Trilyon dolarlık soru: Piyasalarda AI rüzgarı nereye kadar sürdürülebilir?

Yapay zeka teknolojilerinde görülen sıçrama, süreci sadece bir teknoloji devrimi değil, aynı zamanda finansal piyasaları sürükleyen devasa bir yatırım temasına dönüştürdü. AI odaklı başlayan bu hareket, bugün küresel endekslerin yönünü belirleyen en temel güçler listesinin ilk sıralarında yer alıyor. Yatırımcıların ise bu ivmenin bir “balon” olup olmadığı konusunda kararsızlıkları baki.
Trilyon dolarlık soru: Piyasalarda AI rüzgarı nereye kadar sürdürülebilir?

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

Yapay zeka teknolojilerinde görülen sıçrama, süreci sadece bir teknoloji devrimi değil, aynı zamanda finansal piyasaları sürükleyen devasa bir yatırım temasına dönüştürdü. AI odaklı başlayan bu hareket, bugün küresel endekslerin yönünü belirleyen en temel güçler listesinin ilk sıralarında yer alıyor. Yatırımcıların ise bu ivmenin bir “balon” olup olmadığı konusunda kararsızlıkları baki.

Devrim ve yatırımcı tercihleri

Yapay zeka teması etrafında şekillenen ve modern finans tarihinin en dikkat çekici değerleme zincirinin içinden geçiyoruz. Son iki yılda teknoloji sektöründe yaşanan fiyatlama davranışı, klasik büyüme hikayelerinin ötesine geçerek adeta yeni bir yatırım / sermaye akışı düzeni yarattı. AI artık yalnızca bir inovasyon alanı değil; şirketlerin karlılık beklentilerini, nakit akışı projeksiyonlarını ve yatırımcıların risk iştahını yeniden tanımlayan merkezi bir eksen haline geldi.

Bu dönüşümün en güçlü simgesi ise Nvidia oldu. 2023 ve 2024’teki olağanüstü yükselişin ardından 2025’te de yaklaşık %35 ek getiri sağlayarak, piyasanın AI altyapısına olan bağlılığını somut biçimde ortaya koydu. Benzer şekilde Microsoft, OpenAI ortaklığı sayesinde yalnızca ürün gamını değil, büyüme algısını da dönüştürerek piyasa değerinde güçlü bir genişleme yaşadı.

Diğer tarafta Alphabet, Gemini 3 lansmanıyla yapay zeka yarışında yeniden iddialı bir pozisyon alarak rekabeti bir kez daha şekillendirdi. Bu gelişme, piyasanın sadece lider oyuncuları değil, yarışa geri dönebilecek ölçekli teknoloji devlerini de agresif şekilde fiyatlamaya başladığını gösteriyor. Sonuç olarak AI teması, bir sektör trendi olmanın ötesinde; teknoloji şirketlerinin değerleme çarpanlarını yukarı taşıyan, yeni bir büyüme paradigması ve küresel piyasalarda “yeni nesil mega döngü” anlatısının temel taşı haline gelmiş durumda.

AI devrimi henüz hayat bulmasa da öncü çıktıları yatırımcılar nezdinde tamamıyla satın alınmış durumda. Üstelik bu alanda yapılan yatırımların olası çıktıları sadece yatırım yapan kurumları değil tüm sistemi tepeden tırnağa etkileme potansiyeli taşıyor. AI bugün artık sadece bir Ar-Ge başlığı olmaktan ziyade; şirketlerin verimlilik artışı, maliyet optimizasyonu ve yeni gelir kalemleri yaratma potansiyeli olarak değerlendiriliyor. Diğer bir ifadeyle yatırımcılar bugün teknolojik bir atılımı değil, çok net bir ekonomik dönüşüm beklentisini satın alıyorlar.

Burada geleceğe dair beklentileri şekillendirecek kritik nokta ise AI yatırımlarının yavaş yavaş “gelecek vaat eden” bir konumdan, doğrudan gelir üretme kapasitesine dönüşme süreci olacak.

Veriler ve beklentiler

Yapay zeka teması, S&P 500 ve teknoloji hisselerinin değerlemelerini tarihsel ortalamaların üzerine taşımış durumda. 2025 sonu itibarıyla S&P 500, 22,3’lük P/E seviyelerinden işlem görüyordu. Bu değere bakarken, endekste 10 yıllık ortalama P/E değerinin 18,7 olduğunu not etmekte fayda var. Bu sapmanın temelinde ise sektörün 27 seviyesindeki P/E oranıyla “en pahalı” noktada olması yatıyor.

Diğer bir ifadeyle, AI teması, S&P 500 ve özellikle teknoloji hisselerinin değerlemelerini bugün itibarıyla tarihsel ortalamaların üzerine taşımış durumda. Bu hareket, piyasanın gelecekteki karlılık beklentisini bugünden satın aldığını gösteriyor. Söz konusu hareket uzun yıllardır görmediğimiz nitelikte olsa da tarihi seriler meşhur “dot.com balonu” seviyelerinden uzak olduğumuzu gösteriyor.

Öte yandan her bir trendin kendi dinamikleriyle hareket ettiğini de unutmamak gerekiyor. Alınan pozisyonlar AI yatırımlarının gelir üretme kapasitesine atfen hayata geçse de ortada veri merkezi harcamalarının artışlarına bağlı olarak finansal revizyonlar gibi unsurlar kısa vadede önemli kırılganlıklar yaratıyor. Değerlemeler herkesin endişeyle andığı 99-02 dönemindeki ekstrem seviyelerde olmamakla birlikte, var olan kırılganlık ve küresel çaptaki uzun pozisyonlar hem hareketlerin dalga boylarını artırıyor hem de endişeleri körüklüyor.

Tarihi veriler “an itibarıyla endişeye mahal yok” mesajı verse de mevcut değerleme primlerinin tarihsel serinin yükseklerinde seyretmesi ve yaşanan rallinin temposu oldukça iddialı diyebiliriz. Burada, kısa vadeli yatırımcıların mevcut trend içinde kazançlarını maksimize etmek adına hızlı hareket ettikleri gerçeği ortada. Daha uzun vadeli yatırımcılar ise beklentilerini oluşturmak için salt piyasa hareketinden daha derin araştırma ve analizler yapmakta. İçinden geçtiğimiz süreçte soru işareti yaratan ana konuların başında yoğunlaşma geliyor. Endekslerin toplam değerinin üçte birinden fazlasını 7 dev şirket (Magnificient 7) oluşturuyor. Bu da potansiyel operasyonel ve idari sorunların yaratabileceği sarsıntının boyutunu artırıyor. Bu şirketler arasındaki finansal ve operasyonel bağlantılar da uzun vadeli riskleri artıran ve bir domino etkisini alttan alta fiyatlayan bir başka unsur olarak öne çıkıyor.

S&P 500’ün, 2025’te %17'nin üzerinde değer kazanarak art arda üçüncü yılını pozitif kapatırken sergilediği performansın detayları da bu noktada önem kazanıyor. 2025 yılında endeksteki kazançların %75'i AI ile ilişkili hisselerden gelmiş durumda. S&P 500'ün en büyük beş şirketi, endeksin toplam piyasa değerinin %30'unu oluşturuyor. Bu oran son yarım yüzyılın en yüksek yoğunlaşmasına işaret ediyor.

Kısaca terazinin bir tarafında tarihi bir devrimsel sürecin ilk yatırımları, diğer tarafında ise aşırı değerleme ihtimali eşliğinde körüklenen “yeni teknoloji balonu” endişeleri yer alıyor. Bu endişeler, son dönem ihraçlarda görülen prim artışlarının da temelinde yatan ana unsur.

Trilyon dolarlık soru

Temaya inanç ve geleceğe dair beklentiler bir yana yatırımcılar farklı stratejilerle de olsa bu temaya büyük bir teveccüh gösteriyorlar. Uzun vadeli beklentileri şekillendiren temel soru ise adeta odanın ortasındaki fil gibi karşımızda duruyor. Bu yatırımlar sürdürülebilir mi? 

Bu sorunun tek ve basit bir yanıtı maalesef yok. Finansçılar için yanıt yolunda ilk bakılan yer şirketlerin hayata geçirdikleri devasa yatırımların ölçeği ve finansman yapısı. Son iki yılda yalnızca büyük teknoloji şirketlerinin açıkladığı veri merkezi ve yapay zeka altyapı harcamalarının eşi görülmemiş büyüklüklere ulaştığını görüyoruz. Yüz milyarlarca dolarlık yatırım bütçelerinin hayata geçirildiği bu dönemde yakın vade için elimizde olan ana veri, sermaye harcamalarının gelir artışının üzerinde seyretmesi. Bu durum yatırım dönemlerinde normal karşılanacaktır ancak yatırımların kartopu gibi artarak devam etmesi soru işaretlerinin temelini oluşturuyor.

Yatırımların finansmanı konusunda an itibarıyla bir sorun göze çarpmıyor. Kurumlar, borçlanma aracı ihraçlarını oldukça iyi vade/fiyat kombinasyonlarıyla ve muazzam talep seviyeleriyle kapatıyorlar. Geldiğimiz noktada, Alphabet, tıpkı bir gelişmiş ekonomi gibi 100 yıl vadeli bono ihracını tamamlamış durumda. Bir şirketin %6,125 getiri oranıyla, çoklu para birimi cinsinden 32 milyar USD borçlanabilmesi, vaka çalışması olabilecek nitelikte bir gerçekleşme. Burada yatırımcılar, yeniden finansman risklerini bir asır öteye atmakla birlikte, şirketin operasyonel faaliyetlerini karlılığını ve borç ödeme kapasitesini de koruyarak bu kadar süre taşıyabileceği görüşünde.

Sektöre duyulan bu güvenin sınanması noktasında finansal gerçekleşmeler dışında başka değişkenler de mevcut. AI yarışının yalnızca yazılım tarafında değil; çip, enerji, veri merkezi ve bulut altyapısında da devasa bir yatırım döngüsüne dönüştüğü ortada. Burada oluşan üçüncü taraf riskleri (ki bu riskler sadece kurumsal değil kapsam genişledikçe politik risklere de dönüşecektir) manzarayı bulanıklaştıran ana unsurlardan.

Üzerinde çalışılması gereken bir diğer kritik husus ise talep. Kurumsal şirketlerin AI çözümlerini gerçekten operasyonel verimlilik artışına dönüştürebildiklerine dair net doneler henüz oluşmuş değil. Bu da söz konusu yatırımlar için yapılan fonlamanın henüz deneme-yanılma aşamasında olduğu tezini destekliyor. Eğer üretkenlik kazanımları ölçülebilir hale gelir ve maliyet tasarrufu ile gelir artışı bilançolara yansırsa, bugün yapılan altyapı harcamaları uzun vadeli, tabana yaygın ve rasyonel bir yatırım döngüsünün parçası olacaktır. Ancak talep tarafında yavaşlama ya da beklenen kullanım yoğunluğunun gerçekleşmemesi durumunda, oluşacak baskı tüm algıyı değiştirebilir.

Bu çok değişkenli fonksiyonun bir diğer önemli ögesi de makro finansal koşullar. Yüksek faiz ortamında uzun vadeli büyüme beklentileri daha hassas fiyatlanır. Öte yandan içinden geçtiğimiz temkinli parasal gevşeme süreci, sektörün hikayesiyle birleşince likidite koşullarını olduğundan daha iyi gösteriyor olabilir. Ilımlı küresel büyüme senaryosu ve destekleyici finansman koşullarının devamı halinde bugün gözümüze yüksek gelen AI yatırımları normalleşen ve akış içinde olağan şekilde devam eden bir sürece evrilebilir. Aksi halde, temaya olan güçlü inanç korunmakla birlikte, fiyatlamalarda daha seçici ve dalgalı bir döneme girilmesi riski bulunuyor. Burada söz konusu tahminleme vadesinin de önemi çok büyük zira bundan sadece 10 yıl sonrasının küresel finansman koşulları hakkında hiçbirimizin net bir fikri bulunmuyor.

Sonuç

Dip toplamda AI hikayesinin tamamen satın alındığı bir finansal piyasalar ortamındayız. Bu süreç kendini sadece anormal seviyelere yükselen şirket değerlemeleri ve endeks hareketleriyle de göstermiyor. Potansiyel talep üzerinden oluşturulan tahmin setleri emtialardan ülke tahvil fiyatlamalarına kadar pek çok alana doğrudan etki ediyor. 

Hikaye ve vaat ettiklerinin muazzam olduğu konusunda kimsenin bir şüphesi bulunmuyor. Söz konusu devrim, kurumların istihdam tercihlerinden uzmanlık alanlarının akıbetlerine kadar hemen her alanda kendini gösterme potansiyeli taşıyor.

Buna karşın söz konusu hareketin ne zaman gerçekten katma değer üreteceğini kestirmek güç. Yüksek değerlemelerin dayandığı uzun vadeli planlar bugün itibarıyla trendin pozitif havasından çokça etkileniyor. Yatırımlardan beklenen katma değerin beklendiği seviyede gerçeklemeyeceğine dair bir piyasa algısı resmi kolaylıkla tersine çevirebilir.

Kısaca, şirketlerin idari kapasitelerinden, küresel jeo-ekonomik çatışmalara kadar çok sayıda değişkenin etki edeceği bir önden fiyatlama zinciri içindeyiz. Bu yolun sonunun nereye çıkacağını söylemek için henüz çok erken olsa da özellikle kısa vadede volatilitenin zaman zaman yükselebileceğini unutmamakta büyük fayda var. Bu süreç boyunca veri akışını ve bağlantıları iyi okuyarak şüpheciliği de canlı tutmak gerekiyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

YAZARLAR

Eralp Ersoy

Eralp Ersoy

Lex Strategic Advisory Kurucusu

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Haftalık takvim: Yurt içinde bütçe, yurt dışında tutanaklar

Bu hafta yurt içinde Ekim ayı merkezi yönetim bütçe dengesi, konut satışları ve üçüncü çeyrek işgücü istatistikleri öne çıkarken, yurt dışında ABD'de Ekim ayı perakende satışları ve Fed'in Ekim ayı toplantı tutanakları, İngiltere'de enflasyon ve Çin'de sanayi üretimi verileri ön planda.

15 Kas 2026

Haftalık takvim: Yurt içinde bütçe, yurt dışında tutanaklar
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

ABD ara seçimlerinin kısa ve uzun vadeli ekonomik etkileri

ABD ara seçimlerinde Demokratların Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğu ele geçirmesi, Trump'ın işini zorlaştıracak yeni bir siyasi denge yarattı. Yeni siyasi denge, gümrük vergilerinden federal harcamalara ve Fed’in bağımsızlığına kadar birçok alanda Amerikan ekonomisi doğrudan etkileyecek.

ABD ara seçimlerinin kısa ve uzun vadeli ekonomik etkileri
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

ABD’nin seçimi Asya’nın sorunu oldu

ABD seçimleri geride kaldı. Tahmin edildiği gibi Demokratlar büyük bir başarı sağladı. Yenilginin büyük oranda İran savaşına bağlanması ve Trump’a yönelik muhalefetin sadece Demokratlardan değil Cumhuriyetçilerden de gelmeye başlamasıyla savaşın bitmesine yönelik iyimserlik arttı. Bu durum elbette dünyamızın geleceği ve istikrarı açısından önemli ve olumlu bir gelişme. Ancak seçim sonrasında Demokratlardan gelen açıklamalar, seçim sonuçlarının özellikle yapay zeka yatırımlarından sipariş alan Asya ülkeleri için soruna dönüşecek gibi görünüyor.

Erhan Aslanoğlu

·

12 Kas 2026

ABD’nin seçimi Asya’nın sorunu oldu
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Türk sanayisinde iki farklı tablo: Büyüyen üretim, daralan istihdam

Türkiye'de imalat sanayi üretimi son yıllarda büyümeye devam ederken, tekstil ve hazır giyim gibi emek yoğun sektörlerde üretim ve istihdam kaybı yaşandı. Büyüyen sektörlerdeki istihdam artışı bu kaybı telafi etmeye yetmezken, tekstil fabrikalarının azalan makine yatırımları yerli ekipman üreticilerini de etkilemeye başladı. Sanayide üretim ve istihdam arasındaki ayrışma büyürken, düşen kâr marjları ve artan finansman giderleri mevcut üreticilerin yeni sektörlere yönelik yatırımlarını da zorlaştırıyor.

Emircan Yaman

·

12 Kas 2026

Türk sanayisinde iki farklı tablo: Büyüyen üretim, daralan istihdam
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Haftalık takvim: Enflasyon Raporu haftası

Bu hafta yurt içinde TCMB'nin yılın son Enflasyon Raporu, Eylül ayı sanayi üretimi, cari işlemler dengesi ve Kasım ayı Piyasa Katılımcıları Anketi öne çıkarken, yurt dışında ABD'de Ekim ayı enflasyonu, İngiltere'de üçüncü çeyrek büyümesi ve Avro Bölgesi büyüme ve istihdam verileri ön planda.

09 Kas 2026

Haftalık takvim: Enflasyon Raporu haftası