Uçan Süpürge Uluslararası Kadın Filmleri Festivali günlüğü

27. Uluslararası Uçan Süpürge Kadın Filmleri Festivali, 9-16 Mayıs tarihleri arasında düzenlendi. Dün geceki kapanış töreninde, FIPRESCI jürisi tarafından verilen ve festivalin tek ödülü olan FIPRESCI ödülünü, Margherita Vicario imzalı Gloria! filmi kazandı.

Kavaklıdere Sineması’nın Kült Kavaklıdere olarak geri dönmesi ve kapısı sokağa açılan Ankara sinemalarının sayısının artması mutluluk verici. Festivalin daveti üzerine geçen hafta sonu ben de Ankara’daydım. Üç gün boyunca, hem İstanbul’daki festivallerde kaçırdığıma üzüldüğüm birkaç filmi hem de Türkiye prömiyerlerini Uçan Süpürge’de yapan birkaç filmi izleme fırsatı buldum. Bunlardan ilk fırsatta izlemeni önerdiğim, beni farklı yönleriyle heyecanlandıran 4 film şunlardı:

^{La Chimera | Kaynak: Filmink}

La Chimera
Yönetmen: Alice Rohrwacher, İtalya

Festivalin Dahomey, Faruk ve My Favourite Cake gibi filmlerin de yer aldığı Oyunbozanlar bölümünde yer alan La Chimera, günümüz Avrupa sinemasında beni en çok heyecanlandıran yönetmenlerden Alice Rohrwacher’in imzasını taşıyor. Geçen Cannes Film Festivali’ndeki prömiyerinden beri bu filmi perdede izlemek için gün sayıyordum. Ankara’ya kısmetmiş. Alice Rohrwacher filmleri izlemek, bir anlığına bir hayalet gördüğünü zannedip sonra gerçekliğe dönmek gibi hissettiriyor bana; La Chimera da bir istisna değildi. Filmin çoğunluğu İtalyanca olmasına rağmen başrolünde bugünlerde Challengers ile de gündemde olan Josh O’Connor yer alıyor. Isabella Rossellini ve yönetmenin vazgeçilmez oyuncusu ve kardeşi Alba Rohrwacher’in de rolleri var. Film, 1980'ler İtalya kırsalında, “İngiliz” lakaplı Arthur'un hapisten çıkıp Toskana’daki bir köye geri dönmesiyle başlayan filmde onun tarihi eser kaçakçılığı yapan bir arkeolog olduğunu öğreniyoruz. Arthur’un yanına Akdeniz ateşiyle harlanmış bir grubu alarak icra ettiği hazine avları ve mezar hırsızlıkları, Alice Rohrwacher'in yaşam ve ölüm, hayal ve gerçek, iyi ve kötü arasındaki çizgileri belirsizleştiren sinemasının gücüyle büyülü birer deneyime dönüşüyor.

^{Woman of... | Kaynak: İKSV}

Woman of... / Kobieta z...
Yönetmenler: Malgorzata Szumowska ve Michal Englert, Polonya

İstanbul Film Festivali’nin kaçırdığım Nerdesin Aşkım? filmlerinden Woman of...’u Uçan Süpürge’nin Pembesiz Mavisiz bölümünde yakaladım. 45 yıllık bir döneme yayılan film, bu upuzun süreçte izleyicisini karakterinin yanı sıra fondaki Polonya’nın da gelişimine tanık ettiriyor. Cinsiyet disforisini anlamakta, kimliğini keşfetmekte, kendini kabul etmekte ve kendini kabul ettirmekte zorluklar ve sancılar çeken trans birey Aniela’nın hikayesini anlatıyor. Aniela’nın çocukluğunu, ergenliğini ve gençliğini cis-erkek oyuncular (sırasıyla Iwo Rajski, Franciszek Englert ve Mateusz Wieclawek), orta yaşlı halini ise cis-kadın oyuncu Małgorzata Hajewska-Krzysztofik canlandırıyor. Oyuncu performansları filmin en güçlü yanlarından biri olsa da, esas kadroda trans bir oyuncunun yer almamasının tartışma yaratmış olması anlaşılır. Yine de film, bireyin bedeniyle ve toplumsal cinsiyetle olan çatışmasının tüm yaşamına yayılan bir yolculuk, bir süreç olduğunu iyi vurguluyor. Michal Englert’in görüntü yönetimiyse en az ikilinin önceki filmlerindeki kadar usta işi.

^{Smoke Sauna Sisterhood | Kaynak: MUBI}

Smoke Sauna Sisterhood / Savussanna sõsarad
Yönetmen: Anna Hints, Estonya

Festivalin bu yıla özgü bölümlerinden olan Benim Bedenim’de 2023 sinemasının ses getiren belgesel yapımlarından biri olan Smoke Sauna Sisterhood da vardı. Film, UNESCO’nun somut olmayan kültürel miras listesinde yer alan, Güneydoğu Estonya’nın duman saunası geleneğini merkezine alıyor ve bu geleneği yaşatan Vōro halkından bir grup kadını mevsimler boyunca izliyor. Ormanın ortasındaki bir saunada düzenli aralıklarla bir araya gelen kadınlar, bir yandan karanlıkta terlerken bir yandan travmalarını, duygularını, geçmişlerini ve korkularını birbirleriyle paylaşıyorlar. Kürtajdan cinsel istismara, aile içi şiddetten cinsel yönelimlere kadar kadın bedenine dair birçok konunun en samimi şekilde ve tüm çıplaklığıyla konuşulduğu hikayeler, filmin sonunda hep bir ağızdan söylenen şu şarkıyla özetleniyor: “Korkularımızı terleyerek atıyoruz / Acılarımızı terleyerek atıyoruz!”

^{Milk | Kaynak: IFFR}

Milk / Melk
Yönetmen: Stefanie Kolk, Hollanda

Türkiye prömiyeri Uçan Süpürge’de gerçekleşen Milk de festivalin Benim Bedenim bölümündeki filmlerdendi. Hollanda’dan Stefanie Kolk’un ilk uzun metrajlı filmi annelik ve kadın bedeni üzerinden gelişen etkileyici bir yas filmi. Bebeği ölü doğan Robin sütünü bağışlamaya ve günler, haftalar boyunca sütünü sağmaya ve evdeki mini-buzdolabında biriktirmeye devam etse de bağışını kabul edecek bir yer bulmakta zorlanıyor ve bu da hayatına devam etmesini, kaybını kabullenmesini ve yaşam rutinine dönmesini imkansızlaştırıyor. Robin’in bir saplantı haline getirdiği sütü sadece psikolojisini değil etrafındakilerle ilişkilerini de olumsuz etkilemeye başlıyor. Susanne Groen’in saoğuk mizacı ve mesafeli oyunculuğu senaryoya çok yakışıyor.