Platformlar ve Devletlerin Arası Geriliyor

Geçtiğimiz haftalarda sosyal medya platformlarının devletlerle arasındaki ilişkilerin giderek gerildiğine ve bu platformların özellikle daha politik bir pozisyon almaya başladığına tanık olduk. Bu gerilimin arkasındaki dinamikleri ve nasıl sonuçları olabileceğini anlamamız çok önemli.

Bu gerilimlerden ilki Elon Musk cephesinden geldi. Zaten politik olarak aşırı sağda konumlanan, Trump başta olmak üzere siyasetin bu cephesindeki liderlerle arasını iyi tutmaya çalışan Musk’ın satın aldığı X-Twitter’ı da kendi dünya görüşüne göre şekillendirmesi gerilimin ana kaynağı. Önce İngiltere’deki aşırı sağcı isyanlara destek olarak ve başbakan Starmer’a sataşarak bir gerilim yaratan Musk, şimdi de Brezilya’da benzer şekilde bir gerilim yarattı. Aşırı sağcı Bolsonaro’nun seçim yenilgisi ardından çıkan isyanlara dair Brezilya’da hakimlerin istediği bilgileri vermeyen ve hesapları engellemeyen Musk, ardından ülkenin temsilci talebini de reddedince ülkede X-Twitter’a erişim tamamen engellendi. 

Diğer tarafta ise Telegram’ın kurucusu Pavel Durov’un Fransa ile yaşadığı kriz var. Fransa’nın önce tutukladığı ardından da denetimli bir şekilde serbest bıraktığı Durov’un tam olarak neden tutuklandığı kesin olmasa da Telegram’ın uzun zamandır izlediği politikalar ve alan açtığı kesimler burada büyük bir rol oynuyor. Terörist gruplardan uyuşturucu satışına, yasadışı işlerden çocukların cinsel istismarına dair içeriklere kadar denetlenmesi gereken birçok içeriği barındırmasına rağmen bunların denetimi ve temizlenmesi konusunda yeterli çabayı göstermemesi ve bu konuda kendilerine gelen birçok talebi “ifade özgürlüğü” kılıfıyla savuşturmaya çalışan Durov’un bir noktada bu içerikleri barındırdığı için başının derde girmesi kaçınılmazdı. Özellikle de bütün sistemi Signal gibi uçtan uca şifreli bir şekilde kurmak yerine bütün görüşmelerin ve paylaşımların kendi sunucularında barındırması burada yaptıkları en büyük hata.

Bütün bu gelişmeler bize sosyal medya ve dijital platformlarla alakalı iki büyük riski bir kez daha hatırlatıyor. Bunlardan ilki bu platformların ve sahiplerinin artık birer politik figür oldukları. Musk’ın Türkiye’den gelen içerik engelleme ve temsilci taleplerini kabul ederken Brezilya aynı taleplerde bulununca “ifade özgürlüğü savaşçısı” kesilmesi veya Durov’un Rusya’dan gelen bilgi taleplerini karşılarken başka ülkelere ifade özgürlüğü savunması yapması bunun en açık örnekleri. Bu şirketler politik rollerini daha aktif bir şekilde kullanmaya başladıkça karşımıza daha ciddi krizlerin çıkması da kaçınılmaz.

Diğer büyük risk ise devletlerin bu gerilimleri bahane ederek dijital haklarımızı ve ifade özgürlüğünü kısıtlamak için farklı yollara başvurması. Yakın zamanda yaşadığımız Instagram engeli, Brezilya’da X-Twitter engellemesini bahane eden yargıcın aynı zamanda VPN kullanımına dair de bir yasak çıkarıp kullananlara ciddi para cezaları vermek istemesi bunun en güncel işaretleri. Platformların sahipleri bu tür gerilimler yarattıkça bunun sonucunda haklarını kaybeden bizler olacağız.

Bu yüzden bizler için bütün bu gerilimler içerisinde asıl önemli olan konu kendimizi ve özgürlüklerimizi nasıl koruyacağımız olmalı. Haklarımızı korumak için hem interneti kullanan herkesin bir araya gelerek ortak bir çaba göstermemiz hem de bu çabanın etkisini artırabilmek için bu çabayı dünyanın geri kalanıyla ortak bir şekilde yürütmemiz gerekiyor.

Kendimizi korumanın yolu platformlara ve onların sahiplerinin keyfine bağlı bir internetten daha iyisini inşa etmeye başlamamız gerekiyor. Ancak bu şekilde bu gerilimlerin üzerimizdeki etkisini kontrol altına alabiliriz.