Y Combinator, yeni ‘Requests for Startups’ listesini yayımladı: AI, arayüzü terk ediyor

Dünyanın en ünlü girişim hızlandırma programı Y Combinator, yakın zamanda sonbahar dönemi için hazırladığı “Requests for Startups” listesini yayımladı. 13 maddeden oluşan liste, programın bir sonraki dönemde hangi projelere fon sağlamayı planladığını ve girişim ekosistemindeki en yeni trendleri ortaya çıkardı. 

• Program kurucuları ve yatırımcılarının çağrılarına yer verilen liste, Y Combinator tarihinde ilk kez bir ABD hükümeti yetkilisinden gelen çağrıya da yer verdi. 

Arka plan: 2005 yılında kurulan ABD merkezli Y Combinator, dünyanın en prestijli ve kabul edilmesi en zor mentörlük programlarından biri olarak kabul ediliyor. Bugüne dek Airbnb, Stripe, Dropbox, Reddit, DoorDash, Coinbase ve Twitch gibi pek çok popüler şirketin büyümesine destek olan program, erken aşama girişimlere şirket kurmaları ve operasyonlarını büyütmeleri için yüz binlerce dolar yatırım yapıyor ve üç ay mentörlük desteği sağlıyor. 

Program, kış, ilkbahar, yaz ve sonbahar olmak üzere yılda dört kez “Requests for Startups” listesi yayımlıyor. Bu listeler, Y Combinator’ın gelecek dönemde yatırım yapmayı planladığı alanları ortaya çıkarıyor ve programa katılmak isteyen girişimcilere hangi alanlara odaklanmaları gerektiğine dair yön gösteriyor. 

Requests for Startups listesinin son edisyonunda neler var? 

Y Combinator’ın sonbahar dönemi için hazırladığı Requests for Startups listesinde 13 madde bulunuyor. 

1. El kitabı 

Y Combinator genel ortağı Andrew Miklas, çocuklara özel ders kalitesinde eğitim verebilecek ve her çocuğun ihtiyacına göre kendini uyarlayan yapay zeka öğretmenleri geliştirecek girişimler arıyor. Miklas’ın bu fikri, Neal Stephenson’ın 1995 yılında yayımlanan The Diamond Age romanındaki “A Young Lady’s Illustrated Primer” adlı interaktif kitaptan esinleniyor. 

• Romanda küçük bir kızın yıllar boyunca kullandığı kitap, onun yaşamına ve gelişimine göre kendini sürekli uyarlayarak yalnızca okuma yazmayı değil; düşünmeyi, akıl yürütmeyi ve etik, anlam ve karakter gibi daha karmaşık meseleleri sorgulamayı da öğretiyor. 

Miklas’a göre üretken yapay zeka alanındaki gelişmeler, bu tip bir kişiselleştirilmiş eğitim aracını mümkün hâle getiriyor. Y Combinator yöneticisi, temel amacın öğretmenlerin yerini almak değil, çocukları zaman içinde tanıyabilen, öğrenme biçimine göre eğitimini kişiselleştiren ve “sabrı ya da zamanı hiçbir zaman tükenmeyen” bir yapay zeka öğretmeniyle mevcut eğitimi desteklemek olacağına işaret ediyor. 

Y Combinator, katılacak girişimlerin bu özel ders deneyimini tüketici ölçeğine taşıyarak çocuklara okuma, yazma ve bilgi aktarmanın ötesine geçerek düşünme ve akıl yürütme becerileri kazandırmasını bekliyor. 

2. ABD savunmasının geleceği

ABD Kara Kuvvetleri Bakanı Daniel P. Driscoll’un yaptığı bu çağrıya göre ABD ordusu, modern savaş koşullarına uyum sağlayabilecek düşük maliyetli ve modüler savunma teknolojileri geliştiren girişimler arıyor. Driscoll, geleneksel askerî tedarik süreçlerinin savaş alanındaki teknolojik dönüşümün hızına ayak uyduramadığına ve ordunun ticari olarak geliştirilen, farklı sistemlerle kolayca entegre olabilen çözümlere daha fazla ihtiyaç duyduğuna işaret ediyor. 

Bu kapsamda özellikle düşman hedeflerini imha etmenin maliyetini düşürecek önleyici sistemler ve bu sistemlerin bileşenlerine odaklanılıyor. Bunun yanında ordu sistemlerine doğrudan bağlanabilecek yeni nesil sensörler, yazılımlar, faydalı yükler ve donanımlar isteniyor. Gelişmiş insansız hava araçları, zorlu koşullarda çalışabilecek lojistik çözümleri ve ileri üretim teknolojileri de program için öncelikli alanlar arasında yer alıyor. 

• Geliştirilecek sistemlerin, en olağanüstü iklim koşullarında bile çalışabilecek dayanıklılığa sahip olması bekleniyor. 

3. Küçük yazılımlar için bulut çözümleri

Tekrarlayan görevleri kullanıcı adına otonom bir biçimde yapabilen yapay zeka ajanları sayesinde yazılım geliştirmek giderek daha kolay hâle gelirken Y Combinator, yalnızca bir kişinin veya küçük bir ekibin kullanımı için geliştirilen, basit ve kişiselleştirilmiş araçlara yönelik yeni bir bulut altyapısına ihtiyaç olduğunu düşünüyor. 

Y Combinator Genel Ortağı Pete Koomen, küçük yazılımları geliştirmek artık kolay olsa da bu yazılımları dağıtmak ve ekip içinde paylaşmanın hâlâ gereğinden fazla karmaşık olduğunu savunuyor. Amazon Web Services (AWS) ve Microsoft Azure gibi mevcut bulut platformları, çok sayıda kullanıcıya ölçeklenen büyük yazılımları çalıştırmak üzere tasarlandığı için küçük araçlar söz konusu olduğunda ciddi bir teknik karmaşıklığı beraberinde getiriyor. 

Bu nedenle Y Combinator, yapay zeka ajanlarının ortaya çıkardığı yeni kullanım alanlarına özel, kurulum ve dağıtım süreçlerini mümkün olduğunca kısaltan basit bir bulut platformu geliştirecek girişimler arıyor. Program, küçük bir yazılımı ekiple paylaşmayı bir Google Docs belgesi paylaşmak kadar kolay hâle getirecek projeleri hedefliyor. 

4. Çok oyunculu AI

Son 20 yılda en başarılı iş araçlarının önemli bir bölümü, bireysel olarak kullanılan ürünlerin ekiplerin aynı ortamda birlikte çalışabileceği platformlara dönüştürülmesiyle ortaya çıktı. Google Docs’un Microsoft Word’e ve Figma’nın Photoshop’a karşı yükselişini örnek gösteren Y Combinator, benzer bir “çok oyunculu” dönüşümün henüz yapay zeka araçlarında yaşanmadığına dikkat çekiyor. 

Bugün yapay zeka ajanları, çoğunlukla tek bir kullanıcının açtığı sohbet penceresinde çalışıyor. Ekip arkadaşları ise sürece doğrudan katılmak yerine, ancak tamamlanan konuşmaların bağlantılarını görüntüleyebiliyor. Fakat yapay zeka ajanlarının saatler, günler ve hatta haftalar süren görevleri üstlenmeye başlaması, bu çalışma biçimini giderek çok daha işlevsiz hâle getiriyor. 

Bu yüzden Y Combinator, birden fazla ekip üyesinin aynı ajan oturumuna katılabildiği, ajanın çalışmasını gerçek zamanlı olarak izleyebildiği, gerektiğinde çalışmanın yönünü değiştirebildiği ve görevi birbirine devredebildiği platformlar geliştiren girişimler arıyor. Program, yapay zeka ajanlarını kişisel bir sohbet aracı olmaktan çıkararak ekiplerin ortaklaşa çalışabildiği bir “takım arkadaşına” dönüştüren projeleri hedefliyor.

5. Deniz üstü bilgi işlem altyapısı

Yapay zeka sektörünün artan bilgi işlem gücü ihtiyacı, veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu enerji altyapısı ve arazi miktarını hızla artırıyor. Bu nedenle Y Combinator, veri merkezlerini karadan denize taşıyacak girişimler arıyor. Yeni veri merkezi projeleri, enerji ve arazi kullanımı nedeniyle yerel toplulukların artan tepkisiyle karşı karşıya kalırken okyanuslar, çok daha geniş ve bakir bir alan sunuyor. 

Program yöneticileri, standartlaştırılmış ve modüler bilgi işlem gemilerinin birlikte çalışarak tek bir küresel bulut altyapısı oluşturduğu bir sistem öngörüyor. Dünya yüzeyinin yaklaşık %70'ini kaplayan okyanuslar, güneş enerjisinden yararlanma imkanı sunmalarının yanı sıra devasa bir doğal ısı emici görevi görerek sunucuların soğutulmasını da kolaylaştırma potansiyeli taşıyor. Bu nedenle açık denizde, karadaki elektrik şebekesine ve araziye bağımlılığı azaltan “bilgi işlem filoları” kurulması hedefleniyor. 

6. 1 milyar insana ulaşacak AI destekli tüketici ürünleri

Büyük teknoloji platformlarındaki her değişim, yeni tüketici ürünleri yarattı. İnternet çağında Google ve Airbnb, akıllı telefon çağında ise Instagram ve DoorDash gibi şirketlerin ortaya çıktığına dikkat çeken Y Combinator, yapay zeka devriminin şimdiye dek çok sayıda tüketici ürünü ortaya çıkarmadığına inanıyor. Üretken yapay zeka dalgasının başlamasının üzerinden yaklaşık dört yıl geçmiş olmasına rağmen kullanıcıların telefon ekranına yerleşen en belirgin yeni ürünün hâlâ ChatGPT olduğu görülüyor.

Y Combinator, bu nedenle doğrudan yapay zeka ajanları etrafında tasarlanan ve milyarlarca kullanıcıya ulaşabilecek yeni tüketici ürünleri geliştiren girişimler arıyor. Özellikle günlük yaşamın ulaşım, eğitim, sağlık ve iletişim gibi temel alanlarını yeniden şekillendirebilecek projelere odaklanan program, yapay zeka çağının Instagram veya Airbnb'si olabilecek girişimler arıyor. 

7. Yaşlanan nüfus için AI

ABD’de 2030’a gelindiğinde her beş kişiden birinin 65 yaşın üzerinde olacağı öngörülüyor. Yaşlanan nüfusa bakım sağlayacak insan sayısı ise aynı hızda artmıyor. Hâlihazırda 53 milyon aile üyesi, yakınlarına ücretsiz bakım sağlıyor. Buna karşılık teknoloji ürünlerinin büyük bir bölümü, yaşlı kullanıcıların ihtiyaçları düşünülerek tasarlanmıyor. Alexa ve Siri gibi ana akım sesli asistanların kullanımı bile birçok yaşlı için zorlayıcı olabiliyor.

Y Combinator, yapay zeka alanındaki gelişmelerin bu açığı kapatabilecek yeni bir ürün kategorisinin önünü açtığını düşünüyor. Program, özellikle yaşlılarla doğal biçimde sohbet edebilen sesli arayüzler, güvenliklerini takip ederek bağımsız yaşamalarını kolaylaştıran izleme sistemleri, evdeki fiziksel işlerde yardımcı olabilecek robotlar ve aile üyelerinin bakım, doktor randevuları ve acil durumları koordine etmesini sağlayan yazılımlar geliştiren girişimler arıyor. 

Başvuracak projelerin, dünyanın en hızlı büyüyen, ancak teknoloji şirketleri tarafından en az hizmet verilen kullanıcı gruplarından birine özel yapay zeka ürünleri geliştirmesi bekleniyor. 

8. Fiziksel dünya için yeni işletim sistemleri

Küresel işgücünün yaklaşık %80'i masa başında çalışmasa da inşaat, bakım ve filo operasyonları gibi fiziksel işlerde kullanılan yazılımlar, son 20 yılda büyük ölçüde aynı kaldı. Mevcut sistemler, temel olarak çalışanları görevlendirmek ve takip etmek, ekipmanları yönetmek ve müşterilere fatura kesmek gibi işlevlere odaklanıyor. Y Combinator ise yapay zeka ve robotik teknolojilerindeki gelişmelerin bu çalışma modelini kökten değiştireceğini düşünüyor.

Bu dönüşümle fiziksel dünyada artık üç farklı çalışan türü ortaya çıkıyor: Karmaşık işler için fiyat teklifi hazırlayıp ekiplerin programını oluşturabilen yapay zeka ajanları, sahada fiziksel görevleri yerine getiren robotlar ve giyilebilir cihazlarla yaptıkları işleri kayıt altına alan insanlar. 

Mevcut yazılımlar, bu üç grubu aynı anda yönetmek üzere tasarlanmadığı için Y Combinator, yapay zeka ajanlarını, robotları ve saha çalışanlarını tek sistem üzerinden koordine edebilen yeni nesil işletim sistemleri geliştiren girişimler arıyor. Böylece insan ve robot emeğinin aynı iş akışı içinde planlanması ve yönetilmesi hedefleniyor. 

9. Kripto projeleri

Kripto piyasasında fiyatların gerilediği ve birçok geliştiricinin sektörden uzaklaştığı bir döneme girilmiş olsa da Y Combinator, kripto odaklı girişimler konusunda her zamankinden daha iyimser olduğunu söylüyor. Kripto teknolojilerinin artık yalnızca doğrudan bu alanda faaliyet gösteren şirketler tarafından kullanılmaması ve düzenleyici çerçevenin netleşmesi, sektörün kullanım alanlarını genişletiyor.

Y Combinator, bu nedenle stablecoin tabanlı uygulamalar, yapay zeka ajanlarının işlem yapabildiği ödeme sistemleri, ölçeklenebilir blokzincirleri ve kurumsal finans ürünleri geliştiren girişimler arıyor. Program yöneticilerine göre piyasanın görece durgun olduğu bu dönem, spekülasyonlar yerine, kriptonun gerçek finansal kullanım alanlarına odaklanan şirketler kurmak için uygun bir ortam yaratıyor. 

10. Gerçek dünya verisi

Yapay zeka modellerinin gelişmesi ve sensör maliyetlerinin hızla düşmesi, fiziksel dünyadan çok daha fazla ve sürekli veri toplamayı mümkün hâle getiriyor. Y Combinator’a göre enerji, tarım, lojistik ve inşaat gibi dünyanın en büyük sektörlerinin önemli bir bölümü, hâlâ sınırlı miktarda veriye ve büyük ölçüde deneyim ve sezgiye dayanan modeller kullanıyor. 

Program, fiziksel dünyadan büyük miktarda sensör verisi toplayan ve bu verileri yapay zeka modellerinin kullanabileceği hâle getiren girişimler arıyor. Bir fiziksel sistemin, yeterince iyi modellendiğinde daha etkili biçimde kontrol edilebileceğine inanan Y Combinator, daha kaliteli ve daha büyük miktarda gerçek dünya verisi toplanmasıyla üretim süreçleri, enerji sistemleri veya lojistik ağlarının daha hassas biçimde modellenebileceğine işaret ediyor. 

• Böylece yalnızca mevcut durumları takip etmenin yanı sıra, bu sistemlerin gelecekte nasıl davranacağını tahmin etmek ve operasyonları buna göre optimize etmenin de mümkün hâle gelebileceği belirtiliyor. 

11. İnsan doğrulaması

Üretken yapay zeka araçlarının giderek daha gerçekçi görüntüler, sesler ve videolar üretmeye başlaması, internette bir kullanıcının gerçekten iddia ettiği kişi olup olmadığını anlamayı zorlaştırıyor. Geçmişte bir kişinin yüzünü görmek veya sesini duymak, kimliğini doğrulamak için güçlü bir işaret sayılırken artık bu unsurlar, kolayca taklit edilebilebiliyor. Bu nedenle internetin mevcut güven mekanizması, giderek daha işlevsiz hâle geliyor. 

Y Combinator, bu nedenle bir sonraki 10 yılın en önemli teknoloji problemlerinden birinin internetin “güven katmanını” yeniden inşa etmek olacağını düşünüyor. Bankaların, mobil uygulamaların ve bireysel kullanıcıların bir telefon görüşmesi, mesajlaşma veya finansal işlemin diğer tarafında doğrulanmış, gerçek bir insan bulunduğundan emin olmasını sağlayacak teknolojiler geliştiren girişimler arayan program, bu doğrulamanın kullanıcıların kimliklerini ve kişisel bilgilerini gereğinden fazla paylaşmasını zorunlu kılmadan yapılması gerekeceğine işaret ediyor. 

12. AI tabanlı uyumluluk altyapısı

Şirketlerin yasal düzenlemelere uyum süreçleri hâlâ büyük ölçüde manuel iş akışlarına, insan denetimine ve birbirinden kopuk araçlara dayanıyor. Bu durum, uyumluluk sürecini yavaş ve pahalı hâle getirirken büyük hukuk ve denetim ekipleri gerektiriyor. 

Bu kapsamda Y Combinator, farklı uyumluluk araçlarını tek yerde birleştiren, uzman çalışanlara duyulan ihtiyacı azaltan ve finans ekiplerinin farklı düzenlemelere uyumu gerçek zamanlı takip etmesini sağlayan yapay zeka tabanlı altyapılar arıyor. Başvuracak projelerin, yalnızca mevcut süreçleri otomatikleştirmesi değil, yapay zekayı merkezine alan yeni bir uyumluluk modeli geliştirmesi bekleniyor. 

13. Kendi kendini güncelleyen API’lar

Güncel olarak bir yazılımın kullandığı uygulama programlama arayüzünde (API) geriye dönük uyumluluğu bozan bir değişiklik yapıldığında geliştiricilerin kendi kodlarını buna uygun şekilde güncellemesi gerekiyor. Y Combinator ise yapay zeka ajanlarının bu süreci otomatikleştirebileceğini düşünüyor.

API sağlayıcıları ile müşterilerinin kod tabanları arasındaki eksik bağlantıyı kuracak girişimler arayan program, API sağlayıcılarının değişiklikleri yalnızca duyurmasını değil, aynı zamanda yapay zeka ajanları aracılığıyla müşterilerin kodlarında gerekli düzenlemeleri otomatik olarak yapabilmesini sağlayan projelere odaklanıyor. 

AI sohbet arayüzünün dışına çıkıyor

Listenin geneline bakıldığında Y Combinator’ın bu dönemki ana odağının yapay zekayı sohbet penceresinden çıkarıp fiziksel dünyaya taşımak olduğu görülüyor. Eğitimden yaşlı bakımına, savunmadan saha operasyonlarına, finansal altyapıdan açık denizde kurulacak veri merkezlerine kadar çağrıların büyük bölümü, yapay zekanın gerçek dünyadaki sistemlerin doğrudan bir parçası hâline geldiği bir geleceğe işaret ediyor.

Ayrıca Sonbahar 2026 edisyonuyla birlikte Y Combinator, Requests for Startups listesi tarihinde ilk kez görevdeki bir ABD hükümeti yetkilisinin çağrısına kulak veriyor. ABD Kara Kuvvetleri Bakanı’nın doğrudan girişimcilere seslenerek yeni savunma teknolojileri geliştirmelerini istemesi, Silikon Vadisi ile kamu kurumları arasındaki ilişkinin geldiği noktayı da gözler önüne seriyor.