Haberlerin Google İçin Değeri

Dünyanın hemen her yerinde haber kurumlarıyla Google ve Meta arasında yıllardır süregelen bir gerilim söz konusu. Kendilerini bu büyük platformlara bağımlı hâle getiren yayınlar platformlardan bekledikleri karşılığı alamıyor ve dijital ekonomideki güç dengesizliği daha zayıf olan haber kurumlarını vuruyor. 

Dünyanın birçok yerinde haber kurumlarının en temel argümanı eğer haberler olmadan Google ve Meta’nın bu kadar çok para kazanamayacağı ve bu yüzden de onlara da bir pay verilmesi gerektiği yönünde. Bu argümanın etkisinin güçlü olduğu Avustralya ve Kanada gibi ülkelerde “link vergisi” olarak adlandırabileceğimiz yasal düzenlemeler çıkarıldı. Fakat bu düzenlemelerin etkisi sınırlı olduğu gibi kimi ülkelerde platformların haberleri tamamen engellemeyi tercih etmesine bile neden oldu. Bu tür yasal düzenlemelerin ileride nasıl kötü kullanımlara yol açabileceğinden hiç bahsetmiyorum bile.

Ancak Google kendileri için haberlerin değerinin ne kadar az olduğunu kapsamlı bir çalışma ile göstermeye karar vermiş. İki buçuk ay boyunca Avrupa’daki sekiz ülkede yayın yapan 13000 haber sitesini o ülkelerdeki nüfusun yüzde biri için görünmez kılıp bunu seçtikleri aynı sayıda kullanıcıyla kıyasladıkları bir deney yapmışlar. Deneyin amacı ise haberlerin yokluğunun Google’ın kullanımına ve gelirlerine gerçekten bir etkisi olup olmadığını görmek.

Çıkan sonuçlar benim için çok şaşırtıcı değil ama haber sektöründen isimleri üzeceği kesin. Deney normal aramalardaki DAU (Günlük Aktif Kullanıcı) sayısının %0.77 azalmasına neden olmuş ve bunun Google’ın gelirlerine etkisi ne azalma ne de artış şeklinde. Google Keşfet bölümü negatif olarak etkilenen tek kısım, DAU bu dönemde %5.46 azalırken buradan elde edilen gelir %2 azalmış. Ancak Google buradan elde edilen gelirin diğer ürünlerine kıyasla daha az olduğunu, bu yüzden bu azalmanın etkisinin de düşük olduğunu söylüyor. Bu deneyin Google’ın geri kalan ürünlerine hiçbir etkisi olmadığı gibi Google News kısmının kullanım oranlarında kayda değer bir değişim görülmemiş.

Elbette böyle bir çalışmanın Google tarafından ve her ne kadar milyonlarca kullanıcıyı kapsıyor olsa da kısıtlı bir alanda yapılmış olması eleştirileri ve şüpheleri de beraberinde getirdi. Bu eleştirilerin haklı olduğu kimi noktalar da var ama unutmamamız gereken nokta Google’ın yıllardır dile getirilen ve üzerine yasalar çıkarılan bu argümanın ne kadar doğru olduğunu görmek ve göstermek için böyle bir çabaya girişmiş olması ve elde ettikleri sonuçların önümüzdeki dönemde bu tartışmayı nasıl şekillendireceği.

Çünkü böyle bir çalışma yapıp verileri gördükten sonra Google, zaten kendisine bağımlı hâle gelmiş olan haber kurumlarının “biz olmasaydık bu kadar para kazanamazdınız” argümanlarını dinlemek zorunda bile hissetmeyecek. Ekonomik olarak haberlere ihtiyacının olmadığını herkese gösteren Google (ve bunu gören diğer büyük platformlar) artık daha rahat ve umursamaz bir şekilde hareket edebilecek.

Gazeteciliğin önemi ve insanlar için değeri elbette tartışmaya açılacak bir konu değil. Eğer bu kadar önemli olmasaydı dünyanın her yerinde onu susturmak için bu kadar çaba harcanmazdı. Ancak gazeteciliğin bu anlamdaki değeri ile ekonomik değeri aynı şey değil. Ve içerisinde yaşadığımız siyasi ve ekonomik koşullarda da kendi ekonomik gücüne ve değerine sahip olmak hayatta kalmak için maalesef bir ön koşul.

Günümüzde gazeteciliğin ayakta kalabilmesinin tek yolu bu iki değerin ayrı şeyler olduğunu kabul etmekten ve tıpkı ilkinde olduğu gibi ikincisinde de bağımsız olmayı başarabilmesinden geçiyor. Eğer sizin ekonomik değeriniz yoksa ve sürekli başkalarının iyi niyetine muhtaç hareket ediyorsanız, bir noktada size o kaynağı sağlayanlar için yaptığınız işi şekillendirmeye mecbur kalırsınız. Bu bazıları için neleri nasıl haberleştirdiğini değiştirerek kendini güvene almak olabilir, bazıları için de haber yapmak için kullanması gereken kaynakları birilerinin algoritmasını mutlu etmeye ayırmak olabilir. 

Üstelik bütün bu tavizlerinizin sonucunda karşınızdaki tarafın size verdiği bir garanti ya da güvence de yoktur. Yani bir gün uyandığınızda kendinizi güvende tutmak için gazeteciliğinizden verdiğiniz onca tavize rağmen tek başına bırakıldığınızı görmeniz de kaçınılmaz. Herkes bunu açık açık söylemese de Google yayınladığı bu araştırma ile söylemiş kadar oldu.