Nedir Bu WeChat'i Özel Kılan?

2022 ile birlikte dijital platformların hem ekonomik sebeplerden hem de dijital ekosistemin dönüşümünden dolayı farklı bir yol arayışına girmesinden bir süredir hem sitemizde hem de bültende bahsediyoruz. Super app’ler, sosyal medyanın alışveriş odağı ve Metaverse etrafındaki gelişmeler önümüzdeki dönemde interneti şekillendirmek isteyen akımlar arasında öne çıkanlar.

Geçtiğimiz hafta içerisinde Elon Musk'ın tekrar Twitter'ı almaya karar vermesi ve onu "her şey uygulamasına" dönüştürmek istediğini tekrar etmesiyle birlikte everything veya super app olarak anılan uygulamalara ilgi artmaya başladı. Bunlar arasında en sık örnek gösterilen ve herkesin adını sürekli andığı uygulama da WeChat. Ben de bu fırsattan istifade WeChat'in neden bu kadar çok anıldığını ve onu özel kılanın ne olduğunu anlatmak istedim.

2011 yılında dönemin trendi olan mesajlaşma ve arama uygulamalarından birisi olarak ortaya çıkan WeChat, biraz da Çin'deki market kontrolünün etkisiyle kısa sürede büyüdü ve hem ülkede hem de dünyanın farklı yerlerindeki Çin nüfusu arasında en önemli uygulama haline geldi. Bu büyümeyi sağlayan en önemli etkenlerden birisi Çin hükümetinin talep ettiği sansür ve içerik kontrolünü sıkı bir şekilde sağlayarak bu konuda diğer uygulamaların gördüğü baskıdan kaçmayı başarmasıydı.

Bir yandan sosyal medya türevi özellikler ekleyerek büyümeye devam ederken uygulamanın genişlemesini sağlayan ilk atılım 2013'te devreye giren ödeme sistemi WeChat Pay oldu. Giderek daha fazla insanın kullandığı bir uygulama içerisindeki ödeme sistemi herkes için bir kolaylık olarak görüldü ve bu da birbirini besleyen bir döngüyü sağladı.

Arada eklenen birçok diğer özellik olsa da everything app olmasını sağlayan ana özellik WeChat Mini Program sistemi. 2017'de yayınlanan bu özellik ile isteyen herkes kendi uygulamasını işletim sistemi temelli geliştirmek yerine WeChat içerisinde çalışan bir uygulama olarak geliştirip yayınlama şansına erişti. Bu sayede WeChat aklınıza gelebilecek her şey ile entegre edilebilen bir uygulama hâline geldi. Taksi çağırmak, toplu taşıma, alışveriş, oyunlar ve daha birçok şey için WeChat uygulaması bulmak mümkün.

WeChat'i gerçekten farklı kılan ve diğerlerinin kopyalamaya tam anlamıyla cesaret edemediği "everything" kısmı tam olarak buradan geliyor. Diğer birçok uygulama başkalarının özelliklerini kopyalama veya her alana dair bir şeyler ekleyerek büyüme yolunu deniyor. Bu da tamamen merkezileşme ve kontrolü elde tutma mantığıyla ilerleyen bir yaklaşım. 

WeChat ise uygulamasına sistem içerisinde bir sistem geliştirmek gibi bakıyor. Bu yüzden de aslında everything app tanımı birçok kişi tarafından yanlış biliniyor. Instagram'ın veya Getir'in yaptığı gibi birçok hizmeti sağlamanın ötesinde, daha geniş bir ekosisteme temel olmak olarak düşünmemiz lazım. Bir nevi Minecraft veya Roblox'un uygulama versiyonu gibi düşünebilirsiniz. 

Bunu ABD'de veya başka yerlerde başarılı bir şekilde hayata geçirmek mümkün olur mu emin değilim. Çünkü WeChat gibi bir uygulamanın gelişip büyümesinde Çin'e özgü internet ekosisteminin ve regülasyonların da payı büyük. Ama Elon Musk'ın bunu gerçekleştirmeyi başaramayacağına emin olabiliriz, hatta bunu deneyeceğinden bile şüpheliyim. Çünkü Twitter için kafasında gerçek bir plan olmadığını ortaya çıkan mesajlaşmalarında net bir şekilde gördük.