MODA HAFTALARINDAN MAĞAZALARA: PEKİ YA SONRA?

Ucuza mal etmenin bedeli.
MODA HAFTALARINDAN MAĞAZALARA: PEKİ YA SONRA?

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

Şovların tüketimle ve hızlı modayla alakası var mı? Aslına bakarsan, tam da moda haftalarından sonra başlıyor tüm o hızlı modaya ait kısır döngü. Sadece moda sevdalıları değil, bütün perakendeciler bu haftaları bekliyor. Çünkü defileler, trendleri yönetiyor ve yeni sezon tasarımlar, moda haftalarından sonra planlanmaya başlanıyor. Bu yüzden hangi mağazaya girersen gir, benzer giysiler görüyorsun. Renk skalalarından, dokulardan, desenlerden tutun kalıplara kadar satın aldığımız neredeyse çoğu ürün moda şovlarından kopyalanıyor ve ucuz üretim yöntemleriyle ayağımıza kadar geliyor. Yani hızlı moda dünyası bir güzel defilelerin ekmeğini yiyor. Tabii günümüzün hızı bunu gerektirdiği için.

Eğer sen de sezon açılışlarında farklı mağazalarda aynı konseptler, renkler ve tarzlarla nasıl karşılaştığını düşünüyorsan, cevap basit. Her sezon değişiminde birbirine yakın ürünleri görmemizin sebebi, hızlı modada var olmanın kuralı, kopyalama sistemi. Genellikle moda şovları sonrası çıkan trendleri hızlı bir şekilde ulaşılabilir olarak müşteriye sunmak piyasa için kurulmuş bir sistem, hatta yarış. Aynı temalar etrafında dönen benzer renk tonları, dokular, kumaşlar ve kalıpları görüyor olmamızın sebebi işte bu. Kısaca moda haftasına tasarlanır, hızlı moda dünyası tarafından kopyalanır. 

NASIL? Hızlı moda trend giysi ve aksesuarların tüketicilere erişilebilir fiyat noktalarında sunulması gerektiği fikri üzerine inşa edilmiş durumda. Podyumlarda görülen giysi ve aksesuarların ortalama bir tüketici için biraz daha giyilebilir hâle getirmek en önemli kural. Hızlı moda sektöründe bir tasarımcı ve üretim ekibinde olmak moda şovlarını iyice analiz etmek demektir. Bütün detaylar incelenir. Giysi ve aksesuarların kalıpları, koleksiyonların renk skalaları, baskılar, kumaşlar, dokular, detaylar. Yeni bir koleksiyonu oluşturmak için ihtiyaç duyulan her şey, aslında lüks markalar tarafından sunulur. Hızlı moda markasının en büyük görevi ise iyi bir analizci olmak ve pahalı ürünleri satılabilir hâle getirmektir. Satılabilir ürünleri, çoğu zaman en ucuza yaptırmak ise ikinci kural. Aslında sorun kopyalamanın ötesinde üretim sıkıntılarını beraberinde doğuruyor. "Güzel" ve "trend" olmaları gerektiği gibi ucuzda olmaları gerektiğinden, ürünler çoğu zaman kötü çalışma şartlarında altında ve ucuz malzemelerle yaptırılıyor.

ÇÖZÜM? Moda hukuku, moda endüstrisini etkileyen konuları kapsayan bir hukuk alanı fakat kopyalama sistemine ait bir yasa yok. Christiane Campbell, Business Insider röportajında tasarımcıların isterse ürünlerini koruyabileceğin ama bunun çok maliyetli olduğunu açıklıyor. Sahne arkasında çalışan emekçiler için ise kâr amacı gütmeyen organizasyonlar var.

1) REMAKE OUR WORLD: Benim de elçilerinden biri olduğum Remake Our World, organizasyonların en büyüklerinden. Her ay düzenli toplantılar yapılıyor; farklı ülkeden katılımcıların olduğu ekiple birlikte moda dünyasının emekçilerine destek olunuyor, seslerini duyurmalarını sağlanıyor ve onlar için bağış toplanıyor. Özellikle pandemiden dolayı maaşlarını alamayan işçiler en büyük odak noktası.

2. THE FASHION LAW: The Fashion Law, Julie Zerbo tarafından kurulan ve moda hukukunu uygulayan New York merkezli bir girişim. Yaptıkları uluslararası çalışmalar, moda endüstrisinde hukuk gazeteciliğinin en önemli seslerinden. Ayrıca kâr amacı gütmeyen kuruluşlara moda hukuku, ticaret ve tüketici kültürü konularında danışmanlık veriyor. 

3. FASHION REVOLUTION: Amacı çevreyi koruyan, kârdan çok doğaya ve insana değer veren küresel bir moda endüstrisi yaratmak olan Fashion Revolution, 2013 yılında Rana Plaza felaketinin ardından kurulan sosyal bir girişim. Endüstriyi ve politikacıları harekete geçirerek dünyanın en büyük moda aktivizm hareketi hâline gelmiş durumda. Who Made Your Clothes kampanyasıyla duyulmuş, moda endüstrisinin arka planında çalışan işçilerin zorlu şartlarını gözler önüne sermesiyle sesini duyurmuştur. 

PEKİ SEN NASIL DESTEK OLABİLİRSİN? Öncelikle Remake Our World ve Fashion Revolution üzerinden kampanyalara bağış yapabilirsin. Yerel markaları takip edebilir ve onları destekleyebilirsin. Böylece kopyalanmış ürünlerden çok özel ürünlere sahip olabilirsin. Hızlı moda sisteminin yarattıklarına daha çok hâkim olmak için araştırabilir bir giysinin gerçek maliyetini öğrenebilirsin. Bu yazıyı paylaşabilir ve sesimize destek olabilirsin.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

İLGİLİ BAŞLIKLAR

NEREDE YAYIMLANDI?

AngstAngst
∙

BÜLTEN SAYISI

ANGST 23: ÇÖZÜM NEDİR?

NEDİR? Fibershed nedir? Rejeneratif tarım nedir? Hızlı modanın en büyük kozu nedir? Ucuz üretime çare nedir?

04 Nis 2021

ANGST 23: ÇÖZÜM NEDİR?

YAZARLAR

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

İLGİLİ OKUMALAR

AngstAngst
∙

HİKAYE

COP31’de ilk karar taslağı yayımlandı: Fosil yakıtlardan çıkış ve finansmanda ne değişebilir?

Antalya’daki COP31 zirvesinin ilk genel sonuç taslağı, fosil yakıtlardan çıkışın hızlandırılmasını ve uyum finansmanının 2035’te yıllık en az 120 milyar dolara ulaşmasını öneriyor. Henüz taslak aşamasındaki metne ilişkin tartışmalar, hedeflerin nasıl ve hangi takvimde uygulanacağı ve gelişmekte olan ülkelere sağlanacak desteğin nasıl güvence altına alınacağı üzerinde yoğunlaşıyor.

Deniz Kaynak

·

16 Kas 2026

COP31’de ilk karar taslağı yayımlandı: Fosil yakıtlardan çıkış ve finansmanda ne değişebilir?
AngstAngst
∙

HİKAYE

Batık maliyet yanılgısı: Bir sınavdan mı geçiyoruz, yoksa yanlış yolda mıyız?

Çok emek verdiğimiz bir yoldan dönmek, geçmişimize ve hayallerimize ihanet gibi gelebiliyor. Seth Godin’in Dip ve Annie Duke’un Quit kitaplarından hareketle, değişen koşullarda hangi mücadeleyi sürdüreceğimize nasıl karar verdiğimizi ve geçmişte gösterdiğimiz sabrın bizi bugün nasıl bir çıkmaza sokabildiğini düşünüyoruz.

Cem Arıdağ

·

15 Kas 2026

Batık maliyet yanılgısı: Bir sınavdan mı geçiyoruz, yoksa yanlış yolda mıyız?
AngstAngst
∙

HİKAYE

COP31’in ötesinde başka bir iklim siyaseti: Halkların İklim Zirvesi'nin gündeminde ne var?

Antalya'da COP31'e paralel düzenlenen Halkların İklim Zirvesi, iklim adaleti, fosil yakıtlardan çıkış, emek mücadelesi ve savaş karşıtlığını gündemine taşıdı. Zirvenin uluslararası ilişkiler gönüllüsü Çiğdem Özbaş'la dokuz aylık hazırlık sürecini, gönüllülerle kurulan dayanışma ağını, resmî zirveye yönelik eleştirilerini ve iklim hareketinin geleceğini konuştuk.

Alev Karakartal

·

15 Kas 2026

COP31’in ötesinde başka bir iklim siyaseti: Halkların İklim Zirvesi'nin gündeminde ne var?
AngstAngst
∙

HİKAYE

Seralar, saraylar ve sazlıklar: COP31 alanında EXPO’dan önce kim yaşardı?

Gıda güvenliğini yalnızca bir sonraki krize yetecek kadar ürün depolamakla sağlayamayız. Bir sonraki krizden sonra da iyi ve sağlıklı gıda üretebilme kapasitesinin kurulması gerekir. Bunun için de tohuma, suya, sağlıklı toprağa, biyoçeşitliliğe ve üretimi sürdürebilecek çiftçilere ihtiyacımız var. Antalya'nın, özellikle de bugün COP31'in düzenlendiği EXPO binasının üzerinde kurulduğu toprakların son kırk yılı bize bu konuda çok şey anlatıyor. Seraların, sarayların ve sazlıkların tarihi, birbirinden bağımsız üç hikaye değil. Aynı coğrafyanın farklı ekonomik ve toplumsal önceliklerle yeniden şekillendirilmesinin tarihi.

Zafer Yenal

·

13 Kas 2026

Seralar, saraylar ve sazlıklar: COP31 alanında EXPO’dan önce kim yaşardı?
AngstAngst
∙

HİKAYE

COP31 Liderler Zirvesi'nden mesajlar: 'Fosil yakıtlara bağımlılık, bir güvenlik sorununa dönüştü'

COP31 kapsamında Antalya’da biraraya gelen liderler, iklim krizine karşı daha hızlı ve somut adımlar atılması gerektiğinde birleşti. Ancak fosil yakıtlardan çıkış, iklim finansmanının paylaşımı ve enerji güvenliği konularında farklı öncelikler öne çıktı. BM Genel Sekreteri Guterres fosil yakıtlara karşı sert mesajlar verirken, Lula iklim gündeminin savaşlar ve ticaret gerilimlerinin gölgesinde kalmasını eleştirdi. Zirve, iklim eyleminin aciliyeti kadar siyasi uzlaşmanın zorluklarını da ortaya koydu.

Pelin Cengiz

·

13 Kas 2026

COP31 Liderler Zirvesi'nden mesajlar: 'Fosil yakıtlara bağımlılık, bir güvenlik sorununa dönüştü'