Modern çağda zenginden alıp yoksula vermek: Dumb Money

Film: Dumb Money

Yönetmen: Craig Gillespie

Yapım yılı: 2023

Süre: 105 dakika

Modern çağda iz bırakmış, yakın tarihimizi şekillendirmiş türlü olayların perde arkasında yaşananları açıklamak, öncesiyle ve sonrasıyla konunun bir özetini bırakmak sinemanın esas amaçlarından biri olmasa da sıklıkla kendi kendine edindiği bir görev olmaya başladı. Söz konusu alt-tür aracılığıyla; özellikle ortalama birer vatandaş olarak teknoloji, ekonomi ya da politika alanında sebeplerini kavramakta zorlandığımız fakat sonuçlarından etkilendiğimiz olaylar hikâyeleştiriliyor ve sinemanın bir eğlence medyumu olduğu kadar bir kitle iletişim aracı olduğunu da hatırlıyoruz. Bazı yönetmenler bunu izleyicisinin zekâsına güvenerek ve konu hakkında belli bir arka plana sahip olduğunu düşünerek yapıyor. (örneğin The Social Network (2010, David Fincher), Margin Call (2011, J.C. Chandor) ve Steve Jobs (2015, Danny Boyle)). Bazı yönetmenler ise hikâyeyi (tıpkı for dummies serisi kaynak kitaplar gibi) hedef kitlesinin boş bir A4 kağıdından farksız olduğunu varsayarak ve minimum dikkat seviyesindeki izleyicinin bile takip edebileceği, olabilecek en basit şekilde anlatıyor. (örneğin Adam McKay’in The Big Short (2015) ve Vice (2018) filmleri) 

Yanlış anlaşılma olmasın; bu iki türden birinin diğerinden daha iyi, kaliteli ya da tercih edilebilir olduğunu savunmuyorum. Her iki yöntemde de iyi ve kötü, başarılı ve başarısız olabiliyor. Craig Gillespie imzalı, pandeminin ortasında Wall Street’i ve yatırımcı şirketleri zor durumda bırakan GameStop krizini konu alan Dumb Money, ikinci türdeki filmlerin iyi bir örneği.

2020’nin son, 2021’in ilk aylarında; yani pandeminin tam ortasında, henüz aşı bulunmamış ve ABD başkanlık seçimleri sonuçlanmamışken Reddit ve Twitter gibi platformların gündemini meşgul eden bir olay vardı gündemde. Birçokları gibi ben de, ekonomi ve borsadan zerre anlamayan biri olarak ne olduğunu tam anlayamamış, anlamaya da çalışmamıştım. Tıpkı video kaset ve DVD zinciri Blockbuster gibi, dijital çağın kurbanı olma yolunda ilerleyen bilgisayar oyunu zinciri GameStop’ın hisseleri; zenginlerin değil yoksulların hisse satın almaya başlamasıyla öngörülemez ölçüde değer kazanmış ve zenginlerin milyarlarca dolar kaybetmesine neden olmuştu. Ta ki büyük oyuncular birlik olana ve türlü hilelerle gidişata son verene kadar. Tüm süreç modern bir Robin Hood hikâyesi (daha doğrusu Robin Hood’luk kalkışması) olarak yorumlanmış, sosyal medyada bir direniş olarak lanse edilmişti. GameStop hisselerine yatırım yapan yoksul ve bireysel yatırımcının bir kısmı geleceğini güvence altına alacak kadar parayı birkaç ay içinde kazanmış, bir kısmı ise hayal kırıklığına uğramıştı.

^{Dumb Money | Kaynak: Chantier Films}

Biz tüm bu olanları anlamaya çalışırken MGM, The Social Network’ün uyarlandığı The Accidental Billionaires kitabının da yazarı olan Ben Mezrich'in GameStop krizini konu alan kitabı The Antisocial Network’ün haklarını henüz taslak aşamasındayken satın almış ve filmin yapım süreci kriz sona erip kitap yayımlandıktan hemen sonra başlamış. Filmin odağında pek tabii ki krizin en büyük aktörlerinden ve öncülerinden olan, borsa hakkındaki sub-reddit r/WallStreetBets’teki yorumları ve Roaring Kitty adıyla YouTube’da yaptığı canlı yayınlarla tanınan Keith Gill var. 

Film, Keith Gill’in sıradanlığını ve borsadan milyarlarca dolar kazanan yatırımcı şirket yöneticilerinden farkını henüz ilk sahnelerden itibaren aktarmayı da, açığa satış ve kısa pozisyon sıkışması gibi karmaşık terimleri uygulamalı olarak anlatmayı da başarıyor. Yine de, birbiriyle kesişmeyen fakat aynı olay örgüsüne hizmet eden çoklu hikâyelerin ve çok karakterli filmlerin zorlayıcı yanı Dumb Money için de geçerli: Çok fazla üstyazı, çok fazla tanıtıcı detay ve çok fazla kendini açıklama zorunluluğu gibi durumların yarattığı olumsuzluklardan film de yer yer nasibini alıyor. 

Paul Dano, Pete Davidson, America Ferrera ve Anthony Ramos gibi oyuncuların kendilerini sevdirebilirliğinin de yardımıyla ve kendiyle dalga geçme erdemini kullanarak (tıpkı öncüllerinden The Big Short gibi) ekonomi ya da borsadan anlamayan genel izleyiciye konuyla ilgili bir filmi ilgiyle izletmeyi başarıyor. Ben salondan, hem eğlenmiş olarak hem de hayatımın çok karışık olduğu 2021’in ocak ayında anlamaya uğraşmadığım bir konuyu anlayıp içinde bulunduğumuz dünya düzeni için neden önemli bir gelişme olduğunu kavrayarak ayrıldım. Filmin amaçladığının da daha fazlası olduğunu zannetmiyorum zaten.

Nerede izleyebilirsin? Dumb Money, bugün gösterime giriyor.

Benzer işler:

• The Big Short (2015, Adam McKay)
• BlackBerry (2023, Matt Johnson)