İstanbul'un kış yüzücüleri: Yağmur-çamur demeden Boğaz'ın sularıyla buluşanlar anlatıyor

Fotoğraflar: Gökhan Tan

İstanbullular, yazın girdikleri Boğaziçi sularından kış boyunca çıkmadı. Bu kış yüzücüleri, deniz kenarına geldiğinde kameralar açılıyor; önce günün tarihi söyleniyor, kimi zaman hava ve deniz sıcaklığı veriliyor, sonra topluca ya da tek tek denize atlanıyor. Kışa ve soğuğa meydan okuyanlar için eylemlerini sosyal medyada paylaşmak da olmazsa olmazlar arasında.

Kışın İstanbul’da denize girmek, belki kışların giderek yumuşamasından, belki de sosyal medyanın dayanılmaz cazibesinden, ama sanırım daha ziyade bu ikincinin etkisiyle bir “trend” hâline geldi. İçinden deniz geçen bir kentte yaşamanın kıymetini her mevsimde bilen, keyfini çıkaran insanlar daha önce de vardı. Ama kış yüzmesinin bireysel bir etkinliğin ötesine geçip organize, neredeyse kurumsallaşan bir çabaya dönüşmesine belli ki biraz da sosyal medya vesile oldu.

Bugün artık kentin farklı kıyılarında kişi ya da gruplar, yüzmek (ya da sadece denize girmek) için biraraya gelerek faaliyetlerini adeta profesyonel bir disiplinle paylaşıyorlar. Kimi için amaç tümüyle sportif; kimisi eğlenmek ve sosyalleşmek için orada; kimisi de sosyal medyadaki görünürlüğünü artırmak için kentin kıyılarına geliyor. Dolayısıyla beklentileri ve profilleri birbirine hiç benzemeyen farklı gruplar söz konusu. 

Bir grupta hiç kadın yokken, diğer grupta ağırlık kadınlarda olabiliyor örneğin. Ya da bazı yerlerde güzel hava, kimisinde ise kar yağışı, o gün yüzen insan sayısının artmasına neden olabiliyor. Bunlar arasında yapısı ve amacı birbirinden tamamen farklı üç grup ve lokasyon ön plana çıkıyor.

Sarayburnu Fatihleri

Kentteki en popüler kış yüzme gruplarından biri, kendilerini "Sarayburnu Fatihleri" olarak isimlendiren ekip. Uzun yıllardır Sarayburnu-Ahırkapı arasında denize giren bu grup, çok farklı profildeki insanlardan oluşsa da ağırlık Tarihî Yarımada esnafında. 

Gedikpaşa’dan bir ayakkabıcı, Doğubank’tan bir telefoncu, Karagümrük’ten bir balcı, Kapalıçarşı’dan bir fasoncu, Kadırga’dan bir kebapçı sabahın ilk ışıklarında Ahırkapı sahilinde buluşup Sarayburnu’na yürüyor; toplu hâlde denize giriyor ve yine Ahırkapı’dan karaya çıkıp, yavaş yavaş işlerine dağılıyor.

Marmara yönlü akıntıdan faydalanarak çok çaba sarf etmeden güneye doğru yüzme şansı veren Sarayburnu, zaten oldum olası İstanbul'un en popüler denize girme noktalarından biridir. Sarayburnu’dan akıntı yardımıyla yüzmeye de bu yüzden “dolmuş” denir. Dolayısıyla kimse Sarayburnu Fatihleri’nin ilk biraraya gelme tarihini tam olarak veremiyor. Ancak gruba popülerlik kazandıran aynı isimli Instagram hesabının 2018’de Cemal Gümüş tarafından kurulduğunu biliyoruz.

WhatsApp’ta 244 üyesi bulunan grubun tüm katılımcıları, bir istisna hariç erkek ve birlikte zaman geçirmekten keyif alan insanlar. Grubun sözcüsü, “Balina” lakaplı Hüseyin Kahraman, ortamı “Muhabbetimiz çok iyidir, burada kimse telefonuyla oynamaz” diye tarif ediyor. Çocukluğundan beri bu sahilde yüzen Balina Hüseyin adeta ev sahibi gibi. Suya en son o giriyor, o çıkıyor. 

Grubun tek kadın katılımcısı Cecilia Uygur. En yaşlı aktif üyesi ise 79 yaşındaki Abdurrahman Diler. Sabah namazıyla uyanan Diler, Fatih’teki evinden Ahırkapı’ya da yürüyerek geliyor. Diler “Buraya alışan bir daha havuzda yüzmek istemez” diyor. Daha yaşlı üyeler de var ancak onlar kışın düzenli yüzmüyor. 

Grup içinde hayatında denize ilk kez Sarayburnu’nda giren, hatta yüzme bilmeyenler bile var. Örneğin 12 yıldır yaz kış her gün yüzdüğünü söyleyen Batman doğumlu 50 yaşındaki Hüseyin Orak’ın kulaç attığı ilk deniz Boğaziçi suları. Orak, her sabah Aksaray’daki dükkanını açmadan önce yüzüyor, “Bir gün yüzmesek o gün bize ters oluyor” diyor. 

• İki yıl önce katılan ve daha önce hiç yüzmeyen 39 yaşındaki Murat Mavuzer ise “abilerinden ilham aldığını” söylüyor. Yüzme bilmeyen Mavuzer, akıntının olmadığı bir gün yaklaşık bir kilometrelik parkuru “abilerinin yardımıyla” 65 dakikada tamamlayabilmiş ama pes etmemiş.

Parkur deyince, “dolmuş” mesafesi, Sarayburnu’ndan suya girdiğiniz noktaya göre 800-1.200 metre arasında değişiyor. Grup içerisindeki az sayıdaki teknik yüzücü bu parkurda ters yönlü, yani akıntıya karşı da yüzüyor. Ancak çoğu zaman uzun mesafe yüzen, hatta yazın zaman zaman Boğaz’ı da geçen bu azınlık, denize büyük grupla birlikte girmiyor.

Yıllardır aynı yerde toplanıp, aynı yerde denize giren "Sarayburnu Fatihleri" bu kıyının neredeyse demirbaşı gibi. Sahil yolunu kullanan birçok sürücü onları tanıyor ve kornayla selamlıyor. 

Birçok insanın sandığının aksine gruba üyelik için bir şart yok. Ama yazılı olmayan kuralları da yok değil. Tecrübesiz yüzücüleri kollamak, şortunu sahilde unutursan ertesi gün gruba baklava-börek ısmarlamak, mümkün olduğunca yardımlaşmak gibi. 

Sarayburnu Fatihleri’nin bir başka özelliği de kendilerine benzeyen ama daha küçük yüzme gruplarıyla sürekli temas hâlinde olmaları. Aşiyan, Dragos, Büyükçekmece, Kuzguncuk gibi grupların katılımcıları kimi sabahlar gelip Sarayburnu grubuyla yüzüyor; sosyal medyadan birbirine selam yolluyor. Balina Hüseyin bu nedenle Sarayburnu’nu “Merkez biziz” diye tanımlıyor. 

Suadiye Bükü

Adını yine toplanma noktasından alan “Suadiye Bükü” İstanbul’un en aktif açık su yüzme grubu. Sarayburnu’ndan tamamen farklı bir profile sahip bu grubun neredeyse hepsi lisanslı yüzücü; kadın ve erkek katılımcı sayısı da hemen hemen eşit.

Grup, Manş Denizi’ni geçmek için antrenman yapan Yüzme İhtisas Kulübü master yüzücüsü Ahmet Tekkeşin’in açık su yüzücüleri Raha Akhavan ve Fatih İşçener gibi isimleri teşvik etmesiyle 2016’da kış yüzmesi için biraraya geliyor. Yabancı katılımcıları da bulunan grubun kurulduğu tarihteki ilk adı “Morning Swim”. 2019’dan sonra "Suadiye Bükü" ismini alıyor. Aynı adlı Instagram hesabı ise 2020’de açılıyor. 

Onlarca üyesi bulunan grup, logosu ve düzenli programıyla tıpkı bir kulüp gibi işliyor. Haftanın dört günü; çarşamba, cuma, cumartesi ve pazar 08.15’te buluşuluyor; 08.45’te suya giriliyor. Üyeler diğer günlerde havuz antrenmanı yapıyor.

Hava sıcaklığının sıfıra yakın ve sağanak yağışın olduğu bir pazar günü buluştuğum grup üyelerinden Semra Gündoğan “Buradaki insanların tek derdi o” diyor denizi göstererek.

Bu "dert" grup üyelerini çoğu zaman ulusal ve hatta uluslararası, kış ve yaz yüzme yarışlarına taşıyor. 17 Ocak’taki Datça Açık Su Yüzme Maratonu’na grup üyesi 29 yüzücü katıldı. 22 Şubat’ta Urla Gelinkaya’daki soğuk su yüzme etkinliğine de yine kalabalık bir ekiple katılmaya hazırlanıyor. 

• “Herkes ‘Eksi 5 derecede denize girince hasta olmuyor musunuz?’ diye soruyor” diyor Ahmet Tekkeşin. Ona göre kış yüzmesiyle kahverengi yağ hücreleri, kanda alyuvar hücreleri artıyor; bağışıklık yükseliyor. 

Grup kışın Suadiye’den Bostancı yönüne 800-1.500 metre yüzüp geri dönüyor. Daha uzun yüzenler de var. Hakan Gümüş, Hakkı Işınak gibi yüzücüler 8 derece suda 2,5 saat antrenman yapabiliyor.

Ama kış yüzmesi asla hafife alınmaması gereken bir etkinlik. Ahmet Tekkeşin dikkat edilmesi gerekenleri sıralıyor: 

“Buradaki herkes çocukluğundan beri lisanslı master yüzücü. Ama ne kadar iyi olursanız olun yalnız yüzmemeniz gerekiyor. Soğuk suya girmek isteyenin kalp sorunu olmaması gerekir; grup üyelerinin tümü düzenli kardiyo testi yaptırıyor. Denize mutlaka yavaş girilmeli. Görünürlük çok önemli; şamandıra taşımak, düdük bulundurmak gerekiyor. Damarlar büzüştüğü için çıkınca sıcak suyla duş da alınmamalı.”

Karlı havalarda yüzmeye gelen sayısı artıyor. “‘Zaten kışın yüzüyoruz, bari anımız olsun’ diye düşüyorlar” diyor Tekkeşin.

Bebek sahili

Bebek, semtin sosyal profili ve aynı adı taşıyan koyun Boğaziçi’ndeki nispeten korunaklı konumu nedeniyle her daim İstanbul’un yaz-kış denize girilen noktalarından. Ancak buradan denize girmeyi özendirmek için her adımını sosyal medyadan paylaşan Aydın Aydıner'in etkisiyle son yıllarda diğer noktalara nazaran daha görünür hâle gelmiş.

• Medyanın ilgisi üzerinden eksik olmayan ve kısa sürede hatırı sayılır sayıda bir takipçi kitlesine ulaşan Aydıner için geçen günlerde bir kanalın sabah kuşağında “kışın denize girmeyi akım hâline getiren” tabiri kullanıldı. Bir başka kanal onu “Sosyal medyanın yüzen adamı soğuğa meydan okuyor” diye andı.

Aydıner gerçekten de her sabah adeta bir mesai disipliniyle, yağmur-çamur demeden, Bebek Koyu’nda “dükkanını” açıyor; katlanır masasını kuruyor, paylaşımlarında günün tarihini, hava ve deniz sıcaklığını bildiriyor; çevresindeki insanlarla, kimi zaman ünlülerle birlikte denize giriyor. Hasta olup antibiyotik kullandığını söylediği günlerde bile “işini” aksatmıyor; çoğu zaman günde birden fazla kez denize giriyor. Suda birkaç dakika kalıyor, zaten yüzmüyor.

Aydıner verdiği röportajlarda, Bebek’te denize girmeye, boşanma sonrasında kendisini kötü hissettiği 2018’de başladığını, bunun ona terapi gibi geldiğini ve halka örnek olmak istediğini söylüyor. 

Etrafındaki insanlar sürekli değişiyor ama onun denize ve paylaşmaya hevesi tükenmiyor. Sağladığı görünürlük, onun sosyal sorumluluk projelerinde yer almasına, “deniz sezonunu açmasıyla” bilinen şarkıcı Fedon’la reklam videosu çekmesine imkan sağlıyor. 

Bu sayede Bebek’te denize giren insan sayısı da özellikle hafta sonlarında artıyor. Sosyal medya rüzgarıyla koya gösterilen ilgi de artarak devam edeceğe benziyor.