“Kapsayıcı Olimpiyat Ruhu” kimleri kapsamıyor?

Olimpiyatlarda herhangi bir eşitsizliğin yaşanmadığı düşünülse de oyunların yapılandırılması, etkinliği organize edenlerin istekleri üzerine kuruluyor. Bu organizasyon, içerisindeki cinsiyet dinamiklerine ilk bakışta saygılı gibi görünse de “kadın sporunun” tarihine ilişkin dikkatlice düşünülmüş bir bakış açısına ihtiyaç var. 

1900'lerin başında, Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) kadınların yalnızca birkaç etkinlikte yarışmasına izin verdi ve 20 Mayıs-28 Ekim tarihleri arasında gerçekleşen Paris Olimpiyatlarına 22 kadın katıldı. Yelkenci Hélène de Pourtalès Olimpiyat tarihinin ilk kadın şampiyonu; Charlotte Cooper ise tek bayanlar tenis finalini kazandıktan sonra Olimpiyat şampiyonu olan ilk kadın tenisçi oldu. Olimpiyatların mimarı olarak bilinen Pierre Coubertin kadınların Olimpiyatlarda yarışmasını sakıncalı buluyor, kadınlarla yapılacak bir Olimpiyatın "ilgi çekici" ve "uygun" olmayacağına inanıyordu. 1919 yılında Femina Sport üyesi olan Alice Milliat tarafından kadın atletizminin oyunlara katılması için başvuruda bulundu. IOC'nin bu başvuruyu reddetmesinin ardından Milliat, 1921’de Fédération Sportive Féminine Internationale'yi kurdu. Bunun sonucunda ortaya çıkacak Dünya Kadınlar Olimpiyatı, 1922’den itibaren 4 kez düzenlenecekti. 

Alice Milliat

Tenis ve golf gibi “kadın etkinliklerinin” de dâhil olduğu olimpiyatlara zamanla daha fazla oyun eklendi. Fakat bu, işin “kadınlar olsun ama o kadar da olmasın” şeklinde ilerleyişi idi. Kadın atletizmi ve jimnastik ise 1928 Olimpiyatlarında yer almaya başladı. 1949'da IOC Başkan Yardımcısı Avery Brundage şunları yazdı: “Bence kadın etkinlikleri onlara uygun olanlarla sınırlandırılmalıdır: yüzme, tenis, artistik patinaj ve eskrim; ama kesinlikle gülle atma değil." Ki Mexico City'deki Olimpiyat Komitesi toplantısının tutanaklarında da "Sporcuların ve görevlilerin sayısının azaltılması" başlığı altında "kadınların oyunlardan dışlanmaması, yalnızca “uygun sporlara katılımı" yazıyordu.

2012 Londra Olimpiyatları’nda kadın boksunun da eklenmesiyle, kadınlar tüm dallarda yarışmaya başladı. Senkronize yüzme ve ritmik jimnastik alanları ise sadece kadınlara yönelik, çünkü hareketlerin zarif ve sanatsal ifadesi sadece kadınlara ait bir özellik değil mi? 

Olimpiyat denince akla ilk gelen kapsayıcı “Olimpiyat Ruhu” temasıdır. Fakat bunun tam olarak ne olduğu bilinmiyor. Herkesi kapsadığı iddia edilen olimpiyat ruhu tarihsel olarak başta maalesef kadınları kapsamıyor. Eğer konu rekabetse birçok alanda erkeklerin kadınlardan veya kadınlara karşı daha iyi derece elde edebilecekleri fikri ne kadar eşit bir ortam sağlıyor? Belki birçok spor dalında erkekler kadınlara göre daha iyi dereceler elde edebilir. Ancak, bu durum kadınların olimpiyatlardaki rekabetini daha değersiz hale getirmiyor olsa gerek ki, şuan olimpiyatlarda her dalda kadın ve erkek yarışmaları ayrı ayrı ilgi görüyor. Kadınların olimpiyatlarda yer alması birçok sporsever için vazgeçilmez bir boyut katıyor, bazıları için de politik doğruculuğun ötesinde birşey ifade etmiyor olabilir. Önümüzdeki olimpiyatları bir de bu açıdan izlemekte fayda var. Belki de kalıp olarak sıkça kullanılan “Olimpiyat Ruhu” oralarda bir yerdedir.

Serbest Atış ekibinden Burcu Biçer'in diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.