AB'nin iklim planı

Avrupa Birliği (AB), 2050’de sıfır karbon bir ekonomi olma hedefi kapsamında tüm sektörleri köklü biçimde değiştirecek kapsamlı bir yasa paketi sundu. Sera gazı emisyonlarını 2030’a kadar %55 azaltmayı taahhüt eden ve "Fitfor55" olarak anılan kanun paketi, yenilenebilir enerjinin payının artırılmasından sınırda karbon vergisine kadar çok farklı alanlarda düzenlemeler içeren 13 tasarıdan oluşuyor. AB, bu yasa paketi ile 2050 yılına kadar "iklim-nötr" vizyonunu hayata geçiren ilk ve tek kıta olmayı hedefliyor.

Paketteki başlıca öneriler neler?

• "Sınırda karbon mekanizması" ile çelik, çimento, beton gibi ürünlerin ithalatında AB dışındaki imalatçılara daha fazla vergi uygulanacak. İthal edilen her ürüne sebep olduğu karbon miktarı için etiket yapıştırmak isteyen AB, böylece üretimin emisyon azaltım hedefi daha düşük olan ülkelere kaymasını önlemeyi ve üçüncü ülkeleri de iklim dostu olmaya zorlamayı hedefliyor.
• Araçlar için daha sıkı emisyon sınırlamaları getirilecek ve 2035 itibarıyla benzin ve dizel araç satışı tamamen yasaklanacak.
• Havacılıkta kullanılan yakıtlara ek vergi uygulanacak ve düşük karbon alternatiflerine geçene 10 yıllık vergi muafiyeti sağlanacak.
• Otomotiv ve havacılık sektörünün yanı sıra denizcilik sektörü de AB'nin Emisyon Ticaret Sistemi’ne (ETS) dahil edilecek.
• Enerji tasarrufu bakımından sorunlu binaların yenilenmesi için yeni düzenlemeler yapılacak.
• 2030’a kadar yenilenebilir enerjinin payı %40’a çıkarılacak.
• Yoksul kesimlerin evlerini yenilemelerine, yeni ısıtma ve soğutma yöntemlerine yatırım yapmalarına ve temiz araç elde etmelerine yardımcı olmak için Sosyal İklim Fonu kurulacak. AB bütçesinden finanse edilecek olan bu fon, 2025- 2032 yılları arasında AB ülkelerine 72,2 milyar avro tutarında finansman sağlayacak ve ulusal hükümetlerin yardımıyla toplam 144,4 milyar avro bu amaçla kullanılabilecek.

Plana yönelik itirazlar ve yorumlar

Teklifin yasalaşması için Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi'nden onay alması gerekiyor. Teklife, iş dünyasından ve bazı hükümetlerden itiraz gelmesi nedeniyle müzakerelerin aylar sürmesi bekleniyor. İtirazlar, yeni planın otomotiv, havacılık, tarım ve inşaat gibi sektörlere ve ekonomisi kömüre dayalı Doğu Avrupa ülkelerine olumsuz etkileri olacağını savunan sektör yetkilileri ve politikacılardan geliyor. AB hükümetleri yasa tasarısına karşı genelde olumlu bir tavır sergiliyor; ancak bazı düzenlemelerin özellikle yoksul hane halkı ile küçük ve orta ölçekli şirketler üzerinde olumsuz etkisi olma ihtimaline karşı temkinli bir tavır ortaya koyuyor.

Kanun teklifiyle ilgili yorumlardan bazıları şöyle:

• Reuters'a konuşan bir AB diplomatı, "Amaç, ekonomiyi durdurmak değil yeni bir seviyeye çıkarmak," diyerek paketin başarısının gerçekçi ve sosyal bakımdan adil olmasına ve ekonomik dengeleri bozmamasına bağlı olduğunu belirtti.
• Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, "Sadece kendi kuşağımızın değil çocuklarımızın ve torunlarımızın da iyiliğini güvenceye almak bize düşen bir görev. Avrupa bu konuda liderliğe hazır," ifadelerini kullandı.
• Greenpeace, Avrupa İklim Vakfı ve Greta Thunberg gibi iklim aktivistleri ise anlamlı emisyon kesintilerinin garantisi olmadığını ve bu yeni sistemin etkinliği konusunda şüphe duyduklarını dile getiriyor.