Türkiye'de futbol endüstrisi üzerine (1)

FIFA’nın “Biz Kimiz?” tarifinde yer alan bir gerçek: Bu gezegende yaklaşık 250 milyon kişi futbol oynuyor. Futbol endüstrisi, özellikle 2000'li yıllarda gerçekleştirdiği atılımlarla bu popülaritesini sürdürülebilir bir ekonomik büyümeye dönüştürdü. Özellikle beş büyük lig, ticari anlaşmalar, sponsorluklar, ürün satışları ve yayın hakları gibi gelir kalemlerini verimli kullanarak diğer liglerle arasındaki farkı artırdı.

Türkiye’deki futbol endüstrisi ise kulüp ve millî takım bazında bu trendi yakalamaya yönelik adımlar atmaya çalıştı. Bu süreçte 2008 krizi sonrası ülkenin ekonomik durumu Türkiye futbol endüstrisini geriye atarken kulüpler ve TFF de Avrupa’yı yakalayacak projeler oluşturamamış, kurumsal yapılandırmayı gerçekleştirememişti.

• Avrupa futbol endüstrisi: Her yıl futbol endüstrisinin finansal inceleme raporlarını yayımlayan Deloitte, 2018-19 sezonunun verilerini yansıtan raporda Türkiye futbolunun günümüz koşullarında Avrupa futboluyla arasındaki farkı kapatmasının zor olduğunu ortaya koyuyor.

• Türkiye futbol endüstrisi, son sezonda büyük pastanın %20’lik dilimine denk gelen “Büyük beşli haricindeki büyük ligler” kısmının bir parçasını oluşturuyor. Toplam lig gelirlerinin bir sezondan diğerine yıllık büyümesine bakıldığında Rusya %8, Hollanda %20, Belçika %16, Avusturya %45, Portekiz %2 büyürken Türkiye’nin yalnızca %2 büyüyebildiği görülüyor. Bu ligler gelir hacimleri ve kültürleri itibarıyla kıyaslandığında Rusya Premier Lig’in Süper Lig’e benzerliği öne çıkıyor. Rusya’nın yakaladığı %8’lik büyümeden uzak kalınmasının arkasındaki en önemli neden 2018 yazında Türkiye’de yaşanan döviz krizi. Her ne kadar Rusya’da da 2014-2017 yılları arasında finansal kriz yaşanmış olsa da rublenin 2018-2019 karnesi Türk lirasından iyi.

Büyük beş ligin her geçen yıl hızla ivmelenen finansal performansı, diğerleriyle arasındaki farkı açıyor. Yayıncılık geliri, Deloitte Para Ligi’nde yer alan en başarılı 20 takımın toplam gelirleri arasında ilk kez 2015-16 sezonunda inanılmaz bir artışla ticari gelirlerin 500 milyon avro üstünde seyretmişti. “Diğerlerinin” ise bu seviyelerde olamadığı, kısa ve orta vade de olamayacağı öngörülüyor. Aktif Bank’ın Ekolig Raporu’na göre Türkiye futbol endüstrisi kaynaklarını en verimli şekilde kullanarak yurt içi ve yurt dışı pazarını genişletmeli ve büyüme potansiyelini maksimum seviyede kullanmalı.