi oldu, bu da kaçınılmaz olarak haber tüketim alışkanlıklarını etkiliyor. Yukarıda ele aldığımız Ukrayna haberleri bunun bir örneği. Dünyadaki genel gidişatın bir sonucu olarak her yerden ağırlıkla kötü haberlerin geliyor olması da durumun ağırlaşmasına neden olan etkenlerden birisi.

Böyle bir durumda insanların daha az haber okumayı tercih etmesi veya haberler konusunda daha seçici olmaya yönelmesi çok doğal bir tepki. Özellikle de sosyal medya kullanımını ve onunla birlikte hayatımıza giren doomscrolling gibi kavramları da hesaba kattığımızda, insanların kendilerini koruma güdüsüyle hareket etmemesi tuhaf olurdu.

Fakat haberden kaçınma konusunu nasıl ele aldığımız konusuna dikkat etmemiz lazım. Yoksa ipin ucunu kaçırma ihtimalimiz çok yüksek. Bunun bir örneği, tıpkı Twitter'ı bırakma veya kullanmaya ara vermeye benzer bir modanın haberler için de başlatılması. Haberleri takip etmeyi sigara içmeye benzetecek kadar ileri giden bu argümanlar, maalesef haberden kaçınma konusuna gösterilen aşırı ilgi yüzünden giderek yaygınlaşıyor. 

Bu tarz argümanlar aynı zamanda Facebook gibi platformların haberlere kapısını kapatma çabasını da kolaylaştırıyor. Çünkü bu argümanlar suçu tamamen gazetecilere ve haber kurumlarına yıkıyor. Bu sayede platformların bize içerik sunarken kullandıkları algoritmaların ve içerik moderasyonu tercihlerinin sorundaki payı tamamen görünmez kılınıyor.

Diğer yanda ise dışarıdan bakınca iyi niyetli gibi görünen fakat aslında ya altı yeterince doldurulmamış ya da aşırı iyimser yaklaşımların yarattığı sorunlar var. Hakkı verilmeden sırf konsepte uymak adına yapılan çözüm gazeteciliği işleri ya da "iyi haberler" tarzı haber olmayan içerik derlemeleri gazeteciliğe faydadan çok zarar verme riski taşıyor.

Gazeteciliğin haber içeriğini ve sunuşunu dengeleme konusunda çözmesi gereken sorunlar olduğu hepimizin malumu. İnsanları bilgilendirmek ile onları korkutmak arasındaki farkı göremeyen kurumlar ve gazeteciler olduğunu da biliyoruz. Ama buna çözüm arayan insanların karşısında haber olmayan içerikler ile bir denge kurmak ya da haberleri takip etmeyi kendine zarar vermek ile eş tutan argümanlardan başka bir seçenek de olmak zorunda. Gazetecilerin ve haber kurumlarının kendilerini masaya yatırması ve gazeteciliğin içerisinden bir çözüm getirmesi gerekiyor. Yoksa diğer çözümler gazetecilik sektörünün daha ciddi krizlerle karşı karşıya kalmasına neden olacak.