• Akdeniz diyeti ve inme riski: Yeni bir araştırma, Akdeniz diyetini uygulayan kadınlarda inme riskinin bu beslenme modelini takip etmeyen kadınlara kıyasla daha düşük olduğunu ve diyetin özellikle kalp-damar sağlığını destekleyen bileşenleri sayesinde koruyucu etki gösterdiğini ortaya koydu.<ul><li>Çalışmada sebze, meyve, tam tahıl, baklagil, zeytinyağı ve balık tüketiminin yüksek, kırmızı ve işlenmiş et tüketiminin ise düşük olduğu Akdeniz tipi beslenme düzeni incelendi.</li><li>Araştırmacılar, Akdeniz diyetine uyum düzeyi arttıkça kadınlarda inme görülme olasılığının azaldığını, bu ilişkinin istatistiksel analizlerle de desteklendiğini bildirdi.</li><li>Uzmanlar, diyetin lif, antioksidan ve sağlıklı yağ asitleri açısından zengin olmasının damar sertliği, yüksek tansiyon ve kolesterol gibi inme risk faktörlerini azaltmaya yardımcı olduğunu vurguladı.</li><li>Çalışma, kadınlarda gözlenen bu etkinin erkeklerde aynı düzeyde saptanmadığını, cinsiyetler arasında biyolojik ve hormonal farklılıkların rol oynayabileceğini gösterdi.</li></ul>

Canlı Gündem

<a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/in/mine-durusu-tanriover-53015336/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver</a>Beş yıldan uzun süredir pesketaryenim. Yani deniz ürünleri dışında et tüketmiyorum. Bu durum, özellikle ilk defa dahil olduğum yemek masalarında öncelikle ‘aç kalacağım paniğine’ ve ‘neden yiyemediğime dair hüzünlü bakışlara’ yol açsa da ilerleyen zamanlarda ‘tercihime saygı gösterilen’ incelikli ikramlara dönüşüyor. Pesketaryen bir beslenme tarzına dönmemin pek çok nedeni var. Bu dünyada son birkaç yılda kendimi konumlandırdığım yerle ilgili kişisel özel nedenlerim var elbette. Ancak hepimiz için benzer motivasyonları sağlayacak başka nedenlerim de var. Öncelikle, rutin olarak tükettiğim baklagiller, sebzeler ve fermente gıdalarla dolu öğünler benim için çok lezzetli! Gerçekten hem besleyici hem de tadına doyulmaz vejetaryen öğünler hazırlamak mümkün. Daha az sıklıkla tükettiğim deniz ürünleri ise benim için özel bir yemek halini alıyor. Beslenme davranışımın beni daha sağlıklı hale getirmesi ve dünyada bıraktığım çevresel izi düşürmesi ise bu seçimimin beni en çok memnun eden yönleri. Yıllar içerisinde bu hayat tarzını devam ettirmeyi başarmam ise ‘kalıcı ve sürdürülebilir dönüşümlerin’ mümkün olduğu konusunda beni gönüllendiriyor.&nbsp;Dünya’nın bu bölgesinde yaşayan bizler aslında beslenme seçimlerimiz açısından çok şanslı bir konumdayız.&nbsp;Akdeniz diyeti artık neredeyse bir tıbbi marka olarak sağlıklı yaşam alışkanlıklarının en başında yer alan, pek çok hastalıkta ise ilaç reçetelerine eşlik eden bir beslenme tarzı. Yüksek oranda sızma zeytinyağı, meyve, kuruyemiş, sebze, baklagiller ve tam tahıllı ürünlerden oluşan öğünlerle beraber daha az oranda balık ve kümes hayvanı tüketimini gönüllendiren bir diyet. Süt ürünleri, kırmızı veya işlenmiş et tüketimi ise Akdeniz diyeti içinde düşük oranlarda yer alıyor. Antioksidan maddeler ve faydalı bitkisel moleküllerden zengin bir diyet olması nedeniyle&nbsp;Akdeniz diyeti ile sistemik inflamasyonun ve oksidatif stresin azaldığını, lipid profilinin iyileştiğini, insülin duyarlılığının artığını ve bağışıklık sisteminin daha sağlıklı bir şekilde çalıştığını biliyoruz. Örneğin, hafif -orta düzeyde sedef hastalığı olan kişilerde tıbbi tedaviye ek olarak 16 hafta boyunca yoğun şekilde Akdeniz diyeti tüketilmesinin hastalığın etkilediği alan ve şiddetinde azalmaya yol açtığı&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://jamanetwork.com/journals/jamadermatology/article-abstract/2839013#google_vignette" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">gösterilmiş</a>. Bununla beraber belirgin bir kilo değişikliği olmamasına rağmen kan glukoz düzeylerinde iyileşme saptanmış.&nbsp;Akdeniz diyeti, bağırsak mikrobiyotasının olumlu yönde değişmesiyle de sağlığımıza sağlık katıyor. Kendi hücre sayımızdan çok bakteri, mantar ve virüse de ev sahipliği yapıyor bedenlerimiz. Artık içimizdeki ekosistemin, yani mikrobiyotamızın da en az dışımızdaki ekosistem kadar önemli olduğunu biliyoruz. Bu görmediğimiz ‘iç alemimizin’ ve hatta bedenimizle dış dünya arasında bir koruyucu kalkan olan deri mikrobiyotamızın sağlıklı bir denge içinde olmasının bizi hastalıklardan koruyan, yara iyileşmesini hızlandıran, bağışıklık yanıtlarımızı ve metabolik durumumuzu düzenleyen etkileri var. Maalesef gerek uygunsuz antibiyotik kullanımı gerekse de işlenmiş gıdalarla aldığımız bin bir türlü kimyasal bu dengeyi bozuyor. Dahası, dış dünyada ne kadar sağlıklı bir biyoçeşitliliğe maruz kalırsak iç dünyamızda da biyoçeşitlilik o kadar sağlıklı oluyor.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0160412024002915?via%3Dihub&utm_term=690c94cc20e3e12b2b44a4939bdff7b4&utm_campaign=DownToEarth&utm_source=esp&utm_medium=Email&CMP=greenlight_email" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Finlandiya’da yapılan bir çalışma</a> evimizde ‘gerçek toprakta’ bitki yetiştirmenin bile birinci ayın sonunda deri mikrobiyotamızı ve bağışıklık yanıtlarımızı iyileştirdiğini göstermiş. Şu anda bu yazıyı yazdığım odanın içinde küçücük iki saksıda büyüyen yeşil biberlerim bana göz kırparak doğru yolda olduğumu söylüyor! &nbsp; &nbsp;Sonuç olarak, her birimiz seçimlerimizin bir sonucuyuz. Bizimle beraber yaşayan trilyonlarca mikroorganizma komşumuzun kimler olacağı bile biz farkında olmadan bizim günlük yaşamdaki seçimlerimizle belirleniyor. Elbette, hayat hepimize adil davranmıyor, seçimlerimizde bizi zorlayan, kısıtlayan pek çok sosyoekonomik etken var. Gıda sistemlerini dönüştürmek ise öncelikle politik bir irade gerektiriyor. Ama gene de dış şartlar ne olursa olsun küçücük yaşam alanlarımızda bile gözümüzün yeşile, elimizin toprağa değdiği bir yaşam kurmak bizim elimizde.&nbsp;

Dünyahali

Akdeniz diyetinin faydaları

Gözümüzün yeşile, elimizin toprağa değdiği bir yaşam

• Akdeniz diyeti demans riskini azaltıyor: Yeni bir araştırma, Akdeniz tarzı diyetin demansın genetik risklerini dengeleyebileceğini ve bilişsel gerilemeyi yavaşlatabileceğini ortaya koydu.<ul><li>Araştırma, Akdeniz diyetinin sebze, meyve, tam tahıllar ve sağlıklı yağlar gibi besinleri içerdiğini vurguladı.</li><li>Çalışma, bu diyetin genetik yatkınlığı olan bireylerde bile olumlu etkiler yarattığını gösterdi.</li><li>Uzmanlar, Akdeniz diyetinin bilişsel sağlığı destekleyici özelliklerini daha fazla incelemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirtti.</li></ul>

<a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/in/mine-durusu-tanriover-53015336/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver</a>Rengarenk besinler içeren tabaklar hem bize hem de dünyamıza sağlık katabilir mi? Genel olarak fleksiteryan, yani esnek bir vejetaryen beslenme içeriğine sahip, ama aynı zamanda gıda sistemlerinin sürdürülebilirliği ve tükettiğimiz gıdanın karbon ve su ayak izini de gözeten bir diyet tanımlanabilir mi?&nbsp;Bu soruların yanıtları <a fr-original-style="" href="https://www.thelancet.com/commissions/EAT" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Lancet EAT Komisyonu</a> tarafından 2019 yılında çıkarılan bir raporda detaylı bir şekilde irdeleniyor ve insanlık yeni bir beslenme anlayışına davet ediliyor. Akdeniz diyeti, DASH diyeti, MIND diyeti gibi isimlerle bilinen ve sadece bireyin sağlığına odaklanan pek çok popüler beslenme tarzının bir adım daha ilerisinde, dünyamızın sağlığına da iyi gelecek bir beslenme tarzı olarak "gezegensel sağlık diyeti"ni sizlerle tanıştırmak isterim. Bitki temelli gıdalardan zengin ve çok daha az hayvansal gıda içeren ‘gezegensel sağlık diyeti’ sağlıkta iyileşme ve çevresel kazanımlar sağlıyor.&nbsp;Artık biliyoruz ki diyabet, kalp hastalığı, hipertansiyon ve hatta kanser gibi kronik hastalıklara sahip olmamızın en büyük nedeni hayvansal ve işlenmiş gıdalardan zengin sağlıksız beslenme alışkanlıklarımız. Kalp damar hastalıkları dünya genelinde ve ülkemizde <a fr-original-style="" href="https://www.healthdata.org/research-analysis/health-by-location/profiles/turkey" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">önde gelen ölüm nedeni</a> olmayı sürdürüyor. Diğer taraftan vejetaryen diyetlerin <a fr-original-style="" href="https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2807597#:~:text=Vegetarian%20diets%20were%20most%20effective,in%20potentiating%20the%20effects%20of" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">LDL kolesterol, hemoglobin A1C ve kan basıncında</a> düşüş sağlayarak pek çok kronik hastalıktan ve kalp krizi, inme gibi akut olaylardan bizleri koruyabileceğini biliyoruz. Ne yemediğimiz kadar yemediğimizin yerine ne yediğimiz de çok önemli gayet tabi! Hayvansal ve işlenmiş ürünleri diyetimizden çıkarmanın ve bitki temelli bir beslenme alışkanlığı kazanmanın sağladığı faydanın bir kısmı da buradan geliyor. Yani, hayvansal gıdaların sağlık üzerindeki olumsuz etkilerinden kaçınırken, bitkisel gıdaların pek çok olumlu etkisinden de yararlanıyoruz. Bitkisel gıdalar lif, steroller, potasyum, magnezyum, mineral ve vitaminler gibi günlük olarak ihtiyacımız olan maddeleri almamızı sağlıyor. Ayrıca, kısa vadede besleyici etkileri olmamakla beraber daha uzun vadede koruyucu ve iyileştirici etkileri olan <a fr-original-style="" href="https://www.turkiyeklinikleri.com/article/tr-fitokimyasallar-ve-immun-sistem-75971.html#:~:text=Fitokimyasallar%20karotenoidler%2C%20fenolikler%2C%20alkaloidler%20ve%20organos%C3%BClf%C3%BCr%20bile%C5%9Fikleri%20olarak%20s%C4%B1n%C4%B1fland%C4%B1r%C4%B1lmaktad%C4%B1r." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">fitokimyasal</a> yani bitkilere özgü biyoaktif maddeler sunuyor.&nbsp;Bitkisel temelli her diyetin sağlık anlamında <a fr-original-style="" href="https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2802814" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">aynı olumlu etkiyi sağlamayabileceğini bilmek de önemli</a>. Burada esas olan işlenmemiş, tam ve saf haliyle bu gıdaları tüketebilmek. Yani aslında ihtiyacımız olan sebze, meyve, baklagil, tam tahıl ve kabuklu yemişlerin ana bileşenleri olduğu, tam bir tarladan tabağa&nbsp;yaklaşımı. Bu arada, sağlıklı bir yaşam sürmek için gerekli olan proteinin sadece hayvansal gıdalardan gelebileceği mitini de yıkmak gerekiyor. Örnek vermek gerekirse, birbirine eşdeğer birer porsiyonda biftekte 25 gram, somonda 20 gram protein varken, kırmızı mercimekte 18 gram protein bulunuyor. Bitkisel gıdaların yeterli çeşitlilikte tüketilmesi protein ihtiyacımızı karşılarken hayvansal gıdalarda olmayan faydalı maddeleri de bize sağlıyor. Bunun yanında gezegenimizin sağlığı açısından baktığımızda, baklagillerin 28 gramlık porsiyonu 1 CO2 eşdeğerinden daha az karbon ayak izine sahipken, aynı miktardaki biftek 1200 CO2 eşdeğerinde karbon ayak izine sahip. Endüstriyel hayvancılığın, ormansızlaşmanın, biyoçeşitlilik kaybının ve küresel sera gazı emisyonlarının artışının &nbsp;en önemli nedenlerinden biri olduğunu biliyoruz. Dünyada 50 yıl öncesine göre üç kat daha fazla et üretildiği göz önüne alındığında iklim krizine ve çevresel yıkıma <a fr-original-style="" href="https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2804889" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">beslenme alışkanlıklarımızın</a> da ciddi şekilde katkıda bulunduğunu görebiliriz.&nbsp;Gezegensel sağlık diyetini küresel düzeyde geçerli kılabilmek için meyve, sebze, kabuklu yemişler ve baklagillerin küresel tüketimini iki katına çıkarırken, kırmızı et ve şeker gibi gıdaların tüketimini yüzde 50’den fazla azaltmamız gerekiyor. Ve bunu da sürdürülebilir ve adil gıda sistemleri kurgulayarak yapmamız. Kısacası, fosil yakıtlardan yenilenebilir ve temiz enerjiye dönüş ne kadar acil ve hayati ise, aynı şekilde sağlıklı insanların yaşadığı sağlıklı bir gezegen için küresel gıda sistemlerinin de acilen ve radikal bir şekilde dönüşmesi gerekiyor.&nbsp;

Akdeniz Diyeti ile ilgili hikayeler