Yolculuğu adım adım takip edilebilen top: Al Rihla

18 Aralık’ta oynanacak final maçıyla kapanış yapacak olan dünyanın en önemli spor etkinliklerinden FIFA Dünya Kupası, bu yıl 20 Kasım’da Katar ev sahipliğinde başladı. Başlangıcından bu yana pek çok farklı nedenle eleştirilerin hedefi hâline gelen etkinlikte geçen hafta yaşanan bir olay ise oldukça konuşuldu: Evet, Ronaldo’nun gol sevincini kursağında bırakan o olaydan bahsediyoruz.

Ne olmuştu?

Portekiz’in Uruguay’a karşı etkinliğin 8. gününde oynadığı maçta Ronaldo, Uruguay'ın kalesine “attığı” golün ardından sevinçle takım arkadaşına doğru koşmaya başladı. Ancak Ronaldo’nun bu gol sevinci çok da uzun ömürlü olamadı. Evet, ortada Uruguay’ın kalesine atılmış bir gol vardı. Gelgelelim bu golün asıl sahibi Ronaldo değil; bir başka Portekiz oyuncusuydu. Buna göre, Ronaldo’nun takım arkadaşı Bruno Fernandes’in ayağından çıktıktan sonra topa, kaleye girene kadar başka kimse değmemişti.

Olayın aslının anlaşılmasını sağlayan şey ise spor ve teknolojinin bir araya geldiği en güzel örneklerden olan, maçta kullanılan futbol topunun içine yerleştirilmiş küçük çipten başkası değildi.

Çip mi? Ne çipi?

2022 Dünya Kupası’ndaki müsabakalarda, Adidas tarafından üretilen ve Arapça “yolculuk” anlamına gelen “Al Rihla” isimli toplar kullanılıyor. Bunların her birinin gerçek zamanlı ve uzamsal olarak takip edilmelerini mümkün kılan sensörlerle donatıldığı gerçeği ise topların yolculuklarının kelimenin tam anlamıyla izlenebileceği anlamına geliyor. Sensörlerden gelen verilerin optik takip araçlarıyla birleştirilmesiyle maçta meydana gelen her bir hareketin detaylıca incelenmesi; bunun sonucundaysa maçın kaderini etkileyebilecek durumlarda karar verme sürecinin daha sağlıklı işlenmesi sağlanabiliyor.

^Adidas

KINEXON tarafından altı yıllık bir çalışmanın ürünü olarak üretilen sensörlerden, FIFA’da kullanılan her bir topta her biri farklı bir amaca hizmet etmek üzere iki adet bulunuyor. Bunlardan ilki GPS ya da Bluetooth’a kıyasla daha doğru sonuçlar veren ultra geniş bant (UWB) sensörü olarak karşımıza çıkıyor. Herhangi bir topun herhangi bir anda nerede olduğuna dair kesin veriler sağlayan bu sensör, bu verilerin gerçek zamanlı olarak iletilmesine de yardımcı oluyor.

Sensörlerden ikincisi ise bir atalet ölçüm birimi (IMU) sensörü. Bu sensörse topun ortamda nasıl hareket ettiğine dair ayrıntılı bir bakış sağlamakla yükümlü.

Bu demek oluyor ki bir Al Rihla’ya yapılan her temasta bu sensörler, saniyede 500 kare hızında veri alacak şekilde çalışmaya başlıyor ve bu veriler, anında kullanıma uygun bir şekilde bilgileri depolayan; sahanın etrafına yerleştirilmiş yerel konumlandırma sistemine (LPS) iletiliyor.

2022 Dünya Kupası boyunca bu teknoloji, hâlihazırda teniste de kullanılan bir sistem olan Hawk-Eye ile birlikte çalışacak. Maçların gerçekleştiği stadyumların etrafına yerleştirilmiş toplam on iki Hawk-Eye kamera, hem sahadaki oyuncuları hem de oyuncuların ayağında ordan oraya sürüklenen topu saniyede 50 kez takip ediyor. KINEXON’un geliştirdiği sistemden ve Hawk-Eye’dan gelen verilerin birleştirilmesiyle ise hata payını en aza indirmek ve yerinde ofsayt kararları vermek mümkün hâle geliyor.

Sıra oyuncularda

Hakemlere karar verme sürecinde yardımcı olmanın da ötesinde, bu sensörler aslında her türlü ölçümü yapabilme kabiliyetine sahip. Bu yıl içinde oynanan bir Portekiz Süper Ligi küme düşme maçında yapılan testlerde KINEXON, oyuncuların formalarına da sensörler taktı ve ve bu sensörler; topun bir oyuncuda ne kadar süre kaldığı, oyuncunun ne kadar hızlı top sürdüğü ve top kazanımı/kaybı dahil olmak üzere 300’den fazla ölçüm toplanmasını mümkün kıldı. Henüz test aşamasında olsa da, bu teknolojinin ileride daha yaygın bir şekilde kullanılmasıyla antrenörlerin oyun taktiklerinde bu veriler ışığında daha ince ayarlar yapması söz konusu olabilir.

^{Daily Mail}

Sadece 14 gram ağırlığındaki sensörler, Adidas’ın belirttiği üzere altı saatlik aktif kullanım süresine sahip küçük bir pille çalışıyor. Kullanılmadığı durumlarda ise topun, 18 güne kadar dayanabildiği belirtiliyor.