Kinds of Kindness: Kontrol, sadakat ve merhamet

Film: Kinds of Kindness

Yönetmen: Yorgos Lanthimos

Süre: 164 dakika

Yapım yılı: 2024

Kurgucu Yorgos Mavropsaridis, “Kişi nedir? İnsan olmak ne anlama geliyor? Kendimizi nasıl tanımlarız? Birinin yokluğu ya da birinin yerini alması hayatımıza nasıl bir etki yapar? Başkalarını kontrol etmek ya da kontrol edilmek nedir?” sorularını soruyor Kinds of Kindness’tan söz ederken. 

2009’da Dogtooth filmini yapan ve bir süre sonra ülkesindeki bağımsız sinema üretimini köklü bir şekilde etkileyecek “tuhaflık” etiketini sahiplenen Yorgos Lanthimos’un sinemasını, filmlerindeki anlatım biçimi, görsel seçimler, müzik ya da karakterlerindeki “tuhaflıklardan” ziyade bu gibi sorularla tanımlamak çok daha yerinde aslında. İnsan olma deneyimini ve insan ilişkilerini varoluşsal bir bakış açısıyla irdeleyen, kendi masallarında kendine ait kurallar koyan Lanthimos sinemasının kaynağının da sadece Lanthimos olmadığını unutmamak gerek. 

The Killing of a Sacred Deer filmine kadar birlikte çalıştığı ve bir anlamda evrenini birlikte kurduğu senarist Efthimis Filippou da bu “tuhaf” dünyanın suç ortağı. Lanthimos ve Filippou ikilisi, Kinds of Kindness’ta iki filmlik bir molanın ardından yine bir araya geliyorlar. Lanthimos sineması, bir nevi başlangıç noktasına geri dönüyor böylece.

^{Emma Stone, Kinds of Kindness | Kaynak: Searchlight Pictures}

Kinds of Kindness (Merhamet Hikayeleri), başlığında geçen merhamet duygusundan çok, merkezine kontrol etme ve edilme durumlarını alıyor. Hayatımız en ince ayrıntısına kadar biri tarafından kontrol edilmişse, özgürlüğümüze kavuştuğumuzda yine ondan öğrendiğimiz şekilde mi davranırız? Birine kimliğimizi, bağlılığımızı, sadakatimizi kanıtlamak için ne kadar ileri gideriz? Uğruna her şeyi feda ettiğimiz bir topluluktan dışlandığımızda yeniden kabul edilmek için kendimizi nasıl kanıtlayabiliriz? 

İnsan olma deneyiminin herkes için eşit olmadığı, gücü elinde bulunduranın adeta Tanrı işlevi gördüğü üç hikaye anlatan Lanthimos, bu hikayelerde kontrolün güç kazandırdığı insanlardan çok kontrol edenin piyonlarına dönüşenleri ön plana çıkararak Tanrısal gücü değil, kısıtlanmışlığın çaresizliğini tattırmayı seçiyor. Bireyin onu kontrol eden dışında bir ilişki kuramadığı hikayelerde, aile bağları, cinsellik ya da duygusal yakınlaşmalar kontrol eden tarafından yasaklanıyor. Kontrol edilenler, kontrol edenlerin hediyelerine, şevkatine, merhametine, bedenine, şehvetine, hatta gözyaşlarına muhtaç bırakılıyorlar. Bir çıkış yolu ararlarsa, yolların ya Azrail’in tırpanıyla tıkandığını ya da yine yeniden kontrol edene çıktığını görüyorlar.

Yapım şirketinin sinopsisinden filmin Cannes sonrası yayımlanan eleştirilerine dek birçok yerde “triptik bir masal” ifadesi kullanılıyor Kinds of Kindness için. Bugüne kadar tek ve bütünlüklü hikayeler anlatmayı seçmiş olan Lanthimos sineması için yeni bir tercih bu: Film, aynı oyuncuların (Jesse Plemons, Emma Stone, Willem Dafoe, Margaret Qualley, Hong Chau, Joe Alwyn ve Mamoudou Athie) farklı rollerde yer aldığı, tematik olarak benzeşse ve bir anlamda birbirini tamamlasa da kendi başlarına anlamlı ve farklı üç bölümden, üç kısa filmden oluşuyor. 

Fakat hayır, bunun adı bir sadece bir antoloji değil. Çünkü üç bölüm, üç hikaye birbirinden tamamen bağımsız değil; onları bağlayan bir detay var. Üstelik bu detay öylesine küçük ama öylesine Lanthimos ki... The Death of R.M.F. (R.M.F.’nin Ölümü), R.M.F. Is Flying (R.M.F. Uçuyor) ve R.M.F. Eats a Sandwich (R.M.F. Sandviç Yiyor) başlığını taşıyan üç bölüm, filmde tanıştığımız ilk karakter olsa da toplam ekran süresi 2 dakikayı geçmeyecek bir karakter olan R.M.F.’nin önemsiz ama üç hikayemiz için de etkili varlığı ve yaşamıyla bağlanıyor. Kontrol dedik ya, R.M.F’nin görevinin de kendi kurallarını yaratan Lanthimos sinemasında bir kontrol unsuru, onun mantık ve bilimin yolundan sıkça sapan oyun alanında mantıksal ve bilimsel bir sabit olduğunu söyleyebiliriz belki de. (Not:“Sandviç ne alaka?” dememek için, post-credit sahnesini beklemek isteyebilirsiniz.)

^{Jesse Plemons, Kinds of Kindness | Kaynak: Searchlight Pictures}

Başta Cannes’dan En İyi Erkek Oyuncu ödülü ile dönen Jesse Plemons olmak üzere, her türlü kombinasyonla birbirleriyle uyum içinde çalışan oyuncu kadrosu, büründükleri üç karakteri de etkileyici bir şekilde aktarıyorlar. The Favourite ve Poor Things ile Hollywood’a yakınlaşan ve Akademi’nin de radarına girmeyi başaran Yorgos Lanthimos’un yeni filmi Kinds of Kindness, son iki filmi kadar iyi değil bana kalırsa. Ama o ikisinin olmadığı kadar Lantimos filmi olduğu kesin; özlediğimiz “tuhaflıktaki” Lanthimos sinemasına kavuşmaksa paha biçilemez. 

Nerede izleyebilirsin? Kinds of Kindness, bugün gösterime giriyor.

Benzer işler:

• Magnolia (1999, Paul Thomas Anderson)
• Wild Tales / Relatos salvajes (2014, Damián Szifron)