Medya ve Gazetecilikte Sendikanın Önemi

Medyada dijitalleşmenin ve yeni modellerin yaygınlaşması birçok iyi ve faydalı gelişmenin yanında en az bir o kadar da sorunu beraberinde getirdi. Bu sorunların büyük bir kısmı da aslında sektörün mevcut sıkıntılarının daha da derinleşmesine ve boyut kazanmasına bağlı olarak ortaya çıktı.

Gazetecilerin ve medya çalışanlarının güvencesizliği bunun en iyi örneklerinden birisi. Dünyanın hemen her yerinde sektörün ekonomik sıkıntıları ve diğer yapısal sorunları ile birlikte burada çalışanların yaşamaya başladığı sıkıntılar, dijitalleşme ile birlikte evrilmeye başlayan çalışma kültürü ve prekerleşmenin ivme kazanmasıyla birlikte ağır bir sorun hâline geldi. Sendika kültürünün zayıflatıldığı ve çalışanları koruyacak mekanizmaların olmadığı ülkelerde bu durum her gazeteci ve medya çalışanını ağır bir şekilde etkiledi.

Ancak 2010'ların ikinci yarısından itibaren özellikle ABD'de kimsenin beklemediği bir dönüşüme tanık oluyoruz. Başta dijitalde doğmuş medya kurumları olmak üzere birçok medya kurumunda ve haber odasında sendikal örgütlenmeler başladı. 2015 yılında Gizmodo ile başlayan bu akım, şu anda ABD'deki hemen her haber odasının gündemi demek mümkün. Her ne kadar bu kurumların sahipleri durumdan memnun olmasa da (ya da memnun numarası yapsa da) neredeyse her ay birkaç haber odasının daha sendikalaştığını okuyoruz.

Üstelik bu sendikalar "maksat sendikamız olsun" mantığıyla da kurulmuyor. Hepsi gazetecilerin ve medyadaki diğer çalışanların hakları için mücadele etmekten çekinmeyen örgütler. Geçtiğimiz aylarda şirketin taleplerini karşılamaması üzerine Gizmodo Media Group Union greve gitmişti. Geçtiğimiz günlerde ise BuzzFeed News'de yaşananların ardından sendika oybirliğiyle gerek görülürse greve gitme kararı aldı.

Dikkat çekici bir nokta da bu sendikaların diğer gazetecilere ilham veriyor olması. New York Times'da gazetecilerin sendikalaşması, gazetenin teknoloji çalışanlarına ve yan markalarına da sendikalaşma cesareti verdi. Wired ve New Yorker'daki sendikalar, Condé Nast genelinde bir sendikalaşmayı beraberinde getirdi. Financial Times'ın ABD ofisindeki sendikalaşmanın temel motivasyonlarından birisi BK ofisinin tamamının sendikalı olmasıydı.

Elbette bu hareket mevcut koşulları ve sorunları bildiği için kendisini sadece kurumlara bağlı çalışan gazetecilerle sınırlamıyor. Şimdiden birden çok sendika serbest gazetecilere de sendikalı olma imkânı veriyor ve diğer sendikalar dışarıdan çalışan gazetecilere dair konuları da masaya yatırıyor. Hatta sadece serbest gazeteciler için kurulan bir sendika da var. Yani kendilerini klasik sendikacılık yaklaşımının sınırlarına mahkum etmiyorlar.

Medyanın dönüşümünden bahsederken çalışanların hakları ve güvencesi konusunda hep karamsar senaryoları konuşuyoruz; ya da konuyu hiç açmıyoruz. Ancak bu sendikalaşma dalgası ve sendikanın bir anlamda günümüz koşullarına göre güncellenmesi de bu dönüşümün bir parçası. Hem de fazlasıyla olumlu bir parçası.

Umarım bu sendikalaşma yaklaşımı ülkemiz başta olmak üzere tüm dünyaya ilham olur ve bu sektörün çalışanları da günümüz şartlarına uygun bir şekilde haklarını koruma ve geliştirme imkânına sahip olur.