Şirketlerin kaderinde lider etkisi: Doğru soruları sormak neden önemli?

Paretoİş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.
Sizce şirket yöneten liderler, kararları kaç kişinin fikrini alarak veriyor? Şirketi yönetirken kullanılan beyin gücü sadece bir kişiye mi ait ya da kurullardaki temsilcilerle mi sınırlı? Yani sadece liderlik seviyesindeki kişiler mi kararlara katkı sunuyor?
Bugüne kadar liderlikle ilgili binlerce kitap ve makale yazıldı; pek çok farklı liderlik tanımı yapıldı. Orduda, sporda, siyasette ve diğer alanlarda belki de liderlik ihtiyaçları farklılaşıyor. Belki o alanlarda durum anlatacaklarımdan farklıdır.
Ama genel olarak artık liderliğin değiştiğini görüyoruz. Teknolojiyle, teknik imkanlarla, iletişimin boyutuyla insanların hayattan beklentilerinin farklılaştığını, bunun da liderlerin işini zorlaştırdığını, çünkü insanları bir şeyler yapmaya ikna etmenin artık pek de kolay olmadığını konuşuyoruz.
Yapılan onca tanımın içinde sanırım hemfikir olunan bir açı var: Kurumsal hayatta liderlik “insanlardan en yüksek verimi alabilmekle” ilgili. Fakat bu genelde kas gücüyle, standart iş tanımlarıyla ve rolün gereklilikleriyle sınırlandırılıyor. Oysa esas liderlik, tanımlarda yer almayan, rolün ötesine geçebilen cevherleri ortaya çıkarabilmekle ve beyin gücünü en iyi şekilde kullanabilmekle ilgili. Bu nedenle liderin “her konuda uzman”, “her soruya yanıt verebilen”, “her ihtiyaca çözüm üreten” ya da “çok iyi talimat veren” kişi olarak tanımlanması pek de doğru değil.
Lider, birarada tutan, yönlendiren, teşvik eden, doğru soruları sorarak potansiyeli ortaya çıkaran ve kapasiteye alan açan kişidir. Bu yüzden tek bir kişinin aldığı kararlarla “çok iyi yönetilen” ya da her şeyin yönetim kurulu toplantılarında olup bittiği şirketler, pek de ilgimi çekmiyor açıkçası…
Bazen iyi bir gözlem gerekir
“Seni bu işe sadece başvurduğun mevcut pozisyon için almadık. Şirketi tanı, kendi bölümünün dışındaki alanları öğren ve diğer yapabileceklerini göstermekten, farklı alanlarda görev talep etmekten, kendini daha iyi ortaya koyabileceğin bir alan varsa bunu keşfetmekten çekinme.”
Belki bir hoşgeldin sohbetinde, belki de şirketin insan kaynakları uygulamasında bir çalışana bu esnekliği vermek gerçekten kıymetli. Evet, kişinin mevcut rolünden çok daha farklı bir potansiyeli olabilir ve bunu keşfetmek değer katar. Bazen kişi bunu kendisi fark eder. Ama bazen de onu gözlemlemek ve mevcut yaptığı işten daha iyi neleri yapabileceğini, zahmetsizce başarabildiklerini, diğerlerinden nasıl farklılaştığını, kimse talep etmeden yaptığı ekstra görevleri incelemek gerekir.
Farklı bir seçenek sunmak bir yana, çoğu zaman kişilerin mevcut işlerinde ortaya koyabilecekleri potansiyel yetersiz liderlikle harcanır. Oysa çözüm bazen çok basittir: Her soruya ve soruna liderlerin yanıt vermeye çalışmaması, doğru soru ve teşviklerle liderin ödünç alabileceği tüm beyinleri kullanması, işin gerçek uzmanına ve o alanda en çok emek verenlere söz hakkı bırakması.
- Yani Voltaire’e atfedilen “Bir insanı cevaplarına göre değil, sorduğu sorulara göre değerlendirin” cümlesindeki gibi liderleri de sorduğu sorulara göre değerlendirmek gerekebilir.
Doğru sorunlara odaklanan, çerçevesi iyi belirlenmiş öyle sorular vardır ki düşünmeye ve hatta yeniden düşünmeye zorlar. Araştırmaya ve daha iyisini öğrenmeye teşvik eder.
Perspektif: Bir kişinin ya da küçük bir grubun beyniyle değil, koca bir organizasyonun beyniyle yönetilen şirketler fark yaratır. Beyni kullanmak için sorular sormak ve yanıtlar aramak gerekir. Nice düşünür ve iş gurusunun hep aynı gelişim noktasına işaret etmesi ve doğru sorular sormayı yüceltmesi tesadüf değil.
AI çağı da soru sormanın önemini yükseltiyor
Kimi zaman anlamak, öğrenmek ve gelişmek için, kimi zaman neyi önemsediğinizi göstermek ve gidilecek yönü belirlemek için, kimi zaman dinlediğimizi göstermek ve “Sana değer veriyorum” demek için, kimi zaman da başkalarında merak ve öğrenmeyi körüklemek ve daha çok katılım sağlayabilmek için doğru sorular sormanın önemine inanıyorum. Her zaman hazır yanıtları vererek gelişimi körelten bir lider olmak, kendi yolculuğumda hiç istemediğim bir şey...
Tıkanan işlerin yolunu doğru sorularla açmayı, anlaşmazlıklar karşısında kişileri doğru sorularla mantıklı çözümlere yöneltmeyi, rotayı doğru soruların yanıtlarını arayarak bulmayı önemsiyorum. Çünkü doğru sorular sormak, yalnızca bilgi edinmenin değil, düşünceyi derinleştirmenin de bir yolu. Bu türden bir pratik, karşılıklı güveni pekiştirir, harekete geçmemizi sağlar. Sorular doğru olunca çözüm önerileri daha güçlü, beyin fırtınaları daha verimli olur ve öğrenme süreci de desteklenir.
Bugünkü yapay zeka çağında bile en önemli kabiliyetlerden biri doğru soruları sormak. Karşınızda hemen her bilgiyi bulabileceğiniz müthiş bir kaynak var ama siz gerekli soruları iyi şekilde sormazsanız en iyi verimi alamıyorsunuz.
Bugün sorulara daha çok kıymet vermeye karar verirseniz şununla başlayabilirsiniz: Doğru soruları sormaya odaklanabilmek için neye ihtiyacınız var?










