KAGİDER Başkanı Esra Bezircioğlu: Kadınların iş dünyasında güçlenmesi için kamu, özel sektör ve sivil toplum işbirliği gerekli

Türkiye Kadın Girişimciler Derneği (KAGİDER), kadın girişimcilerin iş dünyasında daha fazla yer alması ve finansal kaynaklara erişiminin kolaylaştırılması için projeler üretmeye, destek mekanizmaları geliştirmeye devam ediyor.

Farklı sektörlerde aktif olarak çalışan ve değer üreten 500'ün üzerinde kadın girişimci üyesi ile büyümeye ve güçlenmeye devam eden KAGİDER'in başkanı Esra Bezircioğlu ile iş dünyasında kadınları, kadın girişimcileri ve KAGİDER'in çalışmalarını konuştuk.

Kadınların iş dünyasındaki sayısını yeterli buluyor musunuz? Son yıllarda bu sayıda bir değişim oldu mu?

Mevcut veriler, kadınların işgücüne katılım oranının hâlâ yetersiz olduğunu gösteriyor. 2002 yılında KAGİDER kurulduğunda, ülkedeki kadın işveren oranı yalnızca %4’tü. TÜİK’in 2024’ün dördüncü çeyreğine ait verilerine göre, Türkiye’de 33,4 milyonluk kadın nüfusunun 12,3 milyonu işgücüne katılıyor ve bunların sadece 192.000’i işveren. Ancak işveren ve kendi hesabına çalışan kadınları da eklediğimiz zaman, kadınların oranı %18,8'e çıkmış durumda. Gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında hâlâ oldukça düşük seviyelerdeyiz ama hızla ilerliyoruz. Kadınların istihdam oranı ise %32,5 iken erkeklerde bu oran %67.

İşgücüne katılım oranı yıllar içinde artsa da bu artış genellikle düşük ücretli ve geçici işlerde görülüyor. Üst düzey yönetim pozisyonlarında ise kadınlar hâlâ yeterince temsil edilmiyor. Sabancı Üniversitesi’nin Yönetim Kurullarında Kadın 2024 raporuna göre, dünyada kadınlar işgücünün %42’sini oluşturmasına rağmen, üst düzey liderlik pozisyonlarında yalnızca %31,7 oranında yer alıyor. 

• Türkiye’de ise Borsa İstanbul (BIST) şirketlerinde kadın yönetim kurulu üyelerinin oranı %18,7’ye yükselse de şirketlerin %34’ünde yönetim kurulları tamamen erkeklerden oluşuyor. Yönetim kurulu başkanı olan kadın oranı %8,9, CEO olan kadın oranı ise %4,4 seviyesinde.

Tüm bu veriler göz önüne alındığında kadınların iş dünyasında daha fazla yer almasını sağlamak için kamu, özel sektör ve sivil toplum işbirliği içinde çalışmaya devam etmeli. Fırsat eşitliğini destekleyen politikaların yaygınlaştırılması, kadınların girişimcilik ve liderlik rollerinde daha fazla yer almasını sağlayacaktır. Kadınların iş dünyasında güçlenmesi, sadece bireysel başarı değil, aynı zamanda ülkenin ekonomik büyümesine ve toplumsal refahına doğrudan katkı sağlayan kritik bir faktördür.

Kadınların iş dünyasında karşılaştığı sorunlar ya da avantajlar neler? Olumlu ya da olumsuz yönde değişimler yaşanıyor mu?

Kadınların iş dünyasına girişi kadar, uzun vadeli olarak kariyerlerini sürdürebilmeleri de önemli bir mesele. Ancak kadınlar hâlâ yapısal ve toplumsal engellerle karşı karşıya.

En büyük zorluklardan biri, kadınlara yüklenen geleneksel toplumsal cinsiyet rolleridir. Çocuk bakımı, ev işleri ve yaşlı bakımı gibi sorumluluklar büyük ölçüde kadınlar tarafından üstlenildiğinden, birçok kadın işgücüne katılamıyor. Ailevi sebeplerle iş hayatına ara veren kadınların tekrar işgücüne katılımı da oldukça zor; bu da ekonomik bağımsızlıklarını kazanmalarının önünde büyük bir engel oluşturuyor.

Bunun dışında, kadınlar işyerlerinde hâlâ ücret eşitsizliği, ayrımcılık ve cam tavan gibi engellerle karşılaşıyor. Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) 2024 Küresel Cinsiyet Uçurumu Raporu’na göre, kadınlar erkeklere kıyasla daha düşük ücret alıyor ve üst düzey pozisyonlara erişimde ciddi engellerle karşılaşıyor. Raporda, ekonomik katılım ve fırsat eşitliğinin tamamen sağlanmasının 134 yıl alacağı öngörülüyor.

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) de kadınların istihdamda erkeklere kıyasla daha düşük ücretler aldığını, eşit işe eşit ücret ilkesinin yeterince uygulanmadığını ve kadınların yönetim kademelerinde yetersiz temsil edildiğini vurguluyor. Ayrıca, işyerlerinde cinsel taciz, ayrımcılık ve kariyer ilerlemelerini engelleyen yapılar nedeniyle kadınların iş dünyasında kalıcı olabilmesi zorlaşmaktadır.

Bu engellerin aşılabilmesi için yalnızca işe alım süreçlerinde değil, kadınların kariyerlerini sürdürebilecekleri eşit koşulların oluşturulması da gerekmektedir. Kadınların işgücüne katılımının artması, yalnızca bireysel haklar açısından değil, aynı zamanda ekonomik büyüme ve toplumsal dönüşüm açısından da kritik bir adımdır.

Türkiye'de kadın girişimciliğinin geleceği hakkında neler söyleyebilirsiniz?

Türkiye’de kadın girişimciliği büyük bir potansiyele sahip. Son yıllarda özellikle teknoloji, e-ticaret, sürdürülebilirlik ve yaratıcı endüstriler gibi alanlarda kadın girişimcilerin daha fazla öne çıktığını görüyoruz. Dijitalleşmenin yaygınlaşması, kadınların kendi işlerini kurmasını kolaylaştıran önemli bir gelişme oldu. Ancak, kadın girişimcilerin finansmana erişimde yaşadığı sıkıntılar, işlerini büyütme süreçlerinde karşılaştıkları engeller ve yatırımcı ağlarına dahil olma konusundaki zorluklar, kadın girişimciliğinin önündeki en büyük bariyerler arasında yer alıyor.

Önümüzdeki dönemde kadın girişimciliğinin daha da güçlenmesi için kamu ve özel sektör desteklerinin artırılması gerekiyor. Kadın girişimcilerin sürdürülebilir iş modelleri oluşturabilmesi ve küresel pazarlara açılabilmesi için eğitim, mentorluk ve finansal destek mekanizmalarının daha etkin hale getirilmesi kritik öneme sahip. Eğer bu alanlarda doğru adımlar atılırsa, Türkiye’de kadın girişimciliğinin büyük bir ivme kazanacağını düşünüyoruz.

KAGİDER olarak, kadınların girişimcilik ekosistemindeki yerini güçlendirmek için teknoloji odaklı eğitimler ve programlarla daha fazla kadına ulaşmayı hedefliyoruz. Dijital araçların entegrasyonu ve e-ticaret gibi alanlarda kadın liderlerin etkinliği artacak. Sürdürülebilirlik ve çevre bilinci ise girişimcilikte öncelikli bir konu haline geliyor. Yeşil teknolojiler ve çevre dostu iş modellerine kadın girişimcilerin katılımını artırmak için teşvik edici projeler hayata geçiriyoruz.

KAGİDER olarak yürüttüğünüz projelerinden bahseder misiniz?

Kadın girişimcilerin uluslararası pazarlara açılmasını desteklemek, küresel rekabet gücünü artırmak ve sürdürülebilir büyümelerini sağlamak amacıyla KAGİDER olarak birçok proje yürütüyoruz. Bu kapsamda hayata geçirdiğimiz en önemli girişimlerden biri KAGİDER Global.

KAGİDER Global, yalnızca iş dünyasında bağlantılar kurmayı hedefleyen bir platform olmanın ötesinde, yurtdışında yaşayan Türk kadın girişimciler ve profesyoneller için sürdürülebilir bir destek mekanizması oluşturmayı amaçlıyor. Bu platform aracılığıyla, kadın girişimcilerin küresel pazarlara açılmasını kolaylaştıracak eğitim programları, mentorluk desteği ve iş geliştirme imkanları sunulacak. Yurt dışında yaşayan Türk kadınları arasında bir sinerji oluşturacak, farklı ülkelerdeki başarı hikayelerini görünür kılacak ve Türk kadınlarının uluslararası iş dünyasındaki etkisini artırarak yeni işbirliklerine ilham verecek bir motivasyonla hareket ediyoruz.

Bunun yanı sıra KAGİDER olarak kadın girişimcilerin işlerini büyütmelerine, iş dünyasında daha güçlü yer edinmelerine ve sürdürülebilir başarı elde etmelerine destek olan çeşitli projeler geliştiriyoruz. Boyner işbirliğiyle yürüttüğümüz İyi İşler Programı, kadın girişimcilerin iş kapasitelerini artırmalarına ve büyüme süreçlerinde karşılaştıkları engelleri aşmalarına yardımcı olmayı amaçlayan önemli projelerimizden biri. Eğitimler, mentorluk hizmetleri ve iş geliştirme destekleriyle kadınların iş dünyasında daha sağlam adımlarla ilerlemelerini sağlıyoruz. Sanofi işbirliğiyle yürüttüğümüz Geleceğin Kadın Liderleri Programı ise genç kadınların profesyonel hayata daha donanımlı ve özgüvenli bir şekilde atılmalarına yardımcı oluyor. Kadınların kariyer yolculuklarında desteklenmesi ve liderlik rollerine hazırlanmaları için kapsamlı bir eğitim ve mentorluk süreci sunuyoruz. 2010 yılından bu yana 1.850 genç kadın, sadece kendi hayatlarını değiştirmekle kalmadı; dokundukları her alanda, her insanda, her projede bir dönüşümün parçası oldu. GKL Mezunlarının %92’si iş hayatına katıldı, %6’sı girişimci oldu ve hatta %22’si iş hayatında üst düzey pozisyonlarda çalışmaya devam ediyor.

Ayrıca, tarım sektöründe faaliyet gösteren kadın girişimcilere özel olarak Migros işbirliğiyle yürüttüğümüz Tarımda Kadın Girişimci Geliştirme ve Hızlandırma Programı, kadın çiftçilerin ve tarım girişimcilerinin kapasitelerini artırmaya yönelik çalışmalar içeriyor. Tarımsal üretimde kadın emeğinin güçlenmesi ve kadın girişimcilerin tarım sektöründe daha etkin rol alması için destek sağlıyoruz. Bu projelerle kadınların iş dünyasında daha güçlü bir şekilde var olmalarını, ekonomik olarak bağımsızlıklarını kazanmalarını ve kendi işlerini büyüterek istihdam yaratmalarını hedefliyoruz. KAGİDER olarak, kadın girişimciliğini teşvik eden yeni işbirlikleri geliştirmeye ve kadınların ekonomik hayata daha fazla katılımını sağlamak için çalışmalarımıza kararlılıkla devam edeceğiz.

Kadınların katılımı, ekonomik büyüme ve toplumsal refah

Kadınların ekonomik hayata daha fazla katılması, sadece kadınların değil, tüm toplumun refahını artıran bir faktördür. Yapılan araştırmalar, kadınların işgücüne daha fazla katıldığı ülkelerde ekonomik büyümenin hızlandığını, inovasyonun arttığını ve toplumsal refahın güçlendiğini gösteriyor.

Ancak, kadınların iş dünyasında daha güçlü yer edinmesi için sadece bireysel çabalar yeterli değil. Toplumun tüm kesimlerinin bu sürece destek vermesi gerekiyor. Kamu politikaları, özel sektör girişimleri ve sivil toplum örgütlerinin ortak çalışmaları, kadınların işgücüne katılımını artıracak en önemli unsurlar arasında yer alıyor.

KAGİDER olarak biz de bu sürecin hızlanması için çalışmalarımıza kararlılıkla devam ediyoruz. Kadın girişimcilerin iş dünyasında daha fazla yer alması, finansal kaynaklara erişiminin kolaylaştırılması ve uluslararası pazarlarda rekabet edebilmeleri için projeler üretmeye ve destek mekanizmalarını geliştirmeye devam edeceğiz.