Zamanın Değerini Bilmek

Dikkat ekonomisi son yılların en popüler kavramlarından birisi ve bunun oldukça haklı sebepleri var. Dijitalleşmenin getirdiği aşırı hızlı ve yoğun bilgi akışı, hayatımızın farklı sebeplerden giderek daha meşgul hâle gelmesi ve zamanın değerinin artmasıyla birlikte dikkatimizi neye verdiğimiz ve neye vermediğimiz giderek daha büyük bir önem kazanıyor.

Bu durum kaçınılmaz olarak zamanımızı yönetmeyi ve dikkatimizi verdiğimiz şeyleri seçmenin önemini artırıyor. Her an her şeye erişebildiğimiz (ve her şeyin ve herkesin de bize erişebildiği) bir ortamda bu seçimleri doğru bir şekilde yapabilmek önemli bir yeteneğe dönüşüyor.

Diğer tarafta ise bizim bu sınırlı zamanımızdan en büyük payı almak ve dikkatimizi sürekli üzerinde tutmak üzerine kurulmuş bir ekonomi ve bilgi ekosistemi ile karşı karşıya kalıyoruz. Bu konuda telefonlarımızdaki uygulamalar ve sosyal medya en sık üzerine konuşulan başlıklar olsa da hemen her yerde bunun sonuçlarını görmek mümkün. Maalesef medya ve gazetecilik sektörü de bu kötü alışkanlıklara ve yöntemlere başvurmaktan çekinmeyenler arasında.

Çoğu haber sitesinin gözlerimizi kör eden tasarımları, haber yazmak yerine onu sündürmeye çalışan metinleri ve arama motorlarından üç tık daha fazla alabilmek için sitelerini doldurdukları ıvır zıvırlar hepimizin malumu. Manşetlerden haber metinlerine, sosyal medya paylaşımlarından görsellerine kadar çoğu okuru bilgilendirmeyi değil dikkat çekmeyi ve zamanımızı tüketmeyi önemsiyor. Haberlerin önemini içerdiği bilgi veya konusu değil, ne kadar dikkat çekici olacağı belirliyor.

Durum böyleyken de insanların haberlerden kaçınmasından, haberlere ulaşmak için alternatif yollara ve formatlara başvurmasından veya yapay zekâ ile istedikleri bilgiye hızlıca ulaşmaya çalışmasından şikayet edilmesini aşırı anlamsız buluyorum. Sonuçta bu dikkat ekonomisi dediğimiz koşullar içerisinde insanların işini zorlaştıran ve ellerindeki bu sınırlı kaynağı daha verimli şekilde kullanabilmek için alternatifler aramaya zorlayan yapılan bu bilinçli tercihler. Sonuçta bu tercihlerin arkasında bazı ekonomik tercihler varsa, okurların da kendileri için daha ekonomik tercihler yapmasından daha doğal bir şey olamaz.

İnsanlar adını bilseler de bilmeseler de yaşadığımız bu dikkat ekonomisi çağında zamanlarının ne kadar değerli olduğunun ve onu kendileri için en doğru şekilde kullanmanın öneminin farkına varıyor. Bundan sonra atacağımız her adımda da bu farkındalığın etkilerini görmeye devam edeceğiz. Artık insanların dikkatlerini daha tutumlu bir şekilde kullanmaya başlayacağı bir döneme doğru ilerliyoruz.

Yapay zekâ burada dönüştürücü bir rol oynayabilir. Evet şu anda medyada sıklıkla ürettiği slop içeriklerle anılıyor ama giderek insanların bu sonsuz bilgi yığını içerisinde aradıklarını bulmalarına ve zamanlarını daha az harcamalarına yardımcı olan yönleriyle öne çıkıyor. Birçok insan bu şekilde kullanmaya başladıkça bu teknolojiyi geliştirenlerin de önceliği bu yöne doğru evrilmeye devam edecektir.

Fakat bu insanların ürettiklerinin önemsizleşeceği anlamına gelmiyor. Tam tersine bu durumun kaliteli ve özenle üretilmiş işlerin bu yığının arasından sıyrılmasını kolaylaştıracağını düşünüyorum. İnsanlar kendi zamanlarını çalmak ve dikkatlerini çekmek isteyenleri eleyebildiği için ellerinde daha fazla zaman olacak. Bunu da gerçekten hakeden şeylere harcamayı tercih edecekler. 

Bu yüzden önümüzdeki dönemde medya açısından en büyük dönüşüm insanların zamanına verdikleri değer üzerinden olacağını düşünüyorum. İnsanların zamanına gerçekten onlar kadar değer veren ve buna göre kendisini tasarlayanlar yoluna güçlenerek devam ederken, onların zamanını harcamak isteyenlerin giderek işi zorlaşacak ve oyunun dışına itilecekler. Bu senaryonun hangi tarafında olacağınızı ise şu sıralar alacağınız kararlar belirleyecek.