Pandemi ve sonrası: AVM’lerin geçiş dönemi

İstanbul AVM Yönetim Direktörü

Dünya genelinde etki yaratarak arz-talep dengelerini değiştiren Covid-19 pandemisi, tüm gündelik alışkanlıklar üzerinde reform yaratırken iş görme sistemlerinden üretim-yönetim süreçlerine, tüketim tercihlerinden satın alma davranışlarına, medya yapılanmalarından marka stratejilerine kadar pek çok geleneksel modeli değiştirdi. Tüm sektörler az ya da çok Covid-19'dan yara alırken etkinin en yoğun hissedildiği AVM’ler, pandemiyle gündeme gelecek değişimleri kaçınılmaz olarak çok daha hızlı öngörmeye ve karar mekanizmalarını bu yönde yapılandırmaya başladı.

Salgının ülkemizde görülmesinin hemen ardından ülkece deneyimlediğimiz karantina sürecinde perakendecilerin mağazalarını kapatması sonrasında AVM’ler de kapılarını tamamen kapattı. Mayıs ayının başında açıklanan “yeni normal” döneme geçişle birlikte kademeli olarak açılan AVM’lerin içerisindeki mağazalar mali bir krizle karşı karşıya geldi. Bu dönemde en çok tartışılan konulardan biri, mağazaların kira bedellerinin ödeme usulüne ilişkindi. AVM yatırımcılarının büyük kısmı ciddi kira indirimi uygulamasına geçti. Bu dönemde AVM’ler, sektörün ve perakendenin yaralarının sarılması için oldukça yapıcı bir tutum sergilemiş oldu ve marka karmalarını korumayı seçti. “Birlikten güç doğar” bilinci oluştuğunda “güç” sözcüğü harfleri aşarak gerçek bir deneyime işte böyle dönüşüyor.

Rakamlar hakkında konuşmak gerekirse İsfanbul Alışveriş Caddeleri’nde giriş-çıkış oranlarımızı iki kademede değerlendirdik. 11-31 Mayıs tarihleri arasında AVM girişleri bir önceki yıla kıyasla %25-%30 bandında giderken ikinci normalleşme dönemi dediğimiz 1 Haziran’dan bugüne kadar yine kademeli olarak bu sayı %90 seviyelerine kadar ulaştı çünkü uzun süren karantina döneminden sonra tüketiciler, hızlıca birikmiş alışveriş ihtiyaçlarını karşılama yoluna gitti. Literatürde rövanş ya da intikam alışverişi olarak adlandırdığımız bu hareketlenme özellikle teknoloji marketlerde etkin oldu. Mağazalarımızın tamamı yavaş yavaş açıldı. Şu aşamada ciroların, bir önceki yılın cirolarıyla kıyaslandığında artıya geçtiğini de paylaşabilirim.

Covid-19’un tamamen sonlanmasının ardından dünya elbette daha normal bir hâle gelecek fakat yaşanan değişimlerle birlikte pandemi tıpkı bir milat gibi kabul görecek. Toplumun her kesimini ve segmentini kapsayacak olan bu radikal değişim, sektörümüz açısından ele alındığında hem ziyaretçiler hem de AVM’ler için belirleyici olacak. Ziyaretçiler açısından minimum temasla alışverişin tamamlanması ve sosyal mesafenin titizlikle uygulanması pandemi sonrasında da güncelliğini koruyacak. AVM yönetimleri açısından ise temizlik, hijyen ve düzen gibi operasyonel süreçlerdeki düzenlemeler derinleşecek, AVM’ler içerisinde yeni departmanlar oluşacak. Mağazaların satış performanslarının günlük olarak takip edildiği, hedefledikleri rakamlara ulaşmaları noktasında stratejik destek sunan dijital bazlı yönetim biçimleriyle dijital pazarlama yaygınlaşacak. Perakende açısından ise sağlık, çevre ve sürdürülebilirlik başta olmak üzere bazı temalar; giyimden kozmetiğe, yeme içmeden teknolojik ürünlere kadar birçok alanda kendini gösterecek çünkü tüketici değişmiş olacak. Hatta lojistik anlamında AVM’lere yeni fonksiyonlar yüklenecek. Bütün bunların dışında en büyük değişim kent kültürü ile tüketicinin buluştuğu bir kamusal mekân olarak tanımladığımız AVM’lerin mimari yapılandırılmalarına ilişkin olacak. Kentin içinde sadece bir tüketim mekânı değil bir sosyal yaşam alanı olarak kurgulanan AVM’ler, duvarlar arasından özgürleşerek açık hava, doğa ve kentsel mekanla iç içe geçecek.

Sağlık konusunda istikrarın yakalanması ve tam anlamıyla normalleşmeye dönüş için bir tarih öngörüsünde bulunamasak da şu noktadan itibaren dünyadaki tüm gelişmeleri takip etmek ve önlemlere sonuna dek uymak koşuluyla “Mevcut salgınla nasıl yaşarız?” sorusunun cevabına odaklanmamız gerekiyor. Zira bir arada yaşayarak toplumu meydana getiren bütün bir insanlık olarak sorumluluklarımızın hakkını vermemiz gereken olağanüstü bir zaman diliminin içerisindeyiz. Sağlık bizimle olsun.