Uzayda madencilik yapılabilir mi?

2016’da gerçekleşen Remote konferansında Jeff Bezos gelecekte Dünya’nın yaşamak ve hafif endüstriyel amaçlar için kullanılacağını, madencilik gibi operasyonların uzayda yapılacağını söylemişti. Buna ek olarak geçtiğimiz yıllarda insanlık, uzay taşımacılığı ve teknolojileri kapsamında deneyimini genişletti. 40 yılda uzaya fırlatma masrafları kilogram başına 85 bin dolardan 1000 doların altına düştü. Uzay yarışına devletlerden sonra özel şirketler de katıldı.

• SpaceX: Elon Musk Mars’ta kurulacak Mars Base Alpha projesinin 2028’e kadar tamamlanacağı sözünü vermişti.
• Blue Origin: Jeff Bezos’un şirketi “Ay’da sürdürülebilir insan varlığı” üzerine çalışıyor.
• Origin Space: Çin merkezli uzay madenciliği girişimi geçtiğimiz sene NEO-1 isimli ilk ticari uzay aracını dünyanın yörüngesine çıkardı. NEO-1 uzaydaki çöpleri toplamak ve madencilik yapılabilecek asteroitleri belirlemek için kullanılacak.
• NASA: ABD’nin uzay ajansı 16 Psyche isimli asteroidin yörüngesinde dolaşmak ve hakkında bilgi toplamak üzere 2022’nin Ağustos ayında bir uzay aracı yollayacak. Kurum kasım ayında bir asteroidin yörüngesini değiştirmeyi denemek üzere DART isimli bir proje başlatmıştı.

Özel şirketlerin ve devletlerin uzay yarışında bu kadar istekli olmalarının nedeni prestij, reklam veya turizm değil; uzayın Dünya ile kıyaslandığında ‘sonsuz’ olan kaynaklarına erişebilmek. Bu bağlamda uzay veya asteroit madenciliği ise yavaş yavaş tekrar gündeme geliyor.

Uzay madenciliği

Uzay madenciliği ana olarak asteroitler üzerinden şekilleniyor. Çünkü asteroitler bolca mineral ve madenden oluşuyor. Örneğin önceki bulgular 16 Psyche’nin, dünyanın milyonlarca yıllık demir ve nikel ihtiyacını karşılayabilecek kadar materyal barındırdığına işaret ediyor. Ayrıca bu cisimler Dünya’da nadir bulunan ve özellikle elektronik cihazlarda kullanılan nadir toprak elementlerini barındırıyor. 

• Nasıl? Asteroit madenciliği yapmak için bir asteroit seçmek, bu göktaşını dünyaya yakın bir yere getirmek ve işlemek gerekiyor.

Bunun için teorik olarak Dünya’ya yakın yörüngede dolanan asteroitlerden birine bir uzay aracının gönderilmesi, asteroidin kendi etrafında dönüşünün durdurulması ve yörüngesinin Ay’a yaklaşacak şekilde değiştirilmesi gerekiyor. Asteroit, Ay’ın kütlesel çekimiyle Dünya’nın yörüngesine giriyor ve böylelikle dünyadan asteroide ulaşmak büyük oranda kolaylaşıyor. Ardından göktaşının üzeri ısıtılıyor, taşlar öğütülüyor ve dünyaya geri yollanmak üzere ayrıştırılıyor.

Tabii ki teoride mantıklı görünen bu süreç için çeşitli yeni teknolojilerin geliştirilmesi gerekiyor. Tucson Arizona Gezegen Bilimi Enstitüsü’nden Jeff Kargel, yeni fırlatma ve uzay aracı teknolojileri geliştirmenin yanında bu finansal yükü üstlenebilecek ve konsept ölçeklendirilebilene kadar her sene milyarlarca dolar zarar etmeyi göze alacak birilerine ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Uzay madenciliği ne vaat ediyor?

Uzay madenciliği nadir toprak elementlerinin ve diğer mineral ve madenlerin arzını artırmada önemli bir potansiyele sahip. Dünya dışı kaynakların kullanılması maden zengini ülkelere bağımlılık problemini de ortadan kaldırabilir. Ayrıca çevreye ve insanlara zarar veren geleneksel madencilik, gelecekte uzay madenciliğinin mümkün olmasıyla tedavülden kalkabilir. Central Florida Üniversitesi Uzay Enstitüsü’nde gezegen bilimci Philip Metzger, uzay madenciliğine yönelmenin hem teknolojik gelişmeler hem de çevresel etkiler göz önüne alındığında kaçınılmaz olduğunu ifade ediyor.