Milyarderler vergisi: Tamam mı devam mı?

ABD’de Demokratlar, milyarderden sahip oldukları hisse senetleri ve diğer varlıkların kazandıkları değer üzerinden yıllık vergi ödemesi alınmasını içeren 107 sayfalık bir yasa önerisi sundu. Fakat yasayı Senato’dan geçirmek için gereken desteği alma konusunda pürüzler çıktı. Vergi önerisinin “doğmadan öldüğü” yorumlarının yapılmasına neden olan itiraz, Batı Virginia’nın Demokrat Partili Senatörü Joe Manchin’den geldi. Öneriye karşı olmadığını belirten Manchin, “Herkesin gelirleri oranında vergi ödeyeceği bir sistem üzerinde anlaşabileceğimizi düşünüyorum,” dedi.

Önerinin içeriği: Vergi önerisi, 1 milyar doların üzerinde varlığa sahip olan ya da 3 yıl üst üste 100 milyon dolar gelir elde eden yaklaşık 700 kişilik küçük bir grubu kapsıyor. Hâlihazırda ABD’de hisse senedi veya gayrimenkul gibi yatırımlardan sadece kâr amacıyla satılmaları halinde vergi alınıyor. Yani genelde servetlerini banka hesapları yerine hisse senedi gibi varlıklarda tutan milyarderlerden vergi alınmıyor. Yeni öneri, bu tür “revize edilmemiş” sermaye kazançlarından %23,8 vergi alınmasını öngörüyor.

 Ne amaçlanıyordu? Senato Finans Komitesi Başkanı Ron Wyden tarafından hazırlanan teklifle, Başkan Biden’ın siyasi önceliklerinden biri olan ve yaklaşık 1,5 trilyon dolar tutarında olması planlanan sosyal harcama paketinin maliyetlerinin dengelenmesi amaçlanıyor.

Getirisi ne olacak? Teklifin kabul edilmesi durumunda; 250 milyar dolar gelir getirmesi ve bu tutarın sosyal güvenlik ağını genişletmesi ve iklim değişikliğiyle mücadele çalışmalarına katkı sağlaması bekleniyor.

Milyarderlerin itirazı: Hâlihazırda ABD’nin en zengin 169 kişisi, 516 milyar dolarlık revize edilmemiş sermaye kazancına sahip. Washington Post’un analizine göre, verginin uygulandığı senaryoda ilk 5 senede; Elon Musk’ın 50 milyar dolar, Jeff Bezos’un ise 44 milyar dolar ödemesi gerekiyor. Elon Musk, konuyla ilgili Twitter’da yaptığı paylaşımda, vergi teklifinin orta sınıfı da etkileyeceğini belirterek “Er ya da geç, diğer insanların parasını tüketecekler ve ardından size gelecekler,” dedi.

Uygulanabilir mi? Uzmanlar, önerinin yasalaşması halinde dahi hayata geçirilmesinin çok zor olacağını ve milyarderlerin servetlerini kolayca takip edilebilen varlıklardan vergilendirilmeyen varlıklara aktaracağını öngörüyor. Öte yandan, vergi hukukunu yeniden yazmaya yönelik bir çaba olarak da ele alınan tasarı, bazı çevrelerce “anayasaya aykırı” olarak yorumlanıyor.